Doe maar op maandag

Een keizersnee omdat je per se wilt dat je zus uit Australië bij de bevalling is. Of omdat je man op het punt staat aan een belangrijk snookertoernooi te beginnen. De gezondheidsautoriteiten in Groot-Brittannië beginnen zich grote zorgen te maken over het groeiende aantal keizersnedes zonder medische noodzaak.

Bas de Vries

Naarmate de uitgerekende datum dichterbij kwam, merkte Jane (33) dat haar man Paul er hevig tegen opzag om bij de bevalling van hun eerste dochtertje aanwezig te zijn. Hij kan nu eenmaal slecht tegen bloed en heeft er ook moeite mee om zijn vrouw zware pijn te zien lijden. Daarom besloot Jane haar moeder te bellen: zou die bereid zijn mee naar het ziekenhuis in het West-Londense Kingston upon-Thames te gaan en de emotionele steun te verlenen waar zij behoefte aan had?

Probleem was alleen dat haar moeder in het noorden van het land woont, zover van Londen dat het onmogelijk zou zijn om binnen een uur op te komen draven als Jane's weeën plotseling zouden beginnen. Het zou kortom bijzonder goed uitkomen als van tevoren duidelijk zou zijn op welke dag haar dochtertje ter wereld zou komen. Jane stelde de kwestie aan de orde bij haar verloskundige, bij de huisarts en bij de artsen in het ziekenhuis. Die laatsten stemden, zij het met forse tegenzin, uiteindelijk in met haar verzoek om een geplande keizersnee. Die vond afgelopen januari plaats, overigens toch in aanwezigheid van de bange Paul -Jane's moeder was op het laatste moment ziek geworden.

Jane was bepaald niet de enige in haar zwangerschapsklasje van 25 die een keizersnee onderging waarvoor geen medische redenen waren aan te voeren. Eén vrouw zat in een soortgelijke situatie; zij wilde dolgraag haar zus bij zich hebben, die helemaal uit Australië moest komen. De artsen weigerden aanvankelijk, maar gingen uiteindelijk toch overstag. Ondermeer onder druk van het argument dat zij anders de eerste moeilijke weken na de bevalling geen hulp in huis zou hebben -Groot-Brittannië kent nu eenmaal geen kraamzorg die door de overheid wordt vergoed.

En dan was er nog die aanstaande moeder die ging hyperventileren bij de gedachte aan een natuurlijke bevalling alleen al. Ook dus als daar de pijnbestrijding aan te pas zou komen die in Britse ziekenhuizen bijna standaard wordt geleverd, variërend van een 'roesje' tot de ruggenprik. In haar geval werd eveneens ruim van tevoren afgesproken dat zij geen natuurlijke bevalling zou hoeven te ondergaan, vanwege 'psychologische redenen'.

Volgens de laatste beschikbare cijfers uit 2001 worden er jaarlijks in Engeland en Wales zo'n 9 000 keizersneden op verzoek van de moeder uitgevoerd. Dat zijn er verhoudingsgewijs veel minder dan in een land als Brazilië, waar niet meer dan de helft van de baby's via de natuurlijke weg wordt geboren. Maar wel weer veel meer dan in Nederland, hoewel er bij ons geen enkel cijfer beschikbaar is. ,,Ik kan wel zeggen dat het aantal verzoeken toeneemt”, zegt Jan Nijhuis, gynaecoloog in het Academisch Ziekenhuis in Maastricht. ,,De patiënt wordt ook in dit opzicht mondiger. Maar Nederlandse gynaecologen gaan hier niet zo snel in mee. Zij zijn nu eenmaal verhoudingsgewijs conservatief.”

Aan de andere kant van het kanaal is dat dus anders. Met name in de betere wijken in Londen zijn vrouwen nogal eens 'too posh to push' (te chic om te persen), zoals dat in de volksmond heet. Van actrice Elizabeth Hurley en zangeres/voetbalvrouw Victoria Beckham (alleen haar tweede) is bekend dat zij hun kinderen op deze manier ter wereld hebben gebracht. De voordelen zijn overduidelijk: 's morgens vroeg mooi opgemaakt naar de gespecialiseerde Portland-privékliniek, een verdoving waar je uit ontwaakt met een baby in hun armen en een paar dagen weer naar huis met slechts een littekentje ter hoogte van je bikinilijn. Zonder dat je bent 'uitgescheurd' of over de grond hebt hoeven kruipen van de pijn. Toen er in het zwangerschapsklasje van Jane werd gevraagd naar het aspect van bevallen waar de deelneemsters het meest tegen opzagen, was het algemene antwoord: ,,Verlies van waardigheid”. Die kan fier overeind blijven bij een geplande keizersnee.

Bovendien is zo'n ingreep bijzonder praktisch; je hoeft niet meer bang te zijn dat je vliezen breken op een ongelegen moment. Vorige maand nog beviel Jo Williams, echtgenote van regerend wereldkampioen snooker Mark, van haar zoontje op een van tevoren afgesproken moment. Zij wilde per se dat kleine Connor zou worden geboren vóór aanvang van het toernooi in Sheffield waarop haar man zijn titel zou verdedigen. Ook zij had achteraf gezien die beslissing niet hoeven nemen;Mark Williams werd al in de tweede ronde uitgeschakeld en had dus best op de uitgerekende datum naast haar kraambed kunnen staan.

,,Vrouwen kunnen steeds slechter omgaan met de onvoorspelbaarheid van een natuurlijke bevalling”, zegt een verloskundige die veel in de peperdure Londense wijk Primrose Hill heeft gewerkt en die anoniem wil blijven. ,,Zeker als zij in de showbusiness zitten of een hectische baan hebben in bijvoorbeeld de bankierswereld. Vaginale bevallingen passen gewoon niet in hun levensstijl. In buurten als Primrose Hill wijkt daarom meer dan de helft van de vrouwen uit naar privé-klinieken, waar je zo'n beetje alles kunt krijgen waarvoor je bereid bent te betalen. Deze stad gaat steeds meer de kant op van Brazilië en Argentinië, waar kort gezegd alleen de armen nog bevallingen ondergaan via de natuurlijke weg.”

,,Daar kun je heel verontwaardigd over zijn, maar mijn persoonlijke ervaring is dat keizersnedes weliswaar risico's met zich meebrengen, maar dat die niet groter zijn dan de risico's bij natuurlijke bevallingen. Natuurlijk, het duurt langer om te herstellen. Maar dat hangt ook weer af van de omstandigheden: hoe oud ben je, heb je hulp in huis zodat je de eerste tijd voldoende tijd hebt om te rusten?”

De Britse gezondheidsautoriteiten echter beginnen zich inmiddels wel grote zorgen te maken. De 'National Health Service' (NHS) gaf onlangs nieuwe richtlijnen uit, waarin artsen wordt opgeroepen niet meer zo makkelijk met de verzoeken van aanstaande moeders in te stemmen. Als er geen objectieve medische reden voor is aan te tonen, is het beter eerst uitgebreid met de vrouw in kwestie te praten, beklemtoont Nice, het instituut dat de voorschriften namens de NHS heeft opgesteld. Misschien blijkt dan bijvoorbeeld dat zij angsten heeft die met extra voorlichting zijn weg te nemen. Ook is het belangrijk om alles te vertellen over de schaduwkanten van een dergelijke zware buikoperatie, die bijvoorbeeld het risico van ademshalingsproblemen bij pasgeborenen vergroot. Verder bestaat er bij toekomstige natuurlijke bevallingen de kans dat het litteken openscheurt.

Op de achtergrond spelen tevens financiële overwegingen een rol. Een keizersnee kost de NHS bijna twee keer zoveel als een natuurlijke bevalling; omgerekend 4 800 in plaats van 2 550 euro. Dat betekent dat er met een totale stop op de 'keizersnedes op bestelling' een bezuiniging van zo'n 16,5 miljoen euro te behalen zou zijn. Zonder dat iemand in Groot-Brittannië overigens de illusie heeft dat een dergelijke resultaat haalbaar is. Artsen hebben volgens de richtlijnen dus het recht om aanstaande moeders nee te verkopen, maar als die het daar niet mee eens zijn, hebben zij recht op een second opinion van een andere dokter.

De Maastrichtse gynaecoloog Nijhuis heeft de ervaring dat vrouwen met een grote angst voor de pijn van de bevalling inderdaad veel baat hebben bij een goed gesprek. ,,Daarbij is het heel belangrijk met wat voor houding je zo'n gesprek ingaat. Als je bij het begin gelijk verzekert dat je in het uiterste geval bereid bent met het verzoek mee te gaan, scheelt dat al een stuk. Je kunt dan in een veel opener en meer ontspannen sfeer alle voors en tegens van de twee opties met elkaar doornemen.”

En ja, Nijhuis is ook bereid om in andere omstandigheden na te denken over medewerking aan een geplande keizersnee. ,,Bijvoorbeeld in het geval van een zwangere balletdanseres die mijn spreekkamer binnenkomt en zegt: 'Dokter, ik ben 39, wil alleen dit ene kind en vind het heel belangrijk om de paar jaar af te maken die mij nog resten in mijn carrière'. Het is inmiddels duidelijk dat bij zo'n dertig procent van de vrouwen enige vorm van incontinentie optreedt na een normale bevalling. Dat is niet zo'n probleem als je twee keer per week fitnesst, dan gebruik je gewoon een maandverbandje. Maar het is wel een punt als je iedere dag drijfnat wordt vanwege je werk. In zo'n geval zou ik denk ik wel akkoord gaan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden