Doelwit van laster en gewelddaden

Messiaanse Joden vrezen in Israël voor hun veiligheid. Joodse tegenstanders roepen op tot maatregelen tegen bekeringen en grijpen in sommige gevallen naar terreur.

Simone Korkus

Tien uur op een herfstige maandagochtend. In Arad, een slaperig stadje in de Negevwoestijn, waaien de pamfletten op het mededelingenbord van de supermarkt, als witte vlaggen in de woestijnwind. Ze lijken op de Amerikaanse wanted-posters waarmee om de opsporing van misdadigers wordt verzocht. Op een van de pamfletten staan foto’s van de Nederlands-Spaanse Jakim Figueras, pastoor van de messiaans-Joodse gemeenschap en zijn Joods-Israëlische vrouw Debbie. Onder hun gezichten de tekst: ’Pas op! Dit zijn leden van een messiaanse sekte, die Joden bekeert.’

Figueras, een energieke veertiger in jeans met sportieve instappers, onderscheidt zich op het eerste gezicht niet van Joodse Israëliërs. Hij leeft in harmonie met zijn buren, respecteert de sabbat en gedraagt zich niet uitdagend of missionair. Zijn Nederlandse grootvader hielp Joden tijdens de Shoah en kreeg postuum de Israëlische eretitel ’Rechtvaardige onder de volkeren’. Maar Figueras gelooft behalve in de Thora ook in het Nieuwe Testament en ziet Jezus – of ’Jesjoea’ zoals hij hem noemt – als zijn verlosser. En daar wringt de schoen.

Al zeven jaar vormen Figueras en zijn gezin het doelwit van een lastercampagne van de ultraorthodoxe groepering Goer Chassidim. Wekelijks houden ze protestdemonstraties voor Figueras’ huis, soms met 600 deelnemers. Ze roepen dreigementen en gooien stenen. De politie doet of haar neus bloedt, de gemeente treedt niet op. Sterker nog: de demonstranten opereren met een gemeentelijke vergunning.

Tegenover Figueras’ messiaanse gemeenschap stelt de gemeente zich minder inschikkelijk op. Vorige maand kreeg Sacha – een van Figueras’ volgelingen in wiens huurhuis al tien jaar de wekelijks gebedsbijeenkomsten worden gehouden – een brief met de mededeling: ’U gebruikt uw woning voor een ander doel dan waarvoor zij bestemd is. De bestemming dient te worden gewijzigd of de woning ontruimd.’

De vijftig officiële en tientallen geheime leden van de messiaans-Joodse gemeenschap staan nu op straat. Toen Figueras op het gemeentehuis vroeg of hij een andere bedrijfsruimte kon huren, kreeg hij te horen dat de gemeente Arad alleen joodse gebedshuizen tolereert.

Jakim Figueras haalt zijn schouders op. „Ik heb geen idee waar we kunnen vergaderen. Dit is weer het werk van Goer Chassidim. Een gemeenteambtenaar vertelde me dat het een kwestie van terugbetalen is. Goer Chassidim heeft de burgemeester in het voorjaar bij haar verkiezingsstrijd gesteund. Nu helpt zij de chassidim om onze congregatie, die een doorn in het oog van de orthodoxen is, op te ruimen.”

Wat vindt burgemeester Tali Ploskov van de messiaanse Joden? Die zorgen immers niet voor problemen in haar stad? „De burgemeester gaat daar niet over”, zegt haar secretaresse. Ze verwijst voor een reactie naar de persvertegenwoordiger van de gemeente, maar die heeft het te druk om te antwoorden. Misschien kan de politie helpen? Op het politiebureau verwijst men terug naar de gemeente.

Sommige ultraorthodoxe Joden zijn zo bang om door niet-Joodse gedachten besmet te raken dat ze tijdens confrontaties met de messiaanse Joden zelfs oordopjes dragen. Joel Rebibo van Yad le Achim, een orthodoxe vereniging die missionaire activiteiten bestrijdt, ziet in messiaanse Joden én in christenen een ernstige bedreiging voor het jodendom.

„Missionarissen vissen in de Joodse vissenkom en hengelen Joden met gemak hun messiaans aquarium binnen”, zegt hij. „Israël ziet de dreiging niet. We eisen een wet die elke vorm van religie die andersdenkenden probeert te bekeren, in Israël verbiedt en strafbaar stelt.”

Ovadia Josef, oud-opperrabbijn en leider van de orthodoxe Sjas-partij, vermaard om zijn controversiële uitspraken, ging in een recent interview nog verder: „Niet-Joden hebben slechts één functie in deze wereld: het Joodse volk dienen.”

Er wonen in Israël en op de Westoever zo’n 15.000 messiaanse Joden, verdeeld over zestig gemeenten. Vooral door de instroom van Russische immigranten – die vaak één Joodse ouder of grootouder hebben, maar in Rusland christelijk zijn opgevoed – is hun aantal de laatste jaren gegroeid.

De staat beschouwt hen als christenen. Nieuwe immigranten, zelfs Joden die volgens de Wet op de Terugkeer recht hebben op Israëlisch staatsburgerschap, wordt de Israëlische identiteit geweigerd als ze geloven in Jezus als de Messias. Dat komt doordat de ultraorthodoxe Sjaspartij jarenlang de scepter zwaaide over het ministerie van religie en binnenlandse zaken, zegt de Israëlische advocaat Caleb Myers, verdediger van de van messiaanse Joden. Ultraorthodoxen worden bevoordeeld; andersdenkenden gediscrimineerd. Ze krijgen geen verblijfsvergunningen, ze mogen hun geloof niet uitdragen.

„Discriminatie en dehumanisering van messiaanse Joden is gevaarlijk, want het geeft Joodse extremisten een legitimatie om minderheden aan te vallen”, zegt Myers. De laatste jaren is het geweld tegen christelijke en messiaans Joodse groepen in Israël gegroeid. Myers, zelf een messiaanse Jood, geeft enkele voorbeelden. Zo werd een jaar geleden de Nicolaykerk in Migdal ha-’Emek, een stad in het noorden van Israël, met stenen bekogeld. In hetzelfde jaar werd na Kerstmis een Duitse pelgrim die een kruis droeg door ultraorthodoxe jongeren aangevallen. Honderden Bijbels werden in de gemeente Or Jehoeda verbrand.

Dat is in strijd met het basisrecht van godsdienstvrijheid. Advocaat Caleb Myers heeft de overheid daarom aangeklaagd wegens discriminatie. „Vandaag worden messiaanse Joden en gelovige christenen gediscrimineerd. Morgen zijn het de vrijzinnige Joden of ongelovigen.”

Hoe gevaarlijk lastercampagnes zijn, bleek in Ariel, de Joodse nederzetting op de Westoever, tijdens het Poerimfeest van 2008. Voor de voordeur van David Ortiz, voorganger van de messiaanse Joden, lag een pakketje. Joden geven elkaar tijdens Poerim cadeautjes en de werkster legde het nietsvermoedend op tafel. Toen Ami, de 15-jarige zoon, een chocolaatje uit de doos plukte, explodeerde de verpakte bom.

Nu, ruim twee jaar en veertien operaties later, is Ami weer op de been. Jakov Teitel, de Joodse terrorist die deze bomaanslag en nog enkele andere aanslagen pleegde, is gepakt en heeft bekend lid te zijn van de orthodoxe vereniging Jad le’Achim.

De uit Porto Rico afkomstige Ortiz en zijn Amerikaanse, Joodse vrouw Leah noemen het een wonder dat hun zoon Ami de bomaanslag heeft overleefd. De haatacties begrijpen zij niet.

Leah: „We wonen hier 25 jaar en hebben Joodse vrienden. Onze zes kinderen gaan naar Joodse scholen en vijf kinderen vervulden de Israëlische dienstplicht. David werft fondsen voor de gemeente Ariel in het buitenland. Waarom dan die haat?”

Antwoord op die vraag kregen Ortiz’ Ierse vrienden die bij de Israëlische ambassade protesteerden tegen deze behandeling. Het Israëlische ministerie van buitenlandse zaken schreef: ’Messiaanse Joden proberen Joden en moslims te bekeren. Ze moeten hun gedrag naar andere gemeenschappen wijzigen om extreme reacties te voorkomen.’

Waarschijnlijk moet er eerst bloed vloeien voordat de politie optreedt, concludeert Figueras in Arad. Het is voor zijn vrouw Debbie zelfs reden om uit het nieuws te blijven; ze is bang voor represailles. Haar leven en dat van haar vijf kinderen wordt bedreigd. „Vluchten is geen oplossing. Wij moeten proberen om vreedzaam samen te leven.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden