Donner moet kritische mensen waarderen

De gevangenisdirecteuren Van Huet en Boeij verzetten zich tegen de verharding van het klimaat bij Justitie. Minister Donner moet hen niet ontslaan maar hun visie serieus nemen.

In de Tilburgse gevangenis worden twee gevangenen op één cel gezet.

Dankzij de inspanningen van verstandige politici en betrokken ambtenaren heeft het gevangeniswezen zich na de Tweede Wereldoorlog ontwikkeld tot een voorbeeld voor de rest van de wereld. Het laatste decennium is er echter sprake van een neergaande spiraal. Onder leiding van minister Donner dreigen penitentiaire inrichtingen te verworden tot pakhuizen voor verdachten en veroordeelden.

Sinds de invoering van de Beginselenwet Gevangeniswezen in 1953 geldt dat gevangenisstraf moet leiden tot een zo goed mogelijke herinpassing in de vrije maatschappij. Dit beginsel verliest het huidige management uit het oog.

Een aantal recente ontwikkelingen zet ons gevangeniswezen terug in de tijd. Zo is in 2002 de Tijdelijke Noodwet Drugskoeriers aangenomen, die voorziet in een sterk gereduceerde rechtspositie van 'bolletjesslikkers. Zij worden gedetineerd in 'voorzieningen' die daar niet voor gebouwd zijn. De Noodwet zou maar voor een jaar gelden, maar is ondertussen verlengd tot maart 2005.

Ook aan de rechtspositie van 'veelplegende' junks wordt getornd. De 'strafrechtelijke opvang verslaafden' (SOV) wordt, zonder gedegen evaluatie van het effect, binnenkort omgezet in een algemene maatregel voor zogenaamde stelselmatige daders, die voor relatief geringe vergrijpen twee jaar moeten 'zitten'.

Dan is daar de voorgenomen wijziging van artikel 21 van de Penitentiaire beginselenwet die het mogelijk moet maken om in de huizen van bewaring twee (of meer) gedetineerden te plaatsen in cellen die voor één persoon zijn ontworpen.

Vervolgens -en in combinatie met de samenplaatsing is dat mijns inziens de kern van de recente verslechteringen- hoeft gedetineerden nog maar 18 uur per week aan zinvolle activiteiten te worden geboden. Dat betekent dat ze of in hun eentje zitten te verpieteren of -wanneer zij hun cel met een ander moeten delen- elkaar het leven zuur maken of met zijn tweeën de bewaarders op de korrel nemen.

De reclassering heeft zich door mismanagement en geldgebrek teruggetrokken uit de strafinrichtingen, waar de behoefte aan deskundige hulpverlening door een steeds problematischer wordende populatie alleen maar toeneemt.

De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, die toezicht moet houden op de manier waarop Justitie gedetineerden bejegent, wordt door Justitie als hinderlijke pottenkijker beschouwd en in 1995 met opheffing bedreigd.

Zo is Justitie in rap tempo bezig de ingrediënten samen te brengen voor een explosief mengsel: gedetineerden die zich in toenemende mate ontdaan voelen van hun rechten en personeel dat door frequente wijzigingen en versoberingen zijn werk steeds inhoudslozer ziet worden.

Zeer ervaren en humane directeuren als de ontslagen Boei en Van Huet beseffen dat. Ze verzetten zich tegen de kortzichtige managementstijl die nu op Justitie heerst.

Deze mensen moet Justitie behouden. Juist zij dienen door Donner te worden betrokken bij het ontwikkelen van een nieuwe inhoudelijke visie op de straftoemeting en strafuitvoering. De samenleving is niet gebaat bij mensen wier 'normen en waarden' tijdens hun detentie door een ondermaatse bejegening verder worden aangetast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden