Doel: kabinet met slechts twee partijen

'We hebben verschillende visies, maar hetzelfde gevoel van urgentie'

VVD en PvdA beschouwen het als een doel op zich om slechts met zijn tweeën een kabinet te vormen. Een tweepartijenkabinet is nu eenmaal stabieler dan wanneer meer coalitiepartners aanschuiven.

VVD-leider Mark Rutte en PvdA-aanvoerder Diederik Samsom zijn het ook over een ander punt volledig met elkaar eens: de Nederlandse bevolking zit te wachten op zo'n stabiel meerderheidskabinet.

Rutte zei gisteren in het Kamerdebat over de kabinetsformatie: "Bij de verkiezingen zijn twee partijen heel groot geworden. Ik ben ervan overtuigd dat een tweepartijenkabinet zekerheid en stabiliteit kan bieden en dat Nederland dat ook wil." Rutte wees erop dat het sinds de tweepartijenkabinetten van CDA-premier Ruud Lubbers nooit meer lukte om zulke stabiele regeringen te vormen.

Ook Samsom is ervan overtuigd dat de Nederlandse kiezers een hekel hebben gekregen aan telkens vallende kabinetten en steeds vervroegde verkiezingen. "Na deze verkiezingsuitslag hoorde ik: maak een kabinet dat het land nu verder helpt", zei hij in het debat.

Vooral Samsom zet hoog in op de zekerheid die zo'n kabinet zou kunnen bieden, omdat hij zich zwaar moet verweren tegen aanvallen uit de hoek van de SP. Hij krijgt van SP-fractieleider Emile Roemer de ene na de andere draai om de oren. Die komen erop neer dat de PvdA onmogelijk in de formatie zaken kan doen met de VVD, die 'een radicaal ander mensbeeld heeft'.

Ook van buiten het Binnenhof klinkt hoon uit linkse hoek. Voorzitter Henk van der Kolk van FNV-bondgenoten meent dat Samsom de kiezers die om strategische redenen PvdA stemden, in plaats van SP, van zich vervreemdt. De vakbondsleider waarschuwt dat 'de rapen gaar zijn' wanneer de PvdA in zee gaat met liberalen.

Samsom pareert de kritiek op zijn veronderstelde zwenking door op twee dingen te wijzen. Allereerst blijven de oude verschillen met de VVD aanzienlijk, maar zijn ze onderhandelbaar. Ten tweede vraagt de crisis om een snelle formatie. "Onze partijen hebben verschillende visies, maar we hebben hetzelfde gevoel van urgentie", zegt hij.

Het is nu wel zeker dat Samsom zich zal houden aan zijn eerdere uitspraak dat hij zelf niet als minister onder premier Rutte zal dienen. Komt de coalitie met de VVD er, dan blijft hij vanuit de Kamerbanken de PvdA leiden. Toen het gisteren in het debat over ministersbenoemingen ging zei Samsom: "Dat gaat in mijn geval niet gebeuren".

Henk Kamp, de voorverkenner in de kabinetsformatie-nieuwe stijl, die nu verdergaat als informateur, laat nadrukkelijk open dat hij opnieuw VVD-minister wordt. Of de tweede informateur, oud-PvdA-leider Wouter Bos, weer beschikbaar is voor een ministerspost is onduidelijk.

Kinderpardon
Uitgeprocedeerde asielzoekerskinderen die langer dan vijf jaar in Nederland zijn, hoeven uitzetting voorlopig niet te vrezen. In ieder geval gedurende de onderhandelingen gaat de kersverse Tweede Kamer ervan uit dat zij niet teruggestuurd worden naar hun land van herkomst. Voor de zekerheid wil ChristenUnie-Kamerlid Slob uiterlijk vandaag een brief van demissionair minister Leers (asiel), waarin deze uitlegt wat hij met de aangenomen motie gaat doen.

Het was gisteren nog even spannend of de PvdA zou instemmen met het voorstel. De sociaal-democraten voerden voor de verkiezingen nog campagne vóór een kinderpardon, maar onderhandelen nu met de VVD, die daar tegen is. Tegelijkertijd hebben PvdA en ChristenUnie begin dit jaar nog een initiatiefwetsvoorstel ingediend waarmee 'gewortelde' kinderen in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning. Voorwaarde is wel dat ze hier langer dan acht jaar zijn (voor alleenstaande asielzoekers geldt vijf jaar) en hun eigen procedure niet hebben gedwarsboomd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden