Doodstraf nooit antwoord op woede en onmacht

Het vijanddenken krijgt in Nederland een steeds grotere plaats, dat blijkt ook uit de uitspraken van minister Nawijn over de doodstraf. Maar hoe breng je normen en waarden terug met een oog-om-oog, tand-om-tandoplossing?

Ik moest mij even in de ogen wrijven, maar het stond er toch echt: 'Nawijn pleit voor herinvoering doodstraf' (Trouw, 19 november). Mogen wij van onze bestuurders geen voorbeeldfunctie meer verwachten?

Gooit Nawijn roet in het eten wanneer ik probeer met mijn zorgvuldig heropgebouwde waarden en normen jongeren aan te spreken op respect en liefde voor elkaar? Hoe kun je burgerschapszin weer terugbrengen bij jongeren als je als bestuurder onverdraagzaamheid propageert? Wat is dat hele debat van waarden en normen waard als we plotseling honderd jaar in de tijd terugdenderen met een oog-om-oog, tand-om-tand oplossing?

Het is natuurlijk walgelijk dat een mens een ander mens verkracht, vermoordt, mishandelt en zo'n daad roept agressie op. Maar dat is nu juist waarom de wereld overal met elkaar in oorlog is. Dat levert nu juist het vijanddenken op. Ik spreek uit ervaring als ik zeg dat ik als geen ander weet hoeveel woede en onmacht dit teweegbrengt. Dat is tegelijk het beangstigende ervan. Toch denk ik dat het antwoord nooit de doodstraf kan zijn.

Drie jaar geleden raakte ik in Trouw in discussie met columnist Sylvain Ephimenco. Deze veroordeelde de xenofobe uitspraken van de heer Vaatstra, die hij in zijn woede over de moordenaar van zijn dochter Marianne had gedaan. Ephimenco vond dat vijf maanden na de moord het hoofd het weer moest kunnen overnemen van het hart. Ik voelde mij toen geroepen om te wijzen op het feit dat voor nabestaanden van dergelijke gruweldaden vijf maanden niet genoeg is om zich weer enigszins te herstellen van zo'n schok, en dat ze nog jaren gefrustreerd en met een bloedend hart zullen rondlopen, als ze het al overleven. Dat alleen liefde en begrip deze slachtoffers kan helpen en niet een veroordeling. Ze hebben immers al levenslang.

In die tijd durfde je een overweging tot herinvoering van de doodstraf nauwelijks hardop uit te spreken en werd je als nabestaande van een gruwelijke moord op je dochter nog op het matje geroepen. Bij de Vereniging Ouders van een Vermoord Kind probeerden we elkaar te helpen het moorddenken te verlaten. Maar vandaag is het niet een geknakte ouder van een vermoord kind die de uitspraak doet maar een minister die ons land mee moet besturen.

Het is nu ruim zes jaar geleden dat ik mijn dochter Caroline Pino verloor. In die periode heb ik getracht de waarden en normen die ik voorheen hanteerde te hervinden. Dat werd bemoeilijkt door een rouwproces, waarin woede dat proces belemmerde.

Maar mijn oude normen en waarden zijn onder de puinhopen van woede en verdriet tevoorschijn gekomen. Daaronder valt ook de norm 'Gij zult niet doden'. Een gebod dat mijn dochter Caroline in een opstel schreef en dat ik nu gebruik om jonge mensen aan te sporen tot respect en liefde.

Bij de moord op René Steegmans en de daarop volgende stille tocht betrapte ik mezelf toch weer op de gedachte 'Toch maar weer de doodstraf?' En dan denk ik aan mijn dochter die op haar kamer een poster had hangen: 'Geweld eindigt waar liefde begint'. En aan haar opstel, waarin ze filosofeert over het gebod 'Gij zult niet doden'. En dan weet ik het. Nee, geen doodstraf, dat is geweld beantwoorden met geweld. Dan ben ik niet beter dan de moordenaar die ik veroordeel.

Het vijanddenken krijgt in Nederland een steeds grotere plaats. Wij kunnen onze discussie over normen en waarden beter staken en ons bezinnen op het geweld in onszelf. De heer Nawijn raad ik aan eens diep in zijn binnenste te kijken, misschien komt hij dan tot de ontdekking dat zijn uitspraak niet meer is dan een poging tot zieltjeswinnerij voor de aanstaande verkiezingen. Daarvoor is dit onderwerp toch te serieus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden