Dominees verzetten zich tegen verplichte nascholing

PKN maakt per 1 september einde aan 'veredelde vakanties' tijdens studieverlof

Drie maanden met de camper door Israël, een wandeltocht naar bedevaartsoord Santiago de Compostela of 'gewoon' lekker bijkomen met een stapel boeken op de bank. Jarenlang hadden de dominees van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) een uniek privilege. Iedere vijf jaar mochten ze drie maanden met studieverlof - volledig betaald door de kerk en helemaal vrij in te vullen. Hieraan komt vanaf 1 september definitief een einde. Voortaan moeten protestantse dominees het doen met een verplicht nascholingsprogramma - onder werktijd en met controle van deelname.

Deze maatregel is verkeerd gevallen bij een groep van 25 predikanten. In een brandbrief, gericht aan het bestuur van de classes (regionale besturen) van de PKN, uiten ze hun onvrede over deze 'vergaande en bureaucratische controlemiddelen'. De predikanten tonen zich gefrustreerd door het verlies van autonomie. "Er gaat een uniek (voor)recht verloren", schrijven ze. Ze eisen van de classes 'meer ruimte en vrijheid' voor de invulling van hun eigen nascholing. Er zou een 'betuttelend afrekensysteem' de kerk binnendringen.

Het hardnekkige beeld van de predikantensabbatical als een soort veredelde vakantie heeft het studieverlof bij veel kerkenraden in een kwade reuk gesteld. Volgens Harmen Jansen, predikant en initiatiefnemer van het protest, valt het allemaal reuze mee. "Het zijn indianenverhalen", zegt hij. "Er zijn wel dominees die een wandeltocht richting Santiago hebben gemaakt. Maar de meesten vullen het nuttig in." Zelf schreef Jansen een deel van zijn proefschrift tijdens zijn verlof.

Hoewel de plannen al geruime tijd bekend zijn, reageren de klagers nu pas met een brief. Volgens Jansen liet hun beroepsvereniging, de Bond van Nederlandse Predikanten, het afweten. Sjaak Verwijs, directeur van de beroepsvereniging, herkent zich niet in die beschuldiging. "De predikanten zijn nu inderdaad de volle vrijheid kwijt. Maar er is echt nog wel ruimte om zelf een boek te lezen." Volgens Verwijs staat zijn bond achter het nieuwe plan omdat er 'een groep dominees' was 'die niet of amper' gebruik maakte van het studieverlof. "Hoewel er nooit systematisch onderzoek is geweest."

Of het nieuwe nascholingsprogramma hierin verandering brengt betwijfelt Bernard Luttikhuis, een andere ondertekenaar van het manifest. "Misbruik voorkom je niet. Je kunt ook wel tijdens een cursus uit het raam staren. Goede gebruikers frustreer je hiermee."

Het is niet waarschijnlijk dat de classes de eisen van de opstandige dominees inwilligen. Vorig jaar stemde de generale synode van de PKN al in met de koerswijziging. Er kunnen nog wel kleine aanpassingen worden doorgevoerd.

Permanente educatie
Jarenlang werd er al over gesteggeld, maar vorig jaar besloot de generale synode (algemene vergadering) van de PKN eindelijk dat predikanten en kerkelijk werkers verplicht een nascholingsprogramma moeten volgen. In deze 'permanente educatie', zoals het officieel heet, krijgen bijbelse theologie, systematische theologie en praktische theologie een prominente plaats. Er blijven nog twee à drie weken over (honderd uur) voor vrije studie. Wie niet deelneemt aan het programma kan in het ergste geval zijn bevoegdheid verliezen. Maar, zo laat de woordvoerder van de PKN weten, de kerk verwacht niet dat boze dominees het zo ver laten komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden