Dole en Clinton in slopende slotakte

WASHINGTON - Tijdens de Grote Depressie waren de dansmarathons een uniek fenomeen in de Verenigde Staten. Een meedogenloze competitie, die de Amerikaanse samenleving toen ook al kenmerkte.

Met als hoofdprijs een geldbedrag of een baantje waagden honderden paren zich aan een afvalrace, die soms dagen kon duren. Naarmate de tijd verstreek vielen er steeds meer af, door vermoeidheid, door blessures. Uiteindelijk bleven er enkele stellen over die zich, hangend tegen elkaar, overeind trachtten te houden. Regisseur Sidney Pollack maakte er een film over met als titel de constatering van iemand die het deerniswekkende gedoe bekijkt: 'They shoot horses, don't they?' Ofwel: paarden worden in zulke omstandigheden tenminste nog afgeschoten.

De beelden van de dansmarathons dringen zich op nu de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen aan de laatste dag begint. President Clinton trekt het land door om zijn aanhang nog een keer voor te houden wat er onder zijn eerste termijn in het Witte Huis allemaal is bereikt of om Democratische kandidaten voor het Congres een hart onder de riem te steken.

En de Republikein Bob Dole is sinds vrijdagochtend bezig aan zijn slopende slotakte, 'de 96 uren naar de overwinning'. Hij jaagt vier dagen lang bijkans dag en nacht van staat naar staat om de dreigende nederlaag morgen af te wenden. Om vier uur in de ochtend een bijeenkomst op de luchthaven van Indianapolis of, zoals gisterochtend, om twee uur een rally bij de gokpaleizen van Las Vegas.

- Vervolg op pagina 4

Clinton heeft de 'vuile zaakjes' weten door te schuiven VERVOLG VAN PAGINA 1

“Zet je geld op Dole”, roept de Republikeinse kandidaat. In een mengeling van boosheid en ergernis schreeuwt Dole de kiezer toe om wakker te worden. En het Witte Huis slaat hij om de oren met de constatering dat het arrogant, corrupt en immoreel is. Als dit paard morgen gaat sneven dan is het in elk geval briesend.

De aanhang van Clinton brokkelt af, zij het met heel kleine beetjes. Maar het komt Dole en de Republikeinen nauwelijks ten goede. In de laatste uren weet Ross Perot, het ongeleide projectiel uit Texas, goede sier te maken met de kwestie die nu pas, en dan nog op beperkte schaal, een rol gaat spelen in de campagne: de volledig uit de hand gelopen financiering van de verkiezingsstrijd met deels besmet geld.

Clinton en zijn vice-president Al Gore negeren het onderwerp, maar ze zullen vrijwel zeker de gevolgen voelen in die zin dat ze geen meerderheid van de kiezers achter zich krijgen. Dat zal een persoonlijke nederlaag voor Clinton zijn en het betekent dat hij tegenover een waarschijnlijk Republikeins blijvend Congres niet kan aanvoeren dat hij een mandaat van het volk heeft. Vanaf Labourday, het eerste weekend in september dat in de VS traditioneel het begin inluidt van de verkiezingscampagne, is het voor Clinton van een leien dakje gegaan. Tactisch gesproken. Hij had de economische cijfers mee en dat is zo gebleven.

De werkgelegenheidscijfers over oktober van enkele dagen geleden konden onder de omstandigheden niet beter zijn: een werkloosheid die stabiel blijft op 5,2 procent, 210 000 nieuwe arbeidsplaatsen en rust op het loonfront, zodat er geen gevaar dreigt van inflatie. “Geen zittende president sinds Lyndon Johnson (in 1964, red.) heeft een betere economie gehad om de strijd mee in te gaan”, zei de minister van werkgelegenheid, Robert Reich.

De meerderheid van de kiezers voelt dat ook zo. Vier jaar geleden, toen George Bush tegen Clinton in het strijdperk trad, was dat heel anders. Mensen waren bang voor de toekomst, voor hun baan en de gevolgen van die onzekerheid voor hun gezin. 'Het is de economie, domkop', was de leuze waarmee de Democraten de Republikeinen bestookten. Wat toen een negatieve beoordeling was kan nu ten voordele van de zittende regering worden aangevoerd. Opnieuw geldt, maar nu aan het adres van Bob Dole: 'It's the economy, stupid!'

De kiezers voelen zich economisch op hun gemak met Clinton en dat laten ze heel zwaar wegen. “We hebben het in 28 jaar niet zo goed gehad” riep de president zaterdagavond tijdens een van zijn verkiezingstoespraken en het publiek stemde er volmondig mee in.

In dergelijke omstandigheden was het voor Dole een bijna onmogelijke taak aan te tonen dat Amerika regelrecht naar de afgrond koerste. En voor een alternatieve aanpak vond hij buiten zijn eigen Republikeinse kring al helemaal geen gehoor.

Naarmate de verkiezingsstrijd vorderde, is er dan ook steeds minder gehoord van het opmerkelijke plan om de inkomstenbelasting over de hele linie met vijftien procent te verminderen. De kiezers hadden niet de geringste behoefte aan experimenten, en zeker niet probeersels die sceptisch werden ontvangen.

Frustrerender was het dat Dole er ook niet in slaagde het publiek warm te krijgen voor een discussie over de gang van zaken in het Witte Huis en de rol van de president en zijn vrouw Hillary. Er was volgens hem genoeg aan de hand: het Whitewater-beleggingsschandaal, de Travelgate-affaire (de poging van de first lady om de oude staf van het reisbureau van het Witte Huis de laan uit te sturen en te vervangen door bevriende relaties) en Filegate (het onbevoegd opvragen, door een Witte-Huismedewerker, van de FBI-dossiers van een groot aantal (Republikeinse) Amerikanen). Al die affaires rechtvaardigen, meent Dole, de vraag of er op het Witte Huis een loopje wordt genomen met de rechtsregels en de wet.

En aanvankelijk vond hij ook geen gehoor toen hij het bijdragen van buitenlandse financiers aan de verkiezingscampagne van Clinton en andere Democraten aan de kaak stelde. “Waar blijft de ontzetting?”, beet Dole in de microfoons en hij verweet de media hun taak te verwaarlozen, waarbij hij vooral de New York Times onder vuur nam.

Het verwijt van de Republikein was niet terecht, want in de zaak van het besmette campagnegeld hebben van meet af aan de Los Angeles Times en de Wall Street Journal getracht de onderste steen boven te krijgen. En nog gisterochtend maakte de Washington Post er melding van dat de dochter van de de voorzitter van de Democratische verkiezingscommissie afgelopen mei een bezoek aan Indonesie heeft gebracht op kosten van het Lippo-concern, dat recentelijk bijna negen ton in de kas van de Democraten heeft gestort.

Het probleem voor Dole en de Republikeinen is dat ze als het gaat om de campagne-financiering zeker zoveel boter op hun hoofd hebben als de Democraten. Beide partijen maken gretig gebruik van allerlei mazen in de wet, die werd aangenomen na Watergate in de jaren zeventig.

Ook toen was de financiering ontspoord. Beloften vanuit beide kampen dat er nieuwe regels zullen worden vastgesteld, krijgen een sceptisch onthaal, want bijdragen van buiten zijn onontbeerlijk voor de honderden miljoenen verslindende campagnes. Het valt nog te bezien of de Democraten zich de 250 miljoen gulden laten ontglippen, die ze het afgelopen jaar van belangengroeperingen hebben gekregen en of de Republikeinen 'nee, dank u' zullen zeggen tegen de 350 miljoen die zij ontvingen.

Pas nadat Ross Perot, de presidentskandidaat van de Reformpartij, er vorige week op dook is er beweging gekomen in de publieke opinie. Want de Texaan heeft wel een schoon blazoen. Clinton en zijn medewerkers passen voorlopig de tactiek van het negeren toe.

De president heeft bijvoorbeeld de naam van John Huang, de centrale figuur in het financieringsschandaal, nog niet genoemd. Net zoals vice-president Al Gore erover weigert te praten dat hij eerder dit jaar ongeoorloofd geld heeft aangenomen van boeddhistische geestelijken.

'Stonewallen' heet het in het Amerikaanse jargon, een muur opwerpen en je erachter verschansen. In elk geval tot na de verkiezingen. Clinton is erin geslaagd veel kwesties door te schuiven tot na morgen, zoals de juridische afhandeling van de Paula Jones-affaire. Die heeft nog steeds een aanklacht lopen wegens seksuele intimidatie. Nu al wordt de vrees geuit dat, als de Republikeinen het Congres behouden, de eerste jaren van Clintons tweede ambtstermijn in het teken zullen staan van het onderzoek naar onoorbare gedragingen van hem, van Hillary en tal van andere medewerkers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden