Doel houdt stand, maar hoe lang nog?

Uitbreiding haven van Antwerpen bedreigt Belgisch plaatsje

'Doel = bewoond dorp. Respecteer de bewoners!' Een geel bord aan de rand van het ten dode opgeschreven Vlaamse polderdorp aan de Schelde waarschuwt de nieuwsgierige vreemdeling in vier talen. Gelieve de leegstaande huizen niet te betreden en de paar koppige achterblijvers met rust te laten, is de boodschap.

Het zwaard van Damocles hangt al jaren boven Doel. De haven van Antwerpen moet dringend uitbreiden en wacht op toestemming voor de bouw van het zogenaamde Saeftinghedok, een 4 kilometer lang en 600 meter breed getijdendok dwars over Doel heen. De Raad van State doet een dezer dagen uitspraak over een nieuw Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan, waarin ook 225 landbouwers worden onteigend om hun grond te gebruiken als natuurcompensatie voor de havenuitbreiding.

De bewoners, verenigd in de actiegroep Doel 2020, vinden dat er een nieuw milieu-effectenrapport moet komen, wat jaren in beslag zou nemen. En waarom niet een kunstenaarsdorp van Doel maken? Maar de Vlaamse regering heeft de knoop doorgehakt: Doel wordt van de kaart geveegd. De sloopplannen voor dit jaar liggen klaar.

"Het is een eindeloos verhaal", verzucht Sheila De Graef, uitbaatster van Taverne Doel 5 in de Pastorijstraat. Geboren en getogen is ze in het dorp achter de dijk, waar de vaak gefotografeerde stenen molen uit 1835 staat tegen het decor van de twee 170 meter hoge koeltorens van kerncentrale Doel. Het café is een bizar kloppend hart in het nagenoeg uitgestorven dorp. Telde het in 1990 negenhonderd levende zielen, nu zijn het er nog amper twintig.

Die doen hun best hun dorp in ontbinding een beetje leuk te houden. Geraniums fleuren de paar bewoonde huizen op, tussen de dichtgetimmerde, met graffiti bespoten, vervallen woningen van hun voormalige buren. Maar veel trek in een praatje hebben ze niet.

Ook De Graef houdt het uiterst kort. "Ik ben zeven jaar geleden verhuisd, om in mijn vrije tijd een beetje rust te krijgen." Het café bestaat al sinds 1989 en is vernoemd naar de vijfde kernreactor die er nooit is gekomen nadat de vier eerste tussen 1974 en 1985 in gebruik werden genomen. De kerncentrale een kilometer verderop is haar beste klant.

In een hoek zit personeel van de centrale te lunchen, aan een tafeltje pauzeren drie oudere mannen met de tekst 'Blijf jong' op hun wielertruien. In de zomer komen er vooral dagjesmensen. "Die doen aan een soort ramptoerisme", bromt de cafébazin.

Zoals Hans Vos uit Vlissingen. Met zijn vrouw en familie uit Canada doet hij een dagje Doel en omgeving. Eerst hebben ze het gigiantische Deurganck-containerdok bekeken. De kranen steken boven de huizen uit. Het werd in 1998 na een verloren juridisch gevecht pal naast het dorp aangelegd. De gemeente verklaarde Doel vervolgens 'onleefbaar' en moedigde de inwoners aan te vertrekken. Tot 2009 stond de gemeente Beveren, waar Doel onder valt, het kunstenaars toe tijdelijk te huren. Zij zetten met beelden, foto's en verf een artistiek stempel op het dorp.

"Het lijkt hier wel een filmdecor", zegt Vos. "Je verwacht elk moment zombies uit de huizen te zien komen, met oplichtende hoofden van de nucleaire straling. Weer eens wat anders dan een kerk."

Spookdorp aan de Schelde

Een soap, noemt Greenpeace het Belgische energiebeleid. De regering-Michel 'klampt zich vast' aan kernenergie en wil de levensduur van twee reactoren verlengen, ook al besloot het federale parlement in 2003 tot een gefaseerde kernuitstap.

Kernenergie levert jaarlijks zo'n 54 procent van de elektriciteit in België. Er zijn twee centrales: een in Doel (vier reactoren) en een in Tihange bij Luik (drie reactoren). Ze zouden na veertig jaar dienst sluiten, de laatste in 2025. In 2013 is de werkingsduur van Tihange 1 verlengd, tot 2025.

De nieuwe regering onder de liberale premier Michel wil ook Doel 1 en 2 langer openhouden, tot 2025.

Een aantal reactoren is stilgelegd vanwege scheurtjes in de wanden.

Vorige week heeft de Kamer de Raad van State gevraagd zich over enkele juridische aspecten van dit hoofdpijndossier te buigen.

Jaren vertraging voor Belgische kernuitstap

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden