Dood van Uwe Barschel zal altijd een raadsel blijven

Van onze correspondent BERLIJN - Zelfmoord of moord? Waarschijnlijk zal nooit duidelijk worden hoe tien jaar geleden Uwe Barschel, gewezen minister-president van de Noord-Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein, aan zijn einde kwam. Het onderzoek naar zijn raadselachtige dood is gisteren vrijwel stopgezet.

Justitie onderzoekt voor de vorm nog één spoor, de rol van de mafia. Een voormalig mafia-lid beweert dat zijn organisatie Barschel heeft vermoord. Achtergrond zou een illegale wapentransactie zijn waarbij de Duitse politicus betrokken zou zijn geweest. Maar uit de woorden van minister Gerd Walter van justitie was op te maken dat hij er weinig fiducie in heeft dat de dood van Barschel ooit opgeklaard wordt. Het dossier kan binnenkort dicht.

Justitie is tien jaar lang bezig geweest met het onderzoek. Begin dit jaar ontstond er tussen een officier van justitie en een procureur-generaal in Sleeswijk-Holstein een scherp conflict. De procureur wilde het onderzoek stopzetten omdat er volgens hem veel te weinig aanwijzingen waren voor de moord-theorie. De officier zag wel voldoende aanknopingspunten en mocht, dankzij de steun van minister Walter, nog een klein jaar doorgaan. Nu overweegt deze man ook de handdoek te gooien.

Op de avond van 11 oktober 1987 vond een journalist van het weekblad Stern de CDU'er Uwe Barschel dood in de badkamer van kamer 317 van het hotel Beau Rivage in de Zwitserse stad Genève. De man lag met kleren en al aan in bad, ook zijn schoenen had hij nog aan.

De eerste resultaten van de lijkschouwing waren dat Barschel gestorven was aan een combinatie van alcohol en 'zeer zware medicijnen'. De conclusie drong zich op dat hij zelfmoord had gepleegd. Maar van meet af aan waren er twijfels. In een telefoongesprek met zijn vrouw op de dag van zijn dood had hij nog zeer opgewekt geklonken. Bovendien werd er op zijn schoenzolen een substantie aangetroffen die het mogelijk maakt dat giftige stoffen makkelijk door het lichaam worden opgenomen. Ook het feit dat hij in bad zijn kleren aan had, werd vreemd bevonden.

De zelfmoord-theorie was overigens niet zo vreemd. De 43-jarige Uwe Barschel belandde in een zware crisis toen hij, twee weken voor zijn dood, moest aftreden als minister-president van Sleeswijk-Holstein. Hij was verwikkeld geraakt in een schandaal dat zijn weerga niet kent. Het weekblad Der Spiegel onthulde dat hij als premier persoonlijk opdracht had gegeven tot een lastercampagne tegen zijn politieke opponent, de SPD'er Björn Engholm.

Tijdens de campagne voor de deelstaatverkiezingen in Sleeswijk-Holstein in september 1987 lekte uit dat Engholm vele affaires met vrouwen had, ook homoseksuele contacten gehad zou hebben, en met z'n belastingaangifte rommelde. Barschel ontkende aanvankelijk krachtig dat hij deze geruchten de wereld in had geholpen, maar toen enkele medewerkers onthulden dat hun baas de kwade genius was, was het snel gedaan met 's mans politieke carrière.

Maar ook voor de moord-theorie bleek een hoop te zeggen. Het leven van de CDU'er werd omgespit (niet alleen door justitie, maar ook door de Duitse pers) en daaruit kwam naar voren dat Barschel er bizarre contacten op na hield. Hij zou zaken gedaan hebben met suspecte wapenhandelaren, samengewerkt hebben met de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, en op de hoogte zijn geweest van de illegale levering van nucleaire technologie aan Irak en Iran.

De geruchten over een moordaanslag op Barschel werden gevoed door het hardnekkige optreden van een officier van justitie in Sleeswijk-Holstein die voortdurend liet weten dat hij overtuigd was van een gewelddadige dood. De afgelopen jaren hebben de meest merkwaardige scenario's de ronde gedaan. In een daarvan zou Barschel vermoord zijn in opdracht van de Stasi, de gehate Oost-Duitse geheime dienst.

De dood van de CDU'er heeft de Duitsers nooit losgelaten. Voortdurend brengen dag- en weekbladen en televisiestations nieuwe theorieën. Vooral begin deze maand, toen het exact tien jaar geleden was dat Barschel dood werd aangetroffen, was er een hausse aan publicaties. Met als thema die allesoverheersende vraag: hoe is deze begaafde en veelbelovende politicus aan z'n einde gekomen?

Minister Walter moest gisteren toegeven dat het onderzoek bitter weinig heeft opgeleverd: “Er zijn geen verdachten, er is geen duidelijk motief.” De dood van Uwe Barschel zal wel altijd een raadsel blijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden