Doet ze het of doet ze het niet?

Hillary Clinton. Beeld epa
Hillary Clinton.Beeld epa

De Amerikaanse verkiezingen zijn nog niet achter de rug of de kandidatenlijstjes voor 2016 circuleren al rond. Zal Hillary Clinton opnieuw een gooi doen naar het presidentschap?

Twee keer hield Hillary Diane Rodham Clinton op het bordes van het Washingtonse capitool de Bijbel vast terwijl haar echtgenoot Bill zijn hand erop legde en werd beëdigd als de 42ste president van de Verenigde Staten. Op 20 januari 2017 kan dat ritueel er vergelijkbaar, maar net iets anders uitzien.

Zo: de dan 69-jarige Hillary Clinton is door het Amerikaanse volk gekozen tot de 45ste president van de Verenigde Staten. Haar echtgenoot, en de 42ste president van de VS, Bill Clinton, staat naast haar op het bordes en houdt de Bijbel vast. Bill wordt de First Man of the United States, zijn partner de eerste vrouwelijke president van de supermacht Amerika. Het stel betrekt zestien jaar nadat Bill Clinton de sleutel van het Witte Huis aan George W. Bush gaf, de presidentswoning opnieuw. En schrijft daarmee dubbel geschiedenis.

Doet ze straks een gooi? Dat is de grote vraag die de afgelopen week in Amerika rondzoemde, nu Hillary heeft aangegeven niet nog eens vier jaar te willen dienen als Secretary of State, minister van buitenlandse zaken. De verkiezingen van 2012 zijn achter de rug, Barack Obama is herkozen en mag zich hierna niet meer verkiesbaar stellen. In de lijstjes met kandidaten van de Democratische Partij voor 2016 staat Hillary Clinton bovenaan. Zelfs een journalist die haar op televisie interviewde kon haar mond niet houden en zei, toen ze het haar vroeg en Clinton het antwoord in het midden liet, 'Maar iedereen wil dat u het probeert'.

En de eerste peiling, dit is geen grapje, is 48 maanden voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 ook al gehouden. Namelijk in de Amerikaanse staat Iowa, waar elf maanden voor de verkiezingen iedere vier jaar de allereerste voorverkiezing wordt gehouden. Vandaag zou 58 procent van de inwoners van de staat in het midwesten van de VS op Clinton stemmen. Joe Biden, vicepresident onder Barack Obama, zou op 17 procent blijven steken.

Superkandidaat
Ook Bill Clinton, sinds zijn succesvolle toespraak op de Democratische conventie van dit najaar wederom een superster in de partij, praat graag en veel over een mogelijke verkiezing van zijn vrouw tot president. "Bill Clinton zou niets liever willen", schreef New York Magazine onlangs in een artikel over 's lands meest succesvolle politieke koppel en hun invloed in de huidige regering. Bill laat tegen wie maar wil weten: Hillary is een superkandidaat voor het Democratische ticket van 2016. En om de speculaties nog verder op te voeren: Hillary Clinton liet zich deze week - net als twaalf andere potentiële kandidaten (zie kader) - fotograferen door Time Magazine voor een stuk met de titel '2016: Let's get the party started'.

Maar hoeveel kansen heeft Hillary? Tijdens de voorverkiezingen in 2008 om de kandidatuur voor het presidentschap werd Clinton, toen 61 jaar oud, verslagen door de veertien jaar jongere en toen relatief onbekende Barack Obama. Dit keer, zegt Washington, is Amerika klaar voor Hillary Clinton.

Dat heeft de politica die werd geboren in Chicago, onder meer te danken aan de afgelopen vier jaar als minister van buitenlandse zaken onder Barack Obama. Nog nooit legde een minister meer kilometers af dan zij: bijna een miljoen mijl, 1,6 miljoen kilometer; in totaal bezocht ze 112 landen. Belangrijker: overal waar ze kwam, was ze goed voorbereid en trad ze professioneel op. De wereld zag haar niet meer als de voormalig First Lady maar als een diplomatieke, daadkrachtige minister die respect verdiende. Over Clinton wordt gezegd dat ze veel brokken die de voorganger van Obama, George W. Bush achterliet, heeft gelijmd. Op het buitenlands beleid van de huidige regering hebben Amerikanen, in tegenstelling tot op het binnenlands beleid, weinig aan te merken.

Groeiende populairiteit
Niet alleen op het wereldtoneel maakte Clinton vrienden. Ook in eigen land werd ze populair. Ze is uitgegroeid tot de meest bewonderde vrouw van de Verenigde Staten. De Amerikaanse bevolking gaf haar in een laatste peiling een waarderingscijfer van 68 procent, een hoger cijfer dan de president (53 procent) en gelijk aan dat van haar man.

Dat is wel eens anders geweest. First Lady Hillary Clinton werd in de jaren negentig, toen ze tussen 1993 en 2001 het Witte Huis bewoonde, regelmatig als koel en afstandelijk geportretteerd. Bill vond het de gelukkigste periode van zijn leven, voor de voormalig advocate was het geen makkelijke tijd. Clinton zag zichzelf niet als een theedrinkende huismoeder en echtgenote van de president - en liet dit veelvuldig weten in de pers. Ze kreeg van haar man de taak om het Amerikaanse zorgstelsel te hervormen. In de westvleugel van het Witte Huis richtte Hillary Clinton haar eigen gang met kantoren in, 'Hillaryland' in de volksmond. Maar haar poging het gecompliceerde zorgstelsel opnieuw in te richten, mislukte al in 1994, toen het Amerikaanse congres de plannen van Hillary Clinton niet goedkeurde.

Daarbovenop kwam al snel een diepgravend onderzoek naar mogelijke criminele betrokkenheid van het echtpaar Clinton bij een vastgoedtransactie in de thuisstaat van Bill, Arkansas. Hillary Clinton werd voor een jury onder ede gehoord (ze werd niet schuldig verklaard).

En toen kwam Monica Lewinsky. De affaire van haar man met een 22-jarige stagiaire ging de wereld over. Over de tijd en de zomervakantie die volgde: "Het laatste dat ik wilde, was met Bill op vakantie gaan, maar ik wilde per se weg uit Washington. Ik moest nadenken over wat ik moest doen voor mezelf, mijn dochter, mijn familie, mijn huwelijk en mijn land. Het presidentschap wankelde", schreef ze in haar 545-pagina's tellende biografie 'Mijn verhaal' over haar jaren in het Witte Huis. Hillary Clinton bleef loyaal aan haar man, iets dat tegenstanders van de familie Clinton zagen als de eerste strategische stappen naar een politieke carrière voor zichzelf.

Hillary toonde dat ze in staat is om telkens weer sterker terug te komen van tegenslagen. De The New York Times zei het zo: 'Van controversiële First Lady werd ze de bedrogen First Lady en daarna de geliefde First Lady.'

Senaatszetel
Vervolgens deed ze in 2000 mee aan de verkiezingen voor een Senaatszetel in de staat New York. De Amerikaanse pers stond bol van de aantijgingen dat Clinton meedeed in een staat waar ze nooit had gewoond, en daarmee liet zien dat ze slechts voor eigen politiek gewin ging. Ze won. En werd de meest geliefde Senator die de staat New York ooit had.

Maar in 2008 verkozen haar partijgenoten Barack Obama boven haar als de kandidaat van de Democraten. Zonder rancune klom Clinton op de zeepkist om Obama te ondersteunen in de campagne. Net na zijn verkiezing tot president van de VS, belde hij Clinton en vroeg haar minister van Buitenlandse Zaken te worden. Clinton zag de uitnodiging niet als een vernedering. Ze zag vooral wat ze kon doen voor haar land: er was een hoop werk te verrichten, zei ze in interviews.

Met Barack Obama heeft Clinton nooit de warme vriendschapsband ontwikkeld die veel ministers van buitenlandse zaken in het verleden wel onderhielden met hun president. Maar dat ligt, volgens ingewijden, meer aan Obama - die niet zo van mensen en van overleg houdt, zei laatst een van zijn medewerkers nog tegen de pers - dan aan Hillary Clinton. Het stel vergadert eens per week. Tussen de twee is wel sprake van groot wederzijds respect. "Barack Obama heeft enorm veel respect voor mijn vrouw", zei Bill Clinton in september op televisiezender NBC. "Hij waardeert haar mening. Ik zou hun relatie als 'goed' omschrijven." Hillary Clinton is eind oktober 65 geworden en is altijd moe, zegt ze vaak. Ze heeft Barack Obama laten weten dat ze een tweede termijn als minister van buitenlandse zaken niet ziet zitten en stapt in januari uit het kabinet. "Het is belangrijk dat ik dit hoge levenstempo naar beneden ga bijstellen", zei ze tegen The Wall Street Journal. Mogelijke opvolgers voor Clinton zijn voormalig presidentskandidaat John Kerry en Amerika's ambassadeur bij de Verenigde Naties Susan Rice.

Haar wens
Wat wil Clinton zelf? Allereerst wachten nog een paar zware klussen zoals het parlementair onderzoek naar de aanval op de Amerikaanse ambassade in Benghazi, waarbij de ambassadeur omkwam. Clinton komt voor het Congres getuigen.

In interviews laat Clinton vooral in het midden wat ze vanaf januari 2013 gaat doen. Ze zegt geen 'nee' en geen 'ja' op de vraag of ze president wil worden. De vrouw die al twintig jaar geen dag vrij heeft gehad, zegt alleen dat ze graag oma wil worden - haar dochter Chelsea (32) trouwde in 2010 met een bankier en heeft (nog) geen kinderen. Over wat ze daarnaast gaat doen, zegt ze: "realityshows kijken op televisie en sporten."

Hoe ze haar tijd ook indeelt, in ieder geval is er de ruimte zich voor te bereiden op een presidentscampagne. "We zijn geen jonge kinderen meer", zei Bill Clinton laatst over zijn eigen leeftijd (66) en die van zijn vrouw (65). "Ik weet oprecht niet of ze nog een keer een poging doet. Maar als ze het doet, dan sta ik achter haar en ben ik blij."

Opiniewebsite Huffington Post schreef deze week een open brief aan Hillary Clinton en zei dat haar de komende jaren maar drie dingen te doen staan, die alle drie met een R beginnen: "rusten, relaxen en dan....run for president".

Opnieuw Clinton vs. Bush in 2016?
Met nog bijna 1500 dagen te gaan tot de volgende Amerikaanse presidentsverkiezingen is het onzin om nu al te voorspellen wie de kandidaten namens de Republikeinen en de Democraten gaan worden. Toch speculeren de Amerikaanse media er op los. De verkiezingen zouden mogelijk op een ouderwetse wedstrijd tussen een Clinton en een Bush kunnen uitlopen.

Want die andere bekende Amerikaanse politieke familie, de Bush-familie uit Texas, heeft nog een troef: Jeb Bush. Na president nummer 41 George H. W. Bush en nummer 43 George W. Bush, is de jongere broer van de laatste Republikeinse president volgens de media klaar om campagne te voeren, én de 45ste president van de Verenigde Staten te worden. De voormalig gouverneur van Florida is getrouwd met een Latijns-Amerikaanse en spreekt vloeiend Spaans - iets dat hem kan helpen de Latijns-Amerikaanse kiezers naar de Republikeinse partij te trekken. Bovendien had Jeb Bush een belangrijke toespraak (vlak vóór Romney) op de Republikeinse conventie afgelopen augustus in zijn thuisstaat Florida. De Bush-familie heeft het de laatste jaren binnen de partij niet makkelijk. Veel Republikeinen zien George W. Bush als de slechtste president die de partij ooit voortbracht. Time Magazine vroeg zich daarom af: Is de naam Bush hulpstuk of handicap? In het stuk met als titel '2016, let's get the party started' noemde Time Magazine als Republikeinse kandidaten onder meer nog voormalig minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice (dan 61), gouverneur van de staat New Jersey Chris Christie (dan 54) en de senator van Florida Marco Rubio (dan 45).

Voor de Democraten maken onder meer vicepresident Joe Biden (73 in 2016 ), de New Yorkse gouverneur Andrew Cuomo (dan 58), de burgemeester van Chicago Rahm Emanuel (dan 56) en Kirsten Gillibrand (dan 49) een kans.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden