Dominees sms'en over het Geheim

Hier wordt zacht op een schouder geslagen, daar een hand hartelijk gedrukt: de bijeenkomst in de Domkerk is vóór alles een aangename reünie. Zo'n tweehonderdvijftig dominees kwamen gisteren naar Utrecht voor de jaarlijkse Predikantendag.

Eenmaal binnen zitten ze bijna bij elkaar op schoot. De stoelopstelling in het toch niet bescheiden godshuis is aan de krappe kant - het veroorzaakt talloze beschaafde botsinkjes.

De predikanten zijn van hoogbejaard tot piepjong, van keurig in het pak tot in vlotte trui, en het polstasje gooit hoge ogen. De belangstelling voor de Predikantendag loopt langzaam terug, zegt ds. R. Witteveen, voorzitter van de organiserende Bond van Nederlandse Predikanten. En dat terwijl de doelgroep fiks is uitgebreid. Ooit was de jaarlijkse bijeenkomst alleen voor hervormde dominees, tegenwoordig zijn álle gezindten welkom. ,,Maar een imago verander je niet zomaar'', zegt Witteveen terwijl hij zijn armen spreidt.

Om meer jongere collega's te trekken is het thema van de dag - 'kerkelijke communicatie en de rol van de media' - eigentijds aangepakt. De bond riep de hulp in van de Ikon. De predikanten mogen hun mobieltjes aanlaten zodat ze via sms commentaar kunnen leveren op een stelling. Maar eerst wordt er ouderwets gebeden, overwogen en gezongen.

De doopsgezinde predikant A. van Daalen grijpt in zijn meditatie terug op de apostel Paulus: die had al in de gaten dat je 'nauw moet aansluiten bij de belevingswereld van je toehoorders'. Zo moeten, zegt hij, ook wij ons vandaag afvragen wat onze boodschap is, en hoe we die brengen in 'een wereld vol media'.

Staande horen de dominees de lange, lange lijst opsommen van in 2001 overleden collega's (,,Vind ik altijd zo indrukwekkend''). En dan krijgt filosoof en theoloog Chris Doude van Troostwijk het woord. Moeiteloos doorrijgt hij zijn betoog met citaten van Hannah Arendt, Freud, Adorno, Regis Debray, met videobeelden van Dirk Tanghe. Als hij de 'principes van communicatieve transparantie en virtualisering' doorneemt, raken twee meeschrijvende dominees even de draad kwijt. ,,Het tweede principe is dat van de real time'', zegt Doude van Troostwijk. ,,Real wát?'' fluistert de een. ,,Geen idee'', zegt de ander.

Doude van Troostwijk maakt onderscheid tussen 'geloofscommunicatie' en 'kerkelijke communicatie'. Die laatste moet gewoon voldoen aan de eisen van de 'communicatiemaatschappij', vindt hij. De poster van de predikantenwervingsactie Durf de diepte in! - fris meisje staat in lichte toga op een betonnen trap - was daarom een misser. ,,Ik ben nog nooit een dominee in toga in een flatgebouw tegengekomen.'' Maar, zegt hij, geloofscommunicatie is iets heel anders. ,,Dan speelt het Geheim.'' En dat 'Geheimenis' laat zich nu eenmaal niet 'op transparante wijze communiceren'.

Jeroen Jeroense, dominee te Elst en actief in predikantenplatform Op Goed Gerucht, hekelt in zijn column de algehele 'verleuking' die ook de kerk teistert. Gewone diensten, jeugddiensten, en ja, ook predikantendagen met sms-faciliteiten - alles moet snel, niet te ingewikkeld en vooral léúk zijn.

Tijdens de lezing van programmamaakster Jacobine Geel (,,Zonder communicatie met de hedendaagse cultuur ontgaat ook de kerk het geheim van het evangelie'') verschijnen sms-boodschappen op de televisieschermen. ,,Nee'', sms't een dominee terug op de stelling Wij communiceren het geloof kapot. ,,Het Geheim communiceert zichzelf. Men getuige ervan in de juiste culturele context en op het geschikte moment.''

's Middags mag een forum zich nogmaals buigen over het thema. Ds. Joan Roëll uit Grevenbicht kijkt niet op een stuntje meer of minder. Twee jaar geleden haalde hij de pers, toen hij - vanwege een themadag over zinloos geweld - in zijn kerk bokste tegen Arnold Vanderlijde. Roell: ,,Het waren de collegae die het niet begrepen. De mensen die erbij waren snapten het volledig.''

Ook in het forum klinkt er kritiek op gestunt in de kerk. ,,Als een dienst als een lokkertje wordt gebracht'', zegt IKON-pastor Annemieke Parmentier, ,,dan valt het die zondag erna zo tegen''. Roëlls stelling: ,,Wees zo vindingrijk als je maar kunt zijn als het Koninkrijk Gods op het spel staat''. Dat gebeurde in bijbelse tijden ook: kom je niet door de deur, dan neem je het dak. ,,Je moet alles doen'', zegt Roëll, ,,om eerst contact te maken. Als je dat niet hebt, kun je het vergeten.''

Onontkoombaar verschuift de discussie naar de rol van de boodschappers van al dit nieuws. Het zijn 'de media', altijd uit op 'de krenten uit de pap', die te veel nadruk leggen op de incidenten. En dan is het tijd voor nóg een column.

,,Als ie maar wel léúk is'', zegt een dominee hardop tegen zijn buurman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden