Doe je mee aan een onderneming zonder eer of beloning? En misschien overleven we het niet.

Bekende en minder bekende Nederlanders kiezen hun persoonlijke motto, leefregel of ultiem inspirerende zin.

’Een straathond is omringd door een meute zwerfhonden. Hij weet: ze haten hem en gaan hem aan stukken scheuren. Dan staat hij op en roept: ’Uit de weg, uit de weg voor de leeuw’. Hij wordt gruwelijk vermoord maar gaat met opgeheven hoofd ten onder.

Ik heb zo gelachen om dat zinnetje. Het komt uit het verhaal ’Vergeet niet de leeuwen te aaien’ van Anton Koolhaas. In de houding van de hond zit waardigheid maar ook iets belachelijks.

In de film ’Seven Samurai’ van Akira Kurosawa zit ook zo’n zin die ik meteen opgeschreven heb. ’Doe je mee aan een onderneming zonder eer of beloning? En misschien overleven we het niet.’ Het zijn een paar dappere en moedige samurai die dat aan anderen vragen.

In eerste instantie klinkt de zin een beetje negatief. Geen eer, geen beloning en er is ook nog een kans dat je dood gaat. Toch word ik er vrolijk van. Omdat er zoveel inzit.

Ik zie het als een metafoor voor het leven. Daar weet je zeker van dat je het niet zult overleven. Er is geen eer of beloning waar je naar uit kunt kijken en toch wordt er gevraagd of je mee wilt doen. Toch denk ik dat die beloning er wel is, maar niet aan het eind. Je krijgt hem door mee te doen. Hij zit in het proces.

Iets anders is dat de zin ook een vraag is van een paar mensen aan iemand anders. Er is dus geen eenzaamheid. Je doet het samen.

De vraag is eigenlijk gek, want iedereen wordt ongevraagd geboren. Toch moet iedereen op bepaalde momenten in zijn leven de vraag beantwoorden: Wil je je leven leven? Doe je mee aan ’de onderneming’? En hoe vul je dat dan in?

Het mooie van de zin is dat het een verzoek is.

Als je daaraan voldoet, geeft dat een soort waardigheid, omdat je het ook níet kunt doen. Niet in de zin dat je uit het leven stapt, maar dat je het leven mechanisch leeft.

Je eet, drinkt, slaapt, plant je voort, voldoet aan je verplichtingen en dan sterf je. Hopelijk zonder al te veel kleerscheuren. Het hele keuzeaspect laat je dan liggen. Je staat op een soort sluimerstand.

Ik ken dat soort momenten ook. Maar juist die beschouw ik als mijn dieptepunten. Niet de momenten van diep verdriet of rouw.

Nee, dan zie ik het leven liever als iets wat je onderneemt in plaats van iets wat je overkomt. In het christendom zie je dat soms. Het leven als een zure bittere plicht die je moet voldragen zonder klagen. Verschrikkelijk.

Mijn invalshoek is meer die van de levenslust. En dan niet om het leven alleen maar zo mooi mogelijk te maken. Bij deze rijkdom horen ook de verschrikkingen. Want pijnlijke momenten krijg je vanzelf bij het leven. De keuze is een soort grondtoon van waaruit je leeft.

Als ik dit niet als lijfspreuk zou hebben, zou ik niet kunnen schrijven. Ik kan me niet voorstellen hoe je iets kunt maken als je in de machinale stand staat. Ik moet dingen openbreken als ik ergens over schrijf. Mijn standpunten kunnen niet vastroesten. Ik moet altijd bereid zijn om waarheden te herzien.

Als schrijver houd ik donderdag een lezing over begeerte. Dat heeft voor mij ook te maken met deze vraag. Want waarom leven we? Waarom dit heilloze traject van vlinder na vlinder, boom na boom en mens na mens? Wat voegt het toe? Uiteindelijk is dat denk ik uit een soort oerbegeerte om te leven. Dat leven blijft en daar ben je onderdeel van. En in je eigen leven sta je dan weer voor de vraag: Doe ik mee of laat ik het zitten?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden