Dominees bang voor stoelendans

De landelijke predikantendag, in september 2014 in Amsterdam.Beeld anp

De plannen van de Protestantse Kerk (PKN) om dominees vaker van standplaats te laten wisselen gaat voor een deel van hen ongelukkig uitpakken. Zij komen straks makkelijker op straat te staan, en lopen dan het risico dat ze niet meer aan de bak komen. Daarvoor waarschuwt de Bond van Nederlandse Predikanten in een verklaring.

De synode (het landelijk vergaderorgaan) van de PKN spreekt volgende week over het streven om dominees 'mobieler' te maken. Ze moeten niet meer tientallen jaren in één plaats blijven plakken, maar bijvoorbeeld na uiterlijk 12 jaar op zoek naar een nieuwe gemeente. Hoe die mobiliteit er precies uit komt te zien, is nog onderwerp van gesprek. De synode moet bijvoorbeeld nog beslissen hoe dwingend die termijn wordt.

Op zich is er met die mobiliteit niets mis, vinden de predikanten. Jonge dominees komen nu lastig aan de bak en een aantal gemeenten zit vast aan een dominee die niet goed functioneert en ook niet opstapt. Maar, zo vindt de bond, verplicht verkassen na 12 jaar is een heilloos idee. Straks moeten prima functionerende dominees weg, waarschuwt men. Enkel omdat er gerouleerd moet worden.

'Uiteindelijk is er toch minder vraag naar ons'
Het argument dat meer roulatie goed is voor de arbeidsmarkt, gaat er bij de predikanten ook niet in. De afgelopen jaren werd volgens de bond al duidelijk dat de meeste gemeenten steeds minder kunnen uitgeven aan een dominee. Als een dominee vertrekt, plaatsen gemeenten vaak een 'kleinere' vacature, met minder fte's. Of er komt helemaal geen vacature meer. Zo wordt de vraag naar dominees steeds kleiner.

"Je staat op, je stoel wordt weggehaald", schrijft de bond. "Elke ronde weet je zeker dat er voor steeds minder mensen plaats is. Een verplichte mobiliteit versterkt dit proces. De nieuwe maatregelen lijken zo op een stoelendans."

Dat de PKN aanstuurt op meer mobiliteit, is niet alleen omdat ze de domineesmarkt wil openbreken. De kerk wil ook dat dienaren van het Woord flexibeler inzetbaar worden. Dat ze af en toe ook een kerk elders in hun regio bedienen, bijvoorbeeld.

De plannen maken deel uit van een ambitieuze toekomstvisie die scriba (secretaris) Arjan Plaisier afgelopen najaar presenteerde. Het roer moet om, vindt hij. De PKN moet toegeven dat ze niet meer in elke wijk en elk dorp aanwezig kan zijn. Secularisatie maakt het nodig om samen te werken met christenen van andere kerken. "Terugverlangen naar vroegere 'christelijker' tijden helpt niet", schreef Plaisier in zijn toekomstvisie. "We moeten gewoon weer leren om een antwoord te geven op de vraag: wat betekent het als we geloven?"

De synode van de PKN buigt zich volgende week over de vraag hoe de 12-jaarsregel er precies uit komt te zien. Er liggen nu twee scenario's op tafel. In het eerste scenario vertrekken dominees na 12 jaar, tenzij er een goede reden is om dat niet te doen. In het andere scenario is de 12 jaar-grens veel minder hard: een dominee hoeft dan alleen te vertrekken als de gemeente dat wil. Waarschijnlijk wordt het een tussenvorm, voorspelde de PKN laatst al in een rapport.

Aan beide scenario's kleven volgens de kerk nadelen. Je kunt dominees met een vaste dienstbetrekking niet zo maar op straat zetten. Daar moet dus iets op gevonden worden. Maar als de 12 jaars-regel te vrijblijvend wordt, komt er van die mobiliteit veel te weinig terecht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden