Door de ogen van Bill Wyman

Rolling Stones-bassist Bill Wyman is ook een toegewijd fotograaf. Hij maakte een selectie uit zijn werk.

Hans Nauta

Hij rommelt wat aan de stekkers in de hoek van de galerie totdat de spotjes weer branden. Mompelt dat het een losse verbinding moet zijn, en richt zich weer naar de foto’s, afkomstig uit zijn enorme archief. De bassist en toegewijd verzamelaar Bill Wyman (1936) moest voor zijn boek ’Rolling With The Stones’ zeven miljoen woorden terugbrengen tot zo’n vijfhonderd bladzijden. Even zwaar viel het hem een keuze te maken uit zijn tienduizenden foto’s.

Voor de expositie in een Amsterdamse galerie is de gebruikelijke selectie van ruim honderd verder teruggebracht tot 35, waardoor de factor ’Beroemd’ een nog grotere rol speelt. John Lennon, Eric Clapton, de Rolling Stones, de kunstenaar Marc Chagall, Bob Dylan en The Who hangen er aan de muur.

„Je ziet één landschapsfoto, maar ik heb er wel duizend. Galeriehouders maken de keuze, en publiek koopt nu eenmaal minder snel foto’s van archeologische vindplaatsen dan van celebrities.”

Dat ene landschap mag er overigens wel wezen. „Zuid-Frankrijk, vijf uur ’s ochtends. Ik kwam terug uit de studio, de zon kwam bijna op en de rook van de boerderijen vermengde zich met de ochtendnevel. De gloed over het dal is haast mysterieus.”

Tegenwoordig fotografeert Wyman op wereldwijde reizen. Als bassist van de Rolling Stones nam hij bijna dertig jaar foto’s tussen de bedrijven door. Drummer Charlie Watts was een geliefd object. „Hij oogt altijd naturel”, zegt Wyman, wijzend naar een foto waarop Watts een monocle voor het oog houdt. De handdoek om zijn hals wijst erop dat het concert net voorbij is. „Toen Charlie die foto zag zei hij niet: wat een mooie foto, maar: ’ik heb die monocle nog’. Mensen kijken naar zichzelf, niet naar de fotografie.”

Vorig jaar is Wyman overgestapt op digitale fotografie. „Noodgedwongen. Scherpstellen kostte me steeds meer moeite.” Hij bewerkt de foto’s amper. „Soms maak ik ze zwart-wit of sepia, zoals dat portret van John Lee Hooker, maar verder rommel ik er niet mee.”

Bij zijn concerten samen met Chuck Berry schiet hij vanuit de coulissen zo een paar honderd foto’s van zijn collega. Berry is in de galerie indirect aanwezig, op de foto uit de jaren tachtig waarop Keith Richards een blauw oog heeft, na een incident met Berry. „Het is de enige foto waarop dat blauwe oog is vastgelegd.”

Als 9-jarig jongetje begon Wyman te fotograferen met een Brownie Box Camera. „Oude gebouwen, standbeelden, hekken van het park, voetbalwedstrijden... Ik weet niet waarom ik zulke onderwerpen koos. Ze vroegen wel eens: zet je moeder eens op de foto, of je zuster. ’Nee, ik maak foto’s van gebouwen’, antwoordde ik dan.” Hij hield ook dagboeken bij, een voorbode van zijn latere Stones-archiveringswerk op de vroegste computers, ondanks smalende opmerkingen van Mick Jagger dat de computer nooit wat zou worden. Die eerste dagboeken en jeugdfoto’s zijn verloren gegaan. „Weggegooid door mijn moeder toen ik in het leger zat. Het is verdrietig.”

Zijn oudste foto dateert daardoor uit 1960. „Twee vrienden voor een hek. Wij gingen op vakantie. Ik zag ze staan en maakte de foto.”

Dat documenteren en bewaren van dingen heeft hij van zijn grootmoeder. „Zij leerde me in de oorlog postzegels en munten verzamelen. Door haar lag ik in mijn formatieve jaren voor op leeftijdsgenoten.”

Opvallend is het tweeluik dat Wyman in oktober 1968 maakten bij de filmopnames van het ’Rock and Roll Circus’, samen met vele sterren. „Vlak voor aanvang zei Keith: ’Trek mijn laarzen eens uit, Mick’, en die deed dat.” Op de andere foto van het tweeluik is te zien hoe Jagger aan de hak van de rechterlaars trekt, de linkervoet is al bloot. „Geen andere fotograaf had dat moment.”

Pas 28 jaar later werden die opnames openbaar. „Omdat Mick er niet perfect op stond, mocht het niet worden uitgebracht. Hij wilde de opnames zelfs overnieuw doen, wat de spontaniteit zou wegnemen. Maar het was te leuk om voor eeuwig op te bergen.”

Zelf heeft Wyman ook nog genoeg filmbeelden. „Bergen Stones-materiaal, ook uit de jaren zestig. Ik moet het eens uitzoeken en bewerken”, zegt hij. Het bezwaar dat zijn tijd beperkt is voor al zijn plannen, lacht hij jeugdig weg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden