Doeschka Meijsings laatste

De nieuwe verhalen zijn de beste: donker, malicieus soms, maar ook raak en aangrijpend

In een interview met Trouw formuleerde Doeschka Meijsing ooit hoe ze zou willen sterven: "Ik zou zo bewust willen zijn dat ik nog een novelle kan schrijven over het proces dat ik doormaak. Die novelle zou ik dan echter niet afmaken. Ik zou de pen weg leggen om rustig te kunnen sterven. In een bed, met uitzicht op de stad Rome. En met een goed glas Saint Emilion. Drinken kan op dat moment weer, want ik ga toch dood."

Uit de nu postuum verschenen verhalenbundel 'Het kauwgomkind' mogen we opmaken dat de schrijfster, die afgelopen januari onverwacht overleed, de dood niet zo kalm en bewust tegemoet kon treden als ze zich hier had voorgesteld. De nieuwe bundel bevat naast eerder gepubliceerd materiaal slechts drie nieuwe verhalen, en het titelverhaal (dat verwijst naar een gedicht van Jac. Van Hattum), stopt onverhoeds, al na drie bladzijden: als in het verhaal een deurbel klinkt en de intrige dus net gaat beginnen - alsof de schrijfster de pen toen uit haar handen heeft laten vallen.

Toch proef je wel iets van de naderende dood in de nieuwe verhalen, tevens de beste in deze bundel: bitter, donker, malicieus soms, maar ook raak en aangrijpend, verhalen waarin je de zo soepel en licht formulerende schrijfster van 'Over de liefde', Meijsings laatste en meest succesvolle roman, gemakkelijk terug vindt.

Zoals in 'Cadeautje hoort erbij' waarin een levensmoede, slapeloze, dranklustige verteller, huisvader en jager, bij de geboorte van zijn derde zoon een nieuw levensdoel lijkt te hebben gevonden. Op het moment dat het bundeltje in zijn armen wordt gelegd staat zijn hart even stil. "Nee, nee, nee, hier was in de buurt een machtig leger opgestaan, hier golfde de grond van roodachtig gras, hier knielden de olifanten." Het kind doet hem opveren uit een verkild huwelijk, tot het moment dat de man in 's nachts in het bijzijn van het kind een haas schiet en wanhoop toeslaat: "Hij had iets fouts gedaan met zijn leven. Hij was aan de rand van de nacht geraakt. Het zweet begon hem tappelings langs de slapen te lopen. (..) Hij was te moe, hij zou het niet halen."

Die donkere onderstroom tekent alle verhalen van Doeschka Meijsing, zo noteert samenstelster Xandra Schutte in haar nawoord. De nieuwe waren bedoeld voor een bundel familieverhalen die anders van toon moest zijn dan Meijsings laatste romans '100 % chemie' en 'Over de liefde': harder, genadelozer. Grimmigheid à la Elsschot klinkt inderdaad door in het kerstverhaal 'De oude man en het zwijgen' waarin een pater familias die zijn blindheid verbergt voor zijn 'stakkerige' vrouw en 'ellendige' kinderen besluit om er voortaan het zwijgen toe te doen. In het verhaal 'De kinderen' tekent Meijsing de schijnbaar gelaten zelfredzaamheid van vier kinderen, die aan hun lot worden over gelaten door ruziënde ouders.

'Het kauwgomkind' geeft een goede indruk van de ontwikkeling van de schrijfster. In haar vroege verhalen experimenteert ze meer, onderzoekt de relatie tussen werkelijkheid en verbeelding, tussen praktijk en ideaal. Ze speelt met de vorm: "Eigenlijk is er maar één regel", schrijft Meijsing in 'Terug in het laboratorium': "verlies je doel niet uit het oog." Tegen het eind van deze verhalen weet ze alsnog alsnog alle lijntjes bij elkaar te trekken en prijs te geven waar het om te doen was: de aard van verliefdheid, vriendschap, verbintenis.

In de sterke, donkere, nieuwe verhalen houdt ze de teugels strakker in handen. Ongetwijfeld was een nieuwe bundel, als Meijsing hem af had kunnen maken, nog veel krachtiger geweest, maar die deurbel aan het slot is mooi: die bel jaagt schrik aan, maar kan ook duiden op iets nieuws, een nieuw begin.

Doeschka Meijsing: Het kauwgomkind. De verhalen. Querido, Amsterdam; 272 blz. € 18,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden