Donner: De kerk is de drager van hoop

Minister Piet Hein Donner legt graag een puzzeltje. Maar er gaat weleens wat mis als hij thuis een plaat van duizend stukjes in elkaar zet. Zo raakt er soms een deeltje kwijt. En, bekent de bewindsman, dat is niet het enige. "Niets is zo rampzalig als twee stukjes die niet passen."

Donner deed zijn ontboezeming deze week op een speciaal college van de theologische universiteit van de vrijgemaakt-gereformeerde kerken in Kampen. In een volle collegezaal - tientallen mannen, zes vrouwen - sprak de CDA-minister over de verhouding tussen kerk en staat.

Donner vertelt niet zomaar over zijn puzzelhobby. Als de minister van binnenlandse zaken Nederland beziet, dan lijkt het wel alsof hij naar een legpuzzel staart - een waarvan de stukjes niet zo goed in elkaar passen. "Alles is uit elkaar gevallen en verbrokkeld", zegt hij. Het individualisme, waarop Donner doelt, baart hem zorgen. "Er zijn steeds meer puzzelstukjes."

Het geloof en de kerk, zo stelde Donner in Kampen, bieden tegenwicht. Gelovigen mogen van de minister niet schromen om zich te laten horen in het maatschappelijke debat. Geloof, meent hij, bindt mensen samen. "Om individu te zijn, zijn we op de gemeenschap aangewezen. Geloof en het cultiveren van geloof is belangrijk. Dan hebben we het niet over godsbesef, maar we hebben het in bredere zin over levensbeschouwing: over het waartoe en waarom we op deze wereld zijn."

Donner, die jarenlang ouderling was in Den Haag (PKN), is zichtbaar in zijn element tussen de vrijgemaakt-gereformeerden in Kampen. Glimmend lardeert hij zijn betoog met bijbelteksten en aan de Schrift ontleende zegswijzen. De zaal met theologen mist geen enkele toespeling en knikt instemmend als dit gebeurt. "Geef de keizer wat des keizers is", houdt de minister ze bijvoorbeeld voor als de scheiding van kerk en staat de revue passeert. En soms klinkt zijn spreken als preken. Bijvoorbeeld als Donner de maatschappelijke rol van de kerk benoemt: "Spreekt de kerk als Jona in Ninevé - hard en veroordelend - of zoals Christus met de Emmaüsgangers, mild en uitleggend?"

Zingeving, richting en kader - het zijn woorden die Donner regelmatig in de mond neemt. Maar hij ziet dat niet als taak voor de staat, zegt hij. "Kerk en staat hebben ieder hun eigen gezag. Het lijkt aantrekkelijk om in het belang van de homogeniteit van de samenleving de staat te belasten met zin, kader en richting. Niets is verlokkelijker om het Koninkrijk der Hemelen alvast te vestigen met behulp van de staat. Maar dat heeft dikwijls tot een hel geleid." Hij wijst naar communistische landen als Noord-Korea en China. Vrijheid en gelijkheid was het doel, maar de idealen verdwenen in een moeras van terreur, spionage en achterdocht. Donner: "Wat goed is bedoeld eindigt meestal met bloed aan de handen."

Ook als Donner de stand van zaken in Nederland taxeert, is hij tamelijk somber. "Vrijheid is steeds meer vastgelopen in onvrijheid." Hij doelt daarmee op 'liberale dogma's', waarin religie iets is voor achter de voordeur. Geloof, zegt Donner, mag van veel liberalen geen rol spelen in het maatschappelijk verkeer. "De ander moet zich eerst aanpassen voordat het gesprek mogelijk is. Dat zie je bijvoorbeeld in de discussie over het ritueel slachten."

Wil de puzzel die Nederland is weer in elkaar passen, dan moeten gelovigen niet schromen zich te laten horen. Donner heft de vinger: "De kerk is drager van hoop, symbool van eenheid in verscheidenheid. De kerk is een diamant met veel facetten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden