Doembeeld voor Seoul: N-Korea stort in

Korea-expert Demick ziet groep vluchtelingen in Zuid-Korea als laboratorium voor hereniging

INTERVIEW | SYBILLA CLAUS

"De Zuid-Koreanen zijn doodsbang voor Noord-Korea. Niet voor een aanval maar voor een hereniging. Niemand wil dat het regime instort. Voor China is het een bufferzone, voor de VS een excuus om hun troepen in Zuid-Korea te houden." Korea-expert Barbara Demick is er duidelijk over: de grootste angst in de regio is chaos in Pyongyang. Geen enkele buur wil een instortend regime waar miljoenen dom gehouden burgers de benen nemen.

Die angst wordt aangewakkerd nu er een machtsoverdracht komt van de zaterdag overleden Kim Jong-il naar diens 29-jarige, vrij onervaren zoon Kim Jong-un. Het leven in het ultramoderne Zuid-Korea en het achtergebleven noorden loopt steeds verder uiteen: economisch, technisch, qua educatie.

Neem de lengte van de kinderen. Door goede voeding worden de zuiderlingen langer - door chronische ondervoeding sinds eind jaren tachtig is het in Noord-Korea andersom. "Uit metingen van achttienjarige vluchtelingen die nu in Zuid-Korea wonen, blijkt dat het verschil gemiddeld 13 cm is." De Noord-Koreanen moeten vooral leven van maïs. "Ze koken uit gebrek de hele kolf, en malen dat tot een soort pap, die voor bejaarden en kleintjes slecht te verteren is." Eenzijdige voeding is schadelijk voor intellectuele ontwikkeling en levensverwachting.

Noord-Koreaanse kinderen hebben het daarom uiterst moeilijk op Zuid-Koreaanse scholen. "Het is moeilijk te zeggen in hoeverre dat komt door hun opleiding of hun intelligentie. Feit is dat ze hun achterstand niet inlopen, terwijl dat volwassenen beter lukt." Demick ziet de groep vluchtelingen in de metropolen van Zuid-Korea als laboratorium voor hereniging. Maar voor de regering zijn ze een immense zorg. "Ooit zal Noord-Korea instorten, en dan krijg je die 24 miljoen beschadigde inwoners temidden van het Zuid-Koreaanse economische wonder. Vluchtingen uit het noorden voelen zich in een Chinees dorp al alsof ze in Parijs zijn: al dat licht 's avonds, al dat eten!"

Demick woonde van 2001 tot 2006 in de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul als correspondent voor de Los Angeles Times. "Een belangrijke periode waarin president Bush zijn theorie over de 'as van het kwaad' uiteenzette." Iran, Syrië en Noord-Korea vormden in die visie een gevaar voor de vrije wereld. "Op foto's zag je marcherende Noord-Koreanen, emotieloze robots. Dat stereotype wilde ik doorbreken." Daarom begon Demick consequent vluchtelingen uit het noorden te interviewen, elke week wel één. Het mondde uit , in een serie voor de LA Times en in een boek: 'Nothing to Envy' (vertaling: 'Hand in hand in het donker').

Het is vooral het dagelijks leven dat haar interesseert. "Hoe worden Noord-Koreanen verliefd, wat doen zij in tijden van honger? De LA Times is geen intellectuele krant, ik schrijf zo dat mensen het begrijpen. Ik hoorde laatst dat een Amerikaanse scholiere van 15 het gelezen had. Geweldig." Voor het boek sprak Demick met 30 tot 40 vluchtelingen uit Chongjin, een industriestad aan de kust. De grote hongersnood in de jaren negentig, resultaat van wanbeleid, kwam daar extra hard aan.

Dankzij die grote groep geïnterviewden kan Demick feiten uit het gesloten land verifiëren. "Vluchtelingen overdrijven vaak, maar als 4 of 5 mensen zeggen 'in 1997 zagen we van de honger gestorven kinderen voor het station liggen' weet je dat het klopt." Via de verhalen van een aantal hoofdpersonen reconstrueert zij het leven in Chongjin, de derde stad van Noord-Korea waar geen enkele buitenstaander ooit van gehoord had.

Nadat het regime van Kim Jong-il begin 2010 markten verbood en de won devalueerde, stortte de economie bijna in. "Het bewind maakte van schrik een draai van 180 graden. De elite mag nu mobieltjes hebben om zaken mee te doen. Sinds vijf jaar is het een pluspunt om familie in het zuiden te hebben, omdat die geld stuurt. En China doet veel om Noord-Korea te steunen, zoals ontwikkeling van haven Rason."

Bestseller over dagelijks leven in Chongjin
Ondanks alle leugens en bedrog van Pyongyang bij onderhandelingen over kernwapens blijft Demick vóór engagement met Noord-Korea. "Sancties werken niet."

In de VS werden van de tragische lovestory 'Nothing to Envy. Ordinary lives in North Korea' van Barbara Demick 100.000 exemplaren verkocht, in Groot-Brittannië werd het zelfs een bekroonde bestseller.

Eerder schreef Barbara Demick over een gemengde straat in Sarajevo, ten tijde van de oorlog in Bosnië: 'Logavina street' (1996).

Sinds 2009 is Demick bureauchef van de LA Times in Peking. Ze was onlangs in Nederland om een workshop te geven over verhalende journalistiek. "Hou het simpel. Voer herkenbare mensen op."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden