Donetsk loopt leeg, want de oorlog staat op de drempel

Stad Oost-Oekraïne vreest beschietingen

GEERT GROOT KOERKAMP

DONETSK - 'De driehonderd van Strelkov' staat op een groot reclamebord boven de Bogdan Chmelnitskistraat. Het lijkt de aankondiging van een nieuwe actiefilm, met Igor Strelkov en een aantal van zijn medestrijders in de hoofdrollen. Maar het plakkaat roept mannen op zich aan te sluiten bij het 'volksverzet' van de Donbass.

Strelkov is de geuzennaam van Igor Girkin, de Russische kolonel die vorige week met zijn mannen de stad Slavjansk verruilde voor de provinciehoofdstad Donetsk met zijn miljoen inwoners. Girkin is opperbevelhebber van de 'volksrepubliek Donetsk'. Twee maanden lang hield hij in Slavjansk de Oekraïense troepen buiten de deur. Hij moet nu in Donetsk hetzelfde klaarspelen. De oorlog staat ook hier op de drempel. Gevechten in voorstadje Marjinka kostten dit weekend zeker negen burgers het leven.

"De tegenstander heeft 's nachts met Grad-raketten fabrieken en woonwijken bestookt", zegt Girkin na een beraad met de leiding van de 'volksrepubliek' in het al maanden bezette gebouw van het provinciebestuur. Hij is gehuld in camouflagetenue, met twee leren tasjes en een langwerpige holster op zijn heup. Na de val van Slavjansk zijn in die stad documenten gevonden die zouden bewijzen dat op last van Girkin een man is gefusilleerd voor het stelen van twee T-shirts. Girkin beroept zich blijkens die documenten op een bevel van Sovjetdictator Stalin uit 1941.

"Er zijn meer dan dertig burgers omgekomen", zegt hij lijzig. "Er is paniek, er is een massale evacuatie aan de gang. Onze verliezen zijn minimaal en worden door de Oekraïners sterk overdreven." De Oekraïense autoriteiten ontkennen iedere betrokkenheid bij de jongste beschietingen en beschuldigen de rebellen ervan willens en wetens burgerdoelen aan te vallen om de schuld daarvoor Kiev in de schoenen te schuiven.

Overdag oogt Donetsk kalm, maar vooral leeg. 'Gelieve niet te betreden met wapens', staat op een briefje bij de ingang van een Russisch-orthodoxe kerk. Vrijdagavond ontploft een bom in een warenhuis aan de centrale Artjomstraat. Er is een gewonde en veel glasschade. De toedracht blijft onduidelijk, maar het incident voedt het algemene gevoel van onveiligheid. Tienduizenden mensen hebben de stad verlaten. 's Nachts zijn de straten verlaten en heerst er een gespannen rust. Ergens klinken geweerschoten, of wat doffe klappen in de verte.

De oorlog ligt op ieders lippen. De mensen zijn bang dat Donetsk een nieuw Slavjansk wordt. "We zijn heel bang", zegt Ljoesja, een gepensioneerde vrouw die een loodzware tas met levensmiddelen sjouwt. Die heeft ze met het oog op de verwachte voedselschaarste gekregen van een familielid. Ze is bang dat er vliegtuigen komen die de stad gaan beschieten. "We hadden nooit gedacht dat het zo zou lopen. We hebben nu een nieuwe president, maar die is geen haar beter dan de vorige. Want hij stuurt tanks op ons af."

Oekraïense staatssymbolen zijn nagenoeg geheel uit het straatbeeld verdwenen. Tegenstanders van de 'volksrepubliek' doen er wijselijk het zwijgen toe. Alleen aan de oever van de Kalmioes komen nog altijd iedere avond leden van diverse geloofsrichtingen bij elkaar om te bidden om vrede en om eenheid in Oekraïne. De Oekraïense vlaggen die ze daarbij nog een paar maanden geleden voerden, zijn verdwenen.

"We hebben alle Oekraïense symbolen weggehaald vanwege de gespannen situatie", zegt Valentin, een vijftiger die zoals de meeste mensen hier niet met zijn achternaam in de krant wil. "We hadden ook een spandoek met een blauwe lucht en geel koren eronder, dus in de kleuren van de Oekraïense vlag. De rebellen konden ons eigenlijk niks maken. De lucht is blauw en tarwe geel, daar doe je niets aan. Maar ze hebben ons al wel eens met hun automatische wapens bedreigd en onze tent kapotgemaakt. Nu zijn ze inmiddels wel aan ons gewend. God beschermt ons."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden