Opinie

Doopceel bepaalt doorbraak, niet talent

'De boekwinkel haalt de omzet uit tientallen titels, terwijl duizenden titels als decoratie de rekken vullen.'Beeld anp

GERARD STOUT   Om gelezen te worden moet een onbekende schrijver niet bij een uitgever zijn, weet Gerard Stout.

Zesduizend nieuwe titels per jaar. En waar blijft de doorbraak? Twee redacteuren van uitgeverijen zijn op zoek naar nieuwe schrijvers. (Trouw, 29 november). Wat is de formule voor de doorbraak? Immers 'Echt talent wordt heus wel ontdekt', kopt de krant.

Wie zich afhankelijk maakt van een uitgever kan vreugde vergeten. Een bestseller begint bij tienduizend boeken, de meeste schrijvers moeten zich tevreden stellen met minder dan duizend verkochte exemplaren. De boekwinkel haalt de omzet uit tientallen titels, terwijl duizenden titels als decoratie de rekken vullen. De toppers financieren de mindere goden. Dat zijn feiten.

Duizenden schrijvers proberen om in grote stapels naast de kassa te komen. Willemijn Tillmans en Josje Kraamer geven aan hoe een schrijver in een fonds terecht kan komen. Zorg voor een baan bij een landelijke krant, zorg ervoor dat je iedereen die bij een uitgever werkt leert kennen, gebruik sociale media, laat zien dat je over sociale vaardigheden beschikt, zodat ook een redacteur met je kan omgaan. De doorbraak gaat in eerste instantie niet over literatuur.

Retourporto
De doorbraak is niet voor iedereen weggelegd. Wie onbekend is en goed kan schrijven, hoeft zich niet bij een uitgever te melden. De brieven liggen al klaar: u past niet in ons fonds, correspondentie over de uitslag is niet mogelijk. Zonder retourporto krijgt u uw werk niet terug.

De lijst met doorbraken is gemakkelijk te maken. De eigen journalisten en columnisten zijn oververtegenwoordigd op de boekenadvertentiepagina's van de dagbladen. Recensenten bespreken hun eigen collega's. Onafhankelijk uiteraard. Voor iedereen drie, vier, vijf sterren.

Bij veel interviews met schrijvers, niet alleen die van debutanten, lijkt het boek de aanleiding om het doopceel van de auteur te lichten. Een ongelukkige jeugd, echtscheiding, verstoorde relatie met kinderen of ouders, crimineel verleden, worsteling met seksualiteit en religie, misbruiker of misbruikt op welk terrein dan ook. Wat een verdriet en wat een worstelingen. Heerlijk. De lezer kan zich wentelen: Dit herken ik, of: blij dat ik dat niet heb.

Een aankomend schrijver die niet over deze 'autobiografische talenten' beschikt, is minder geschikt voor de media. De afdeling marketing keurt het manuscript af. De debutant moet immers wel in de markt worden gezet. Het advies luidt: zorg eerst dat u bekend wordt, daarna redigeren we uw boek.

Godsgeschenk
Ik schreef bij elkaar vijftig boeken. De totale verkoop, inclusief weggegeven exemplaren, ligt rond de drieduizend. Enkele lezers geven me feedback en helpen me mijn werk te verbeteren. Mijn jongste post-moderne novelle heet 'Godsgeschenk'. Voor 60 euro heb ik via een webdrukker vijftien exemplaren (pocket 124 pagina's) bij mij thuis laten bezorgen. Een selecte vriendengroep krijgt een boek met het verzoek mij van opmerkingen te voorzien over stijl, inhoud, vormgeving, illustraties, of wat ze maar willen.

Misschien ga ik hun commentaar verwerken. Misschien schrijf ik een nieuw boek over dit experiment. De beloning voor mijn peer reviewers bestaat uit een herzien boek - vijftig genummerde exemplaren - en een interessant gesprek dat niet over leed gaat.

Mijn doorbraak bestaat uit mijn onafhankelijkheid en uit het voortdurende plezier aan mijn schrijfactiviteiten. Ik worstel niet, ik zucht geen hele dag over een alinea, ik lijd niet aan mijn verhalen en novelles. Ik lijd niet aan afwijzingen van uitgevers. Ik ben niet mediageniek en ik hoef mijn ziel en zaligheid niet te verkopen om op een bestsellerslijst te komen waar plaats is voor minder dan tien. En mocht mijn werk plotseling wel oprechte aandacht krijgen, dan beschouw ik dat als een godsgeschenk.

Gerard Stout: schrijver, won in juni de Grote Culturele Prijs van Drenthe

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden