Doe iets: 'Ik word de beste klimmer boven de 45 jaar'

Gerwin van der Werf: Ik moet het befaamde Kopje van Bloemendaal - dat is de akeligste en steilste bult in mijn regio - binnen drie minuten op fietsen. Beeld photo_news
Gerwin van der Werf: Ik moet het befaamde Kopje van Bloemendaal - dat is de akeligste en steilste bult in mijn regio - binnen drie minuten op fietsen.Beeld photo_news

Schrijver Gerwin van der Werf gaat Latijn leren, vertelt hij in de bijlage Tijd die als thema heeft: Doe iets! En hij wil alles weten over planten. En vogels. En twee boeken schrijven. En hij gaat het beruchte Kopje van Bloemendaal per racefiets bedwingen. Binnen drie minuten. Zeker en vast.

Activiteit biedt troost.' Dit schrijft Joseph Conrad in zijn politieke roman Nostromo uit 1904. De aforistische regel heeft niet ten doel iedereen aan het hollen en draven te krijgen. Integendeel. Doen is de vijand van het denken, de troost die eruit voortkomt is vluchtig, een illusie - dat is wat er gesteld wordt. Maar toch: iets doen biedt troost. Het is in ieder geval wat. Snoep biedt ook troost, en drank, alleen nog leger en kortstondiger. En het is zeer slecht voor je.

Dan liever iets doen.

Geen haast
'Doe iets': ik hoef zo'n kreet maar te horen en de onrust nestelt zich in mijn borst, begint van daaruit ongehinderd door mijn lijf te stromen. Verdomd, daar heb ik al mijn leven lang last van gehad, van de aandrang dingen te doen die an sich verstoken zijn van nut, maar waarvan ik verwacht dat zij mij misschien gelukkig kunnen maken. 'Een daad stellen', zo noemde je dat. Als jongeman vertrouwde je daarbij gemakzuchtig op de voordelen die de jeugd je boden: ten eerste je lichaam, waarvan je je niet kon voorstellen dat het ooit zou falen, ten tweede je brein waarop je blind vertrouwde (in de waan dat dat brein alles zou kunnen begrijpen wat je maar wilde begrijpen), en ten derde: de tijd, de overvloed aan tijd die zich voor je uitstrekte. Ooit zou ik de marathon van New York lopen. Ooit zou ik Nietzsche, Wittgenstein en de relativiteitstheorie kunnen uitleggen aan dommerdjes, en ooit zou ik de Ballade in g-mineur van Chopin zonder al te veel fouten kunnen spelen. Ooit. Tijd genoeg. Geen haast.

Dan komt het moment waarop je moet toegeven dat je al die dingen helemaal niet 'ooit' zal doen. Dat er geen tijd meer is, dat je zal moeten kiezen, en dat het na strenge selectie nog onzeker is of je voor je dood kans ziet ook maar in één van die activiteiten te slagen. Kent u dit standaardzinnetje uit fijne conversaties over boeken? 'Ha, ... dat boek ligt op de stapel waar ik nog niet aan ben begonnen.' Vul op de puntjes in: 'Oorlog en Vrede', 'Misdaad en straf', 'Gödel-Escher-Bach', of 'de nieuwe A.F.Th. van der Heijden', wat u wilt. Er komt een moment waarop u uit dat zinnetje haast ongemerkt het woordje 'nog' heb geschrapt, omdat het woordje u dwars begon te zitten, omdat het u leek aan te staren en te zeggen: 'haal het maar niet in je hoofd, opschepper. Het gaat niet meer gebeuren, dat weet je best ...'

Dat moment, daar heb ik het over.

SMART
Nietzsche, de marathon en Chopin zijn inmiddels afgevoerd van mijn lijstje. Ik heb een kerkhof van ambities opgericht, en daar liggen ze. Soms loop ik langs hun zerken en voel ik een vaag verlangen. Niet naar Nietzsche of Chopin en hun werken, maar naar de overmoed van mijn jonge jaren waarin zij een rol speelden - in de coulissen.

Maar niet getreurd! Voorwaarts! Ik heb allang nieuwe uitdagingen gezocht, nieuwe kwellingen georkestreerd. Zo moet ik nog een nieuw boek schrijven, nee twee, ik ga het Latijn oppakken, ik wil gelijk opgaan met mijn zoontje die in de eerste klas van het gymnasium zit. Ik ga meer leren over vogels en het plantenrijk. En het allerbelangrijkste: ik ga wielrennen en word de beste klimmer boven de 45 jaar.

Nu ja, de beste tien, daar moet ik bij kunnen komen. Ik ben nu 44. Je moet je plannen SMART maken (hoewel ik nooit kan onthouden waar die kapitalen voor staan). SMART is, eh, concreet, of zoiets. Dus: ik moet het befaamde Kopje van Bloemendaal - dat is de akeligste en steilste bult in mijn regio - binnen drie minuten op fietsen. Dat wordt trainen. Afzien. De gevreesde Ventoux op peddelen in een oudemannentempo is er niks bij. Kampioen Nikki Terpstra doet het Kopje in twee minuut twaalf. Ik in drie minuten. Als je boven bent, weet je niet meer waar je de lucht vandaan moet halen om je zuurstofschuld in te lossen. Heerlijk. Als activiteit troost biedt, dan moet sport - de meest intensieve en tegelijk meest nutteloze vorm van activiteit - welhaast verlossing bieden. Verlossing, dat klinkt goed, nietwaar?

Nieuwe oevers
Waarom wil ik die dingen eigenlijk? Wil ik iets bewijzen? Bewonderd worden? Een erfenis achterlaten? Nou, nee. Niet echt. Het is iets anders, en volgens mij ben ik erachter wat: ik heb de troost van de activiteit nodig, omdat ik het bij vlagen lastig vind om met mijzelf te leven.

Sommige mensen vinden dat het zoeken naar nieuwe uitdagingen, varen naar nieuwe oevers, dingen doen 'die je leuk vindt' getuigt van vitaliteit, van levenskunst. Ik vind die dingen die ik wil doen misschien best leuk, maar dat is niet de reden dat ik ze doe. Ik doe ze omdat alleen activiteit troost biedt. 'Doe iets' omdat je jouw aanwezigheid in de wereld als een probleem ervaart. Nee, niet de anderen zijn de hel, de anderen vallen best mee, ze zijn hooguit hinderlijk, de hel ben je zelf. 'Doe iets' - voor mij is dat niet een vorm van levenskunst, maar van overlevingskunst.

Zo, daar staat het. Het lijkt heel wat als je dat zo opschrijft, maar in de praktijk moet je het natuurlijk niet te gek maken. Voordat je het weet ben je door die waslijst aan activiteiten bijvoorbeeld helemaal nooit meer thuis. Daar krijg je ook problemen mee. Dan doet de volgende wetmatigheid opgeld: activiteit leidt tot conflicten - om te beginnen in huiselijke kring. En ben je eenmaal ten prooi gevallen aan conflicten, dan kun je fluiten naar je troost.

Van dat Latijn komt dus niets terecht, en vogels, tja ik zie hier enkel kraaien in de tuin. Maar alle donders, de klinkers van het Kopje zal ik afranselen!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden