Donner: Er is geen weg terug voor Europa

Vicepresident Piet Hein Donner bij de presentatie van het jaarverslag 2017 van de Raad van State. Beeld ANP

Vicepresident van de Raad van State, Piet Hein Donner, is uitermate bezorgd over de richting die het debat over de toekomst van de Europese Unie in is geslagen. Volgens Donner dient terughoudendheid te worden betracht in dat debat en kan Europa alleen gedijen met klinkende resultaten.

Donner wijdt zijn traditionele beschouwing op de politieke actualiteit in het jaarverslag van de Raad van State dit jaar volledig aan de toekomst van de Europese samenwerking. De vandaag gepubliceerde beschouwing is de laatste van Donner. Hij wordt dit jaar zeventig en dient daarom het vicepresidentschap op te geven.

Grote maatschappelijke problemen zijn de Europese lidstaten volgens Donner al lang boven het hoofd gegroeid. Milieuproblemen, criminaliteit en internet zijn niet binnen landsgrenzen aan te pakken. 

Gemeenschappelijke bestemming

Donner: “Europese samenwerking is als fietsen: men moet vaart maken om in evenwicht te blijven. Mensen gaan onderuit als het stuur in een (tram)spoor vast komt te zitten.

Een gevoel van gemeenschappelijke bestemming (in Europa) zal niet het resultaat zijn van een breed gemeenschappelijk debat, maar van veranderingen buiten Europa die doen beseffen dat men op elkaar aangewezen is en onder druk waarvan men pragmatisch en met succes tot oplossingen komt.”

Donner gaat in zijn beschouwing als het ware in discussie met erkende eurosceptici als (in Nederland) Geert Wilders en Thierry Baudet, maar ook met premier Mark Rutte. Rutte stelt steevast dat het doel van Europese samenwerking de gemeenschappelijke markt is. Volgens Donner is de gemeenschappelijke markt geen doel, maar slechts een instrument van integratie.

Het verlangen naar een autonome staat en een autonoom Nederland, dat onafhankelijk van wie of wat dan ook kan beslissen, biedt volgens Donner geen soelaas. Europese samenwerking is immers ontstaan vanuit het besef dat de afzonderlijke landen niet langer konden bieden wat hun burgers nodig hadden om een goed bestaan op te kunnen bouwen. Samenwerking in Europa bestaat om de gebreken en beperkingen van nationale staten te compenseren. De tegenstelling tussen Europese samenwerking en autonomie van afzonderlijke lidstaten is dan ook een schijntegenstelling, meent de vicepresident.

Volgens Donner is niet zozeer een gebrek aan democratische controle en daarmee legitimiteit een oorzaak van het wantrouwen tegenover de Unie, maar eerder een teveel aan democratisch gelegitimeerde organen die zich met besluitvorming bemoeien. Niet alleen de Europese Commissie en het Europees Parlement, maar de afzonderlijke nationale parlementen, de Europese Raad (de regeringsleiders) en de Raad van Ministers hebben bemoeienis. Dat werkt stroperigheid in de hand.

Slagvaardigheid

 “Democratische legitimatie is niet alleen gelegen in betrokkenheid van vertegenwoordigende organen, maar ook in de slagvaardigheid, ter zake kundigheid en effectiviteit waarmee maatschappelijke vraagstukken in het directe belang van burgers worden aangepakt.”

Donner lijkt het kabinet te willen zeggen dat niet woorden de steun voor de Europese Unie kunnen doen toenemen, ook meer Europese integratie zal uiteindelijk geen soelaas brengen, maar alleen bewijzen dat de Europese aanpak van problemen werkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden