Doe iets goeds met uw geld

Ze zat bij de Dolle Mina's en was onder meer betrokken bij de oprichting van het Vrouwenhuis en het Lesbisch Archief. Nadat Marjan Sax opeens het miljoenenvermogen van haar ouders erfde, wist ze daar geen raad mee en geneerde ze zich zelfs voor haar linkse vrienden. Totdat ze in 1983 met dat geld het vrouwenfinancieringsfonds Mama Cash oprichtte. Nu heeft Sax daar afscheid van genomen en begint ze een eigen adviesbureau voor mensen die iets goeds met hun geld willen doen.

Internationale Vrouwendag is nog steeds een belangrijke dag, maar om er nou taart voor in huis te halen vindt Marjan Sax overdreven. ,,Als de oorlog tegen Irak niet doorgaat of Bush iets overkomt, dan haal ik wel wat gebak in huis'', zegt de beroepsactiviste. ,,Alhoewel, dat vier ik liever met een borrel en een joint'', grijnst ze. Toch zal de feministe van het eerste uur 8 maart nooit onopgemerkt voorbij laten gaan. ,,Gisteravond ben ik in Groningen naar de Aletta Jacobs-lezing van Gloria Wekker geweest en vandaag ga ik in het Utrechtse Tivoli naar de bijeenkomst over het versterken van de positie van vluchtelingenvrouwen in Nederland.''

,,Vooral over de uitzetting van vrouwen naar zogenaamd veilige landen als Afghanistan kan ik me ontzettend opwinden'', vertelt Sax. ,,Het is daar helemaal niet veilig en voor vrouwen is er sinds het vertrek van de Taliban weinig verbeterd.'' Ook in Nederland is de emancipatie van de vrouw naar Sax' smaak nog lang niet voltooid. ,,Met name voor migrantenvrouwen valt nog veel te doen. Als zij een eigen onderneming willen beginnen, kost het hun extra moeite om een lening los te peuteren. En dat heeft niets te maken met een gebrekkig opgesteld ondernemersplan, maar alles met het hebben van een verkeerde huidskleur.''

Met die leningen begon het allemaal bij Mama Cash. Het fonds stond garant voor startende vrouwelijke ondernemers die moeite hadden om een lening van de bank te krijgen. Later werden er ook subsidies verstrekt aan Nederlandse en buitenlandse projecten met een maatschappijkritische, feministische visie. ,,Het bijzondere van Mama Cash is dat we altijd risico hebben durven nemen. Een opvangcentrum voor prostituees of een lesbische belangenorganisatie in bijvoorbeeld Nicaragua zal niet zo gauw financiering krijgen van de internationale gemeenschap. Als ze eenmaal van ons startgeld krijgen dan blijkt dat ook anderen hun portemonnee willen trekken. Kennelijk trekt geld geld aan.''

Dat zij zelf ook een risico nam toen ze haar erfenis van 2,5 miljoen gulden in het fonds stak, ziet ze niet zo. ,,Het was op dat moment logisch voor mij om mijn geld te besteden aan datgene waar ik mij voor inzet en wat ik belangrijk vind.'' Sax ziet om haar heen steeds meer mensen die net als zij iets goeds met hun vermogen willen doen. In haar volgende project wil zij die weldoeners financieel advies geven en in contact brengen met goede doelen die bij hen passen. ,,Behalve Greenpeace en Amnesty zijn er ook hele goede organisaties die minder bekend zijn, waar je je geld in kunt steken.''

Of vrouwen anders dan mannen met een erfenis omgaan durft ze niet met honderd procent zekerheid te zeggen. ,,Het is hier nog nooit onderzocht, maar uit oudere studies in Amerika blijkt dat zeventig procent van de vrouwen het beheer uit handen geeft aan een mannelijk familielid.'' Over het algemeen denkt Sax dat vrouwen wat meer met beide benen op de grond staan. ,,Ze zullen minder snel in luchtkastelen trappen dan mannen. Als vrouwen hun geld beleggen dan doen ze dat vaker in bedrijven die niet alleen oog hebben voor financieel rendement maar ook een goed personeels- en milieubeleid voeren.''

Het startkapitaal heeft Mama Cash inmidddels aan Sax terugbetaald. Het fonds heeft dankzij duurzame beleggingen en duizenden donateurs bijna 11 miljoen euro in omloop gebracht, waarvan wereldwijd ruim 4200 projecten hebben geprofiteerd. ,,Overal zijn vrouwen bezig hun plaats te verwerven in het maatschappelijk leven en dat doet me goed. Tegelijkertijd maak ik me ook zorgen over grote tegenkrachten. In landen waar het slecht gaat met de economie en het IMF en de Wereldbank te hulp worden geroepen heeft dat vaak funeste gevolgen voor vrouwen. Om aan de begrotingseisen van het IMF te voldoen wordt er op onderwijs, gezondheidszorg en andere sociale voorzieningen bezuinigd. Vrouwen moeten dat meestal zien op te vangen. Bovendien zie je vaak dat fundamentalistische christenen of moslims het gat dat de overheid achterlaat opvullen door bijvoorbeeld een ziekenhuis of school te beginnen. De ideeën van die fundamentalisten gaan volledig in tegen de rechten van vrouwen.''

Ook in Nederland signaleert Sax reactionaire krachten die de positie van de vrouw ondermijnen. ,,Abortus is daar een goede graadmeter van. Ik ben me echt rot geschrokken toen het initiatief van de abortusboot in de pers werd neergesabeld. En nu wil Balkenende ook nog eens de abortuswet gaan evalueren. Het lijkt erop dat er aan het zelfbeschikkingsrecht van vrouwen wordt getornd. Waakzaamheid blijft geboden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden