Doodstraf voor vrouw Bo Xilai is voorwaardelijk

'Ze is nog waardevol voor de Partij in zaak tegen haar man'

Haar naam staat op een kogel, die niet zal worden afgevuurd. Gu Kailai, de vrouw van de in ongenade gevallen politicus Bo Xilai, kreeg gisteren de doodstraf, maar zonder executie.

Zo'n voorwaardelijke doodstraf wordt omgezet in levenslang, als de veroordeelde zich goed gedraagt. Daar is Gu al mee bezig, bleek uit haar van dankbaarheid druipende laatste woord: "Dit vonnis weerspiegelt het respect voor de realiteit, de wet en het leven."

Gu heeft vorig jaar Neil Heywood, een Britse zakenman, vergiftigd. Heywood eiste na een mislukt investeringsavontuur in de vastgoedsector miljoenen van zijn zakenpartner, de zoon van Gu Kailai. Toen besloot Gu hem te vermoorden.

Strafrechtdeskundigen verwachten dat Gu na een jaar of vijf zelfs kans maakt op vrijlating, omdat ze jarenlang leed aan 'depressie'.

Verdwenen waren het scherpe gezicht, het elegante kapsel en de priemende, intelligente ogen van de topadvocate. Een pafferige vrouw in een zwart jasje dat te krap om de schouders zat, haperde, op zoek naar de juiste woorden. Gu was tijdens haar half jaar in voorarrest zo veranderd, dat intimi zeiden dat deze veroordeelde een andere vrouw was.

"Dit kan onmogelijk Gu Kailai zijn, zeiden al haar klasgenoten", aldus professor Zhang Ming op de Chinese twitterdienst Sina Weibo. Daar kolkte het van de cynische reacties. "Gu Kailai is waardevol voor de partij in de zaak tegen Bo Xilai, dus wordt ze in leven gehouden", aldus politiek commentator Zheng Hao.

Eerder fileerden deskundigen en opinieleiders het proces al openlijk: het feit dat Bo Xilai's naam niet één keer is gevallen, terwijl het ondenkbaar is dat hij niet wist wat zich ten tijde van de moord in zijn stad had afgespeeld, maakt de rechtsgang ongeloofwaardig.

Zelfs de meest fervente tegenstanders van Bo Xilai hebben kritiek: "Zonder eerlijk proces moet er worden gelogen om andere leugens te verdoezelen, hetgeen uiteindelijk leidt tot een onmogelijke situatie zonder uitweg: een travestie van rechtspraak", aldus He Weifang, een professor aan de universiteit van Peking.

De strafzaak is een akte in het zinderende politieke drama rond de machtstrijd voor de zetels in het hoogste orgaan van de Chinese Communistische Partij: het Staand Comitee van het Politburo. Dat wordt later dit jaar verjongd. Tot hij in ongenade viel was Bo kanshebber voor een hoge positie.

Uit het feit dat de Partij niet eens een datum bekendmaakt voor het achttiende Partijcongres, waar de nieuwe generatie leidinggevenden wordt gepresenteerd, maken analisten al op dat de hoogste politieke macht in China nog steeds worstelt met Bo Xilai's toekomst. Daarom werd hij zorgvuldig buiten het proces gehouden, ook toen vijf leidinggevende politiefunctionarissen die onder zijn gezag staan, werden veroordeeld tot straffen variërend van elf tot vijf jaar wegens het verdoezelen van de gifmoord.

Zo schept de partij ruimte: Bo Xilai kan via het interne systeem van de Communistische Partij worden bestraft, en daar blijft het bij. Het is net zo goed mogelijk dat hij uiteindelijk ook voor de gewone rechter moet verschijnen. Deskundigen houden het voor mogelijk dat de uiteindelijke zuivering van Bo pas ver na het Partijcongres wordt uitgevoerd, als het nieuwe leiderschap stabiel aan de macht is.

Schaduwmagistraten
Nog voor er een rechter aan te pas komt, bepalen de schaduwmagistraten van de Communistische Partij het lot van een partijlid. Dit heet shuanggui: letterlijk 'tweeledige taak'. Die term refereert aan een vastgestelde plaats en tijd, waarop de verdachte zich aan de partij moet overleveren. Deze procedure kan maanden duren, tot maximaal een jaar. Als de partij besluit een lid de bescherming van het lidmaatschap en politieke functies af te nemen, is berechting door een gewone rechtbank mogelijk.

Sinds de dood van Mao heeft de Communistische Partij gebroken met de traditie hooggeplaatste partijleden te executeren. Jiang Qing, de weduwe van Mao Zedong, werd in 1981 als lid van de Bende van Vier verantwoordelijk gesteld voor de politieke chaos van de Culturele Revolutie. Haar voorwaardelijke doodstraf werd later omgezet tot levenslang. Jiang Qing pleegde uiteindelijk zelfmoord.

Chen Tonghai, voorzitter van oliemaatschappij Sinopec, kreeg de doodstraf wegens het aannemen van fortuinen aan steekpenningen in 2009. Deze executie werd niet uitgevoerd omdat hij meewerkte aan onderzoek naar andere corrupte leidinggevenden. Chen kwam op borgtocht vrij.

Bi Yuxi, vicevoorzitter van het Pekingse transportbureau, verrijkte zich voor enkele miljoenen overheidsgeld. Hij kreeg de doodstraf in 2005. De executie is opgeschort wegens goed gedrag.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden