Door de hoge looneis sluiten vakbonden en werkgevers aanzienlijk minder cao’s af

Werknemers in de bouw mogen zich met een loonsverhoging van 3,5 procent het rijkst rekenen. Beeld Photo News

Met een centrale looneis van vijf procent zet vooral vakbond FNV in op het fors verhogen van de lonen. Nog niet echt met succes. Maar één bedrijf ging akkoord.

Vakbonden en werkgevers sloten afgelopen maand aanzienlijk minder cao’s af, blijkt uit cijfers van werkgeversorganisatie AWVN. De reden: vakbonden die steevast en bijna zonder wijken 5 procent loonsverhoging eisen. Aan werkgeverskant reppen ze inmiddels over een kloof tussen hen en de bonden. De bonden zelf lijken er vooral op uit om een achterstand van de afgelopen jaren in te halen. 

Noem het gerust een inhaalslag, zegt cao-expert Henk Strating. Hij ziet het zelf geregeld aan de onderhandelingstafel gebeuren: of het nou een organisatie is uit de zorg, het bedrijfsleven of een overheidsinstantie, bonden eisen haast altijd 5 procent loonsverhoging.

“Het onderscheid dat bonden voorheen maakten tussen sectoren, wordt niet meer gemaakt.” Vooral FNV houdt stevig vast aan die historisch hoge eis van 5 procent. Dat dezelfde bond een campagne is begonnen om  het minimumloon van 9,30 euro naar 14 euro te verhogen, is volgens hem onderdeel van de inhaalslag. 

Het is simpelweg beleid, hoorde cao-deskundige Esther Koot onlangs van FNV zelf. “Onderhandelaars worden op pad gestuurd met een boodschappenbriefje. Die 5 procent moeten ze er echt uit proberen te slepen.” Het maakte dat er in maart tien cao’s werden afgesloten. Ruim twintig minder dan normaal gebeurt in die maand.

Dijsselbloem

Strating en Koot snappen het offensief van de bonden wel. Twee weken geleden meldde het CBS nog dat de prijzen harder stijgen dan de lonen. In bijna 20 jaar tijd steeg het netto inkomen van Nederlanders met maar 2 procent, terwijl de economie met ruim 12 procent groeide, berekende het Centraal Planbureau. En ook De Nederlandsche Bank en oud-minister Jeroen Dijsselbloem van financiën roepen al enige tijd dat de lonen omhoog moeten. Het geld zit nu vooral bij grote bedrijven, zei Dijsselbloem. “Dat leidt nauwelijks tot loonsverhoging en dat is onrechtvaardig.”

Ondanks die steuntjes in de rug is het de vraag of de gewenste inhaalslag ook daadwerkelijk gemaakt wordt. Van alle keren dat de bonden hun eis op tafel legden – zoals bij De Bijenkorf, Shell en de overheid – werd deze maar één keer ingewilligd. Strating, die wekelijks bijhoudt welke cao’s zijn afgesloten, zag zelfs niet een cao-akkoord voorbijkomen met daarin een loonsverhoging van 5 procent in een jaar tijd. 

Bouw

In plaats daarvan blijft de gemiddelde loonsverhoging steken op zo’n 2,7 procent. Werknemers in de bouw mogen zich met een loonsverhoging van 3,5 procent het rijkst rekenen. Maar ook dat is nog niet helemaal in de buurt van de 5 procent.

Dat percentage zullen bonden ook niet snel benaderen, verwacht Jannes van der Velde van AWVN. Hij voert de brexit, de internationalisering en de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten als reden op. Bovendien is de eis van 5 procent hoogst ongebruikelijk. “In de dertig jaar dat ik dit werk doe, zag ik niet eerder zo’n hoge eis voorbijkomen.” Er mogen nu misschien weinig cao’s zijn afgesloten, maar uiteindelijk gaan bonden toch overstag, denkt hij. “Bonden hebben er baat bij dat er cao’s worden afgesloten. We verwachten een inhaalslag. Uiteindelijk zullen er dus weer meer cao’s afgesloten worden.”

Lees ook:

Het raadsel van de Nederlandse economie: Flinke groei, maar lonen blijven achter

Wederom groeit de economie. Maar desondanks stijgen de lonen niet zo hard als tien jaar terug. Raadselachtig, vindt het CBS.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden