Dodenherdenking soms sober op zondag, soms op zaterdag

Vormt de dodenherdenking een inbreuk op de zondagsrust of juist niet? In de gemeenten in de zogeheten biblebelt, de gordel van Zeeland naar Overijssel waar relatief veel orthodox-protestanten wonen, verschillen daarover de meningen.

Zo herdenkt Genemuiden de oorlogsslachtoffers op zaterdag. Vier kerken in dat dorp wilden om principiële redenen de herdenking niet op zondag doen en de organisatie in het dorp koos voor de zaterdag. Maar een stukje verderop kiezen Hasselt en Zwartsluis - net als Genemuiden onderdeel van gemeente Zwartewaterland - voor de zondag.

Zo verdeeld is ook de gemeente Neder-Betuwe. In de dorpen Opheusden en Ochten is de plechtigheid op zaterdag, maar in de dorpen Echteld en Kesteren houdt men vast aan de datum 4 mei. De dodenherdenkingen in de gemeente Goeree-Overflakkee zijn allemaal op zondag, maar wel soberder dan normaal. Woordvoerder Bert Brand noemt het een compromis. Het gaat zogezegd om een 'minimalistische herdenking'. Zo wordt er na de herdenking geen koffie gedronken.

In de Zuid-Hollandse gemeente Zuidplas is de plechtigheid eveneens op zondag. Burgemeester Gert-Jan Kats (SGP) heeft daar niet heel lang over hoeven nadenken. Hij vindt een dodenherdenking juist goed passen bij de zondagsrust. "De dodenherdenking is een moment van stilte en bezinning en die sfeer vind ik op geen enkele manier een inbreuk op het karakter van de zondag."

De burgemeester van Zuidplas - waaronder Nieuwerkerk aan den IJssel, Moordrecht en Zevenhuizen-Moerkapelle valt - heeft alle kerken gevraagd om de gebruikelijke dienst van half zeven een half uur te vervroegen zodat iedereen na afloop op tijd bij de herdenking kan zijn. "Ik heb van geen enkele kerk gehoord dat zij niet aan dit verzoek willen voldoen. Dat zegt mij genoeg."

Er zijn volgens Kats mensen die aangeven dat zij de instelling van de zondag als rustdag door God belangrijker vinden dan een dodenherdenking. "Daar heb ik geen problemen mee. Dat is voor iedereen om zelf uit te maken. Ik heb maar twee negatieve reacties gekregen en op 40.000 inwoners vind ik dat niet veel. Ik denk dat het bezoek van de dodenherdenking bij ons niet minder zal uitvallen dan op een andere dag in de week."

Een verklaring voor het gegeven dat de ene gemeente wel en de andere niet op zondag een herdenking houdt, heeft Kats niet. "Dit is een kwestie van persoonlijke overtuiging van de mensen die de herdenking organiseren." Niet overal gaan bewoners mee met het besluit van de organiserende comités. In Werkendam zijn er dit weekend zelfs twee dodenherdenkingen - op zaterdag én zondag. Lianne Doornenbal pikte de verschuiving naar zaterdag niet en organiseerde een petitie. Zij vindt het voor de soldaten van toen een belediging om de herdenking te verplaatsen vanwege het geloof. De petitie maakte zoveel reacties los dat tot een 'illegale' herdenking op zondag werd besloten. Op Urk is ook een dergelijke beweging op gang gekomen.

Het is niet de eerste keer dat er discussie over de herdenking op zondag ontstaat. In 1968 besloot de regering dat de Nationale Herdenking altijd op 4 mei op de Dam in Amsterdam moet worden gehouden. Lokaal mag hiervan echter wel worden afgeweken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden