OnderwijsZittenblijvers

Door corona bleven er dit jaar minder scholieren zitten

Brugklassers groeten elkaar met de elleboog op de protestants-christelijke scholengemeenschap in Oud-Beijerland.Beeld Arie Kievit

Omdat docenten tijdens de corona-lockdown in het voortgezet onderwijs minder konden toetsen, zijn ze soepel in de beoordeling van de leerlingen. Resultaat: er zijn dit schooljaar minder zittenblijvers. 

Door de coronacrisis daalt het aantal zittenblijvers op middelbare scholen. Leerlingen in het grijze gebied krijgen vaker het voordeel van de twijfel, en op veel scholen krijgen leerlingen en ouders een zwaardere stem in het besluitproces. Dat blijkt uit een rondgang van deze krant langs grote schoolbesturen die samen ruim honderd middelbare scholen onder hun hoede hebben.

Uitzonderlijke tijden vragen om een uitzonderlijke aanpak, zo is de teneur. Nu scholieren door de coronacrisis veel minder op school konden zijn en soms minder toetsen en opdrachten hebben gemaakt, hebben leraren minder ‘harde’ gegevens om te beslissen of een leerling door kan naar het volgende schooljaar of niet. Daarnaast heeft een deel van de leerlingen achterstanden opgelopen door een gebrek aan fysieke lessen en persoonlijke begeleiding.

De VO-Raad, de vereniging van middelbare scholen, riep eerder al op om de overgangsnormen te versoepelen. Dat veel scholen daar gehoor aan geven is een goede zaak, zegt woordvoerder Stan Termeer. “Wij vinden dat daar flexibel mee moet worden omgegaan. Voor het centraal examen zijn er landelijke normen vastgesteld, maar voor de criteria om over te gaan zijn die er niet. Scholen hebben grote vrijheid om zelf te bepalen wie er overgaat. We hopen dat ze er coulant mee omgaan.”

Meer dan andere jaren kiezen scholen ervoor niet alleen de leraren, maar ook scholieren en hun ouders te betrekken bij het besluit om over te gaan of te blijven zitten. “Op de meeste van onze scholen is er ruimte voor de leerling om zelf een voorkeur aan te geven”, zegt voorzitter Maria van Hattum van Achterhoek VO. “De percentages ken ik niet, maar ik voel aan mijn water dat er nu meer leerlingen overgaan dan in andere jaren. En terecht.”

Ook de scholen van Lucas Onderwijs gaan dit jaar anders te werk, zegt voorzitter Ewald van Vliet. “We hebben minder harde data om een advies te onderbouwen. Voor 95 procent van de leerlingen is het evident of ze over kunnen gaan of niet. Maar bij de twijfelgevallen hebben we meer dan gebruikelijk de leerlingen en hun ouders geraadpleegd. Als zij denken dat het kan, krijgen ze van ons het voordeel van de twijfel.”

In een enquête van vakbond AOb onder onderwijspersoneel gaf tachtig procent van de respondenten aan dat de overgangsprocedure vanwege de coronacrisis was aangepast. Hoewel schoolbesturen geen exacte percentages geven, lijkt het dalende aantal zittenblijvers een trendbreuk met eerdere jaren. 

Vergeleken met andere landen telt Nederland relatief veel doubleurs: van 2016 tot 2019 steeg het percentage zittenblijvers in het voortgezet onderwijs van 5 naar ruim 6 procent. Zittenblijven wordt in de hand gewerkt door ons onderwijssysteem, dat werkt met jaarklassen en relatief vroege selectie, met harde overgangen en eindniveaus.

Een onwenselijk gegeven, want recente onderzoeken tonen aan dat zittenblijven vaak ineffectief is. Het werkt demotiverend en draagt lang niet altijd bij aan een succesvol vervolg van de schoolloopbaan. In het ‘Sectorakkoord VO’ is daarom afgesproken dat het aantal zittenblijvers dit jaar moet zijn teruggebracht tot 3,8 procent.

Of dat percentage door de coronacrisis gehaald wordt, moet nog blijken. Het is in ieder geval evident dat deze periode een unieke kans biedt voor scholen om nieuwe wegen te verkennen, zegt onderwijsonderzoeker Hans Luyten van de Universiteit Twente.

De huidige situatie kan een breekijzer zijn, zegt hij. “Het hangt ervan af wat er volgend jaar gaat gebeuren. Dat wordt heel interessant. Er gaat straks een grote groep met een leerachterstand het nieuwe schooljaar in. Hoe zal dat gaan? Die kinderen mochten zelf misschien kiezen om over te gaan, maar dat haalt het onderliggende probleem, namelijk hun achterstand, niet weg. Het is voorstelbaar dat scholen allerlei creatieve oplossingen gaan bedenken om daar goed mee om te gaan. En dat ze inzien dat ze het ook anders kunnen oplossen dan met zittenblijven. Dat proces ga ik met veel interesse volgen.”

Lees ook:

Ouders in opstand tegen gebrek aan perspectief op middelbare school

Ouders komen in opstand tegen het gebrek aan perspectief dat hun kinderen in het voortgezet onderwijs geboden wordt. ‘Ze lijken wel een vergeten groep.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden