Jan en Daan

Doe je in de wetenschap wat je leuk vindt?

Daan!

‘Weggaan van de universiteit voelt voor veel wetenschappers als falen’, schreef onze collega Hieke Huistra vorige week op deze plek. Ze beschrijft een condoleance-achtige sfeer die soms hangt rondom het vertrek van collega’s. ‘We hebben binnen de academie met z’n allen een cultuur gecreëerd waarin een baan aan de universiteit het enige doel is, en al het andere een mislukking.’

Een academische carrière is in veel gevallen een lappendeken van tijdelijke aanstellingen, wachten op beurzen en aanvragen van subsidies. Je kunt Twitter niet openslaan, of je ziet weer hoogleraren die elkaars klachten over het schrijven van onderzoeksvoorstellen retweeten. Hiekes punt is dat buiten de universiteit net zo veel moois gebeurt als erbinnen. Daar ben ik het mee eens. ‘Zwaai vertrekkende wetenschappers feestelijk uit’, was dan ook haar advies.

Goed plan, al houd je voor het schrijven van die voorstellen dan nog minder tijd over omdat je de hele tijd aan het uitzwaaien bent. Maar nu even de andere kant op kijken: waarom is die universitaire lappendeken zo aantrekkelijk? Slaap je er warm onder? Zijn het de gelijkgestemden waar je tegenaan kunt kruipen?

Ik ben zelf nooit aan de universiteit werkzaam geweest. Het zou althans wel heel eufemistisch zijn om mijn negen studiejaren zo te noemen. Toch herken ik wat Hieke schrijft: ik kijk nog steeds heel erg op tegen mensen die wel in de academia werkzaam zijn. Als ik een oud-medestudent spreek die inmiddels assistent-hoogleraar of universitair docent is, denk ik: ja, dat is toch het échte werk. Zoals ik als cabaretier ook met bewondering naar toneelacteurs kijk: toneel, dát is waar de schouwburgen ooit voor gebouwd zijn.

Bij mijn weten heb jij, behalve een bijbaan als postbode, altijd aan de universiteit gewerkt. Gestudeerd in Utrecht, gepromoveerd aan de VU in Amsterdam, naar Amerika gegaan voor onderzoek aan een andere universiteit, en nu ben je terug in Nederland voor een baan bij Nikhef, het nationaal instituut voor subatomaire fysica. Voorwaar een echte academicus. Is het toevallig dat je zo precies doet wat je leuk vindt? Of heb je weleens overwogen de lappendeken van je af te slaan?

Dag Jan,

Ja, ik ben weer terug! Mijn vrouw en ik zitten middenin de omgekeerde-cultuurschok. Het is hier in Nederland druk en vol. En dat betekent er opnieuw aan wennen dat niemand voor je wacht in het verkeer, dat je moet opschieten met je boodschappen inpakken om te voorkomen dat mensen je dodelijke blikken toewerpen en dat je maar hebt te accepteren dat mensen zonder blikken of blozen voordringen in de trein.

Wat verder opvalt is iets dat ik steeds vergeet als ik een tijd in het buitenland ben geweest: hoe alles extreem geregeld is in Nederland. En meestal is het ook nog eens heel goed geregeld allemaal. De keerzijde daarvan is het gevoel mee te moeten in een mallemolen waarin alles al bepaald is. Het is extreem moeilijk om in dit land buiten de gebaande paden te gaan, want werkelijk alles is gebaand.

Zo ook de academische carrièreladder. Vanaf het moment dat je start met een studie wordt het pad je gewezen: bachelor, master, PhD, een aantal postdoc-posities en dan: die vaste positie waarin je het tot professor moet schoppen. Ik kan me voorstellen hoe hoog de druk moet zijn als je dat pad als enige optie ziet.

Tijdens mijn studie was de sfeer dat ‘naar het bedrijfsleven’ gaan gelijk stond aan je ziel verkopen. Gelukkig denk ik daar inmiddels anders over. Ik heb het zelf ook anders aangepakt namelijk. Zo ben ik niet alleen postbode geweest, maar heb ik ook anderhalf jaar bij TNO gewerkt na mijn promotie. Toegegeven: niet al te ver van de academische wereld, maar toch. (Ik ben trouwens ook nog een paar jaar pianist en cabaretier geweest samen met ene Jan Beuving, zegt dat je wat?)

Al snel kwam ik erachter dat ik de academische wereld toch het leukst vind: aan het eind van een werkdag wil ik het gevoel hebben dat antwoorden op fundamentele natuurkundige vragen een stapje dichterbij zijn. Daarom ben ik blij dat ik weer aan de slag mag bij Nikhef! Niet per se om het carrièrepad, maar omdat ik het zulk gaaf werk vind. En dat wens ik eigenlijk iedereen toe in zijn of haar baan.

Daan vraagt Jan / Jan vraagt Daan

Daan van Eijk en Jan Beuving vormden samen het (wetenschaps)cabaretduo Jan & Daan. Jan is wiskundige en theatermaker. Daan is natuurkundige, werkte tot voor kort aan een Amerikaanse universiteit en is nu terug in Nederland. Om de week stellen zij elkaar hier een vraag. Lees hier meer prangende vragen en snedige antwoorden van Daan van Eijk en Jan Beuving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden