Dokters zijn mensen, geen reddende engelen

Waar kunnen we nog op vertrouwen als de dokters wegvallen? "Het komt goed", willen we horen. Dokters zijn voor patiënten als de papa en mama voor een kind: ze geven eerste hulp en bestaanszekerheid.

Een veilig gevoel - totdat de dokter zelf onder vuur ligt. Maandag gaven twee documentaires een beeld van de feilbaarheid en kwetsbaarheid van artsen. In 2Doc 'De dokter onder vuur' (Kro-NCRV) sprak Frans Bromet met chirurgen, oncologen, urologen en kinderdokters die openhartig durfden te vertellen over wat fout ging. Sommigen belandden in tuchtzaken en één psychiater werd uit zijn ambt gezet. Ze leden onder schuldgevoel en werden er onzeker van.

In de Belgische documentaire 'Een fatale nacht' van het programma 'Terzake' lagen de dokters letterlijk onder vuur. Een Amerikaanse bommenwerper trof door onzorgvuldigheid een ziekenhuis van Artsen zonder Grenzen in Kunduz (Afghanistan) en doodde 114 medewerkers.

De films deden me inzien vanuit welk onmogelijke perspectief we dokters eigenlijk bekijken in het postreligieuze tijdperk: we smeren hun een engelenrol aan.

We gunnen hun helemaal niet om te mogen falen. Zíj hebben ervoor gekozen onze laatste redding te zijn. Laat ze dan ook onze reddende engel spelen.

Filmmaker Bromet liet ons foutjes zien die hijzelf weleens maakt: verkeerde belichting, onscherp beeld, krakend geluid - niets dodelijks. De artsen stelden een te snelle diagnose en misten een tumor. Ze opereerden onnodig een half bekken weg wegens botkanker terwijl de man leukemie bleek te hebben. Ze deden 'nog even dat mailtje' en kwamen te laat bij een doodziek kindje. Of ze lieten bij operaties een lek zitten, of een naald.

"Misschien ben je wel een sloddervos", suggereerde Bromet ietwat gênant bij een oncoloog. Beleefd legde zij daarop uit hoe in haar vak op secuur werkgedrag wordt geselecteerd. "Alle oncologen zijn pietjes precies, mierenvriendjes." Daar ligt het dus niet aan, zelfs de besten maken fouten. Wen er maar aan.

Kijk, dat willen we dus niet; eraan wennen. Artsen weten en voelen dat, en dragen hun schaamte en schuld vaak in eenzaamheid. Het is beter als we fouten bespreken en daarvan leren, zeggen ze met aangedane gezichten.

Je wilt bijna een arm om ze heen slaan. Maar het blijft alsof je als kind je vader ziet vallen, en geschrokken beseft dat hij ook maar een mens is. Je had die illusie van existentiële veiligheid liever langer overeind gehouden.

Een reddende engel maakt geen fouten en gaat niet dood. Dat de dokters in de docu 'Een fatale nacht' massaal stierven, roept een gek soort ongeloof op. Artsen zijn toch onschendbaar? Ze horen toch als engelen aan de dood te ontsnappen?

Natuurlijk zit ik ernaast. In Syrië werden al 250 ziekenhuizen aangevallen en stierven 730 medische hulpverleners, vertelt de film. Het is juist menselijke moed die alle dokters in de vuurlinie laten zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden