Doekje voor 't bloedend posthart

Op het nippertje sloten postbedrijven Sandd, DHL Global Mail en VSP gisternacht een akkoord met de vakbonden. Een zeer mager akkoord, maar genoeg om het vege lijf te redden. Ze worden nu niet van de Nederlandse postmarkt gegooid.

Ze zaten er weer, vorige week. In oranje polo, zwart-oranje jas of trui. Vijftigers die weten hoe de wereld van de post in elkaar steekt. Postbodes van TNT zijn sinds een paar maanden de meest trouwe toehoorders van Kamerdebatten over de gevolgen van het vrijgeven van de postmarkt.

Niet voor niets. In hoog tempo zien de postbodes dat ze worden verdrongen door postbezorgers. Dat zijn vaak tijdelijke krachten, mannen en vrouwen die als bijbaantje voor een minimaal loon en zonder verdere rechten drie keer per week uw post bezorgen namens VSP, Sandd of DHL Global Mail, voorheen SelektMail.

Binnen TNT is die verdringing ook gaande. Er verdwijnen onder de oude garde van sorteerders en bezorgers 11.000 banen; 2800 van hen worden gedwongen ontslagen.

Tot vandaag hadden de drie nieuwe postbedrijven de tijd om het met de vakbonden eens te worden over redelijke contracten voor hun werknemers. Na slopende onderhandelingen konden vakbondsbestuurders en onderhandelaars van de postbedrijven diep in de nacht van woensdag op donderdag een resultaat laten zien. Of de achterban daarmee zal instemmen wordt over een kleine twee weken duidelijk.

Marcel de Guiter hoort het nieuws donderdagochtend als hij aan het werk is. Zijn werkgever TNT zat niet aan tafel, maar indirect raakt het akkoord ook hem: slechte arbeidsvoorwaarden bij de concurrenten zet TNT onder druk. In het akkoord zelf heeft de postbode uit het Noord-Brabantse Sint Willebrord zich nog niet kunnen verdiepen, maar na het horen van de hoofdlijnen zakt de moed hem in de schoenen.

De Guiter werkt al 25 jaar voor TNT. Met zijn open blik en lange sluike haar, vastgebonden in een staart zit hij elk debat weer op de tribune in de Tweede Kamer te luisteren naar politici die belangrijke besluiten nemen over zijn werk.

Met honderden anderen wacht De Guiter af of hij na deze zomer zijn baan nog heeft. Hij is al het gedoe een beetje zat, zegt hij. Maandenlang leek het erop dat de prijsvechters op de postmarkt zouden worden aangepakt. Die nemen geen personeel in dienst, maar geven hun mensen heel kale contracten, ze zijn bijna kleine zelfstandigen. Nu blijkt dat die bedrijven twee en een half jaar de tijd krijgen om 'toe te groeien' naar een hun nieuwe status: bedrijven die het merendeel van hun werknemers een arbeidscontract biedt.

TNT deed niet mee aan de onderhandelingen. Dat heeft al een sociaal plan voor alle postbodes die de laan worden uitgestuurd om plaats te maken voor goedkopere postbezorgers. Daar komt geen schepje bij.

"Het is een trieste constatering: TNT wilde niet meedoen", zegt Egon Groen, die voor FNV Bondgenoten tot diep in de nacht aan tafel heeft gezeten. "Die postbedrijven gunnen elkaar het licht in de ogen niet."

Inge Bakker van CNV Publieke Zaak ziet tandenknarsend aan dat het nog een tijd gaat duren voordat er goede arbeidsvoorwaarden zijn. "Wij hadden het liefst drie jaar geleden al voor iedereen een arbeidscontract gehad, maar dat zat er niet in."

Toch waren het nu juist niet de postbezorgers van Sandd en DHL Global Mail die aan de poorten van het Binnenhof rammelden om betere voorwaarden af te dwingen. Volgens Bakker zijn lang niet al die medewerkers zich bewust van hun zwakke positie. "Wij hebben eens een rondje gemaakt. Bleek dat veel van de bezorgers niet door hadden dat ze geen pensioen opbouwen. Dat ze niet uitbetaald krijgen als ze ziek zijn."

En dan zijn er ook de bezorgers die het wel prima vinden zo. Studenten krijgen liever nu een extra zakcentje dan wanneer ze met pensioen zijn. Voor de vakbonden geen reden om het maar zo te houden. "Op de valhelm zat ook niet iedereen te wachten. Je wilt een soort standaard", zegt Bakker.

De bondsbestuurders zijn vooral blij dat de afspraken die ze hebben gemaakt juridisch afdwingbaar zijn. Daar verzetten de postbedrijven zich tot het laatste moment tegen.

Sandd-bestuurder Gert Jan Morsink had sowieso liever voorlopig geen contract gesloten. Sandd kondigde in januari aan concurrent DHL Global Mail te willen overnemen. Als dat rond is, betoogde Morsink vorige week nog, ziet de markt er heel anders uit. De bedrijven zijn nu te klein om tegen TNT op te boksen. Na een fusie is dat heel anders, en is het makkelijker om betere arbeidsvoorwaarden te bieden zonder zo duur te worden dat klanten weglopen, hoopt hij. De topman besefte ook dat de politiek vastbesloten was om in te grijpen als er vandaag geen akkoord lag. Dat was al zo vaak uitgesteld.

Kamerleden, staatssecretaris Bleker van economische zaken en minister Kamp van sociale zaken weten nog goed dat er eind november een hele bioscoopzaal werd afgehuurd zodat alle postmensen die niet in de zaal van de Tweede Kamer pasten naar hun debat konden luisteren. De zaal joelde of klapte als Kamerleden het in hun ogen goed deden of het verprutsten.

De zaal was daarna niet meer nodig. Het groepje postbodes dat trouw zijn opwachting maakt als de politiek weer besluiten nam over de toekomst van hun werk, werd allengs kleiner. Verdwenen zijn ze niet. Frank van Breemen uit Den Bosch en Marcel de Guiter zullen de laatsten zijn die afhaken. Beiden zijn al decennia postbode en niet van plan om heel iets anders te gaan doen.

De Guiter weet nog goed dat Piet Hein Donner, toen hij nog minister van sociale zaken was, hem toezegde te onderzoeken of de vele deeltijdbaantjes bij de postbedrijven niet konden worden samengevoegd tot fulltimebanen. "Precies het omgekeerde van wat er nu gebeurt dus."

Van Breemen, klein van stuk, gebruind, kort haar en helemaal ingevoerd in de problemen van de postmarkt, denkt dat de overheid een keuze moet maken. Hij heeft achterhaald dat overheidsinstanties voornamelijk uitzendkrachten aannemen op postkamers. Nemen ze daar de overgebleven postbodes aan, dan is er geen probleem meer.

Van Breemen is zo bekend als voorvechter voor zijn beroepsgroep, dat hij naar eigen zeggen al drie keer in Brussel op bezoek is geweest om Europarlementariërs bij te praten over het verloop van de liberalisering in Nederland. "Dat doe ik uit solidariteit met postbodes in andere landen. Misschien kunnen ze leren van wat hier mis ging."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden