Dodenherdenking 4 mei is niet om stil te staan bij daders

Prinses Beatrix, Koning Willem-Alexander en Koningin Maxima tijdens de herdenking in 2013 Beeld ANP

Wie herdenken we op 4 mei? Het antwoord op die vraag moet volgens veel christelijke, joodse en moslimorganisaties zijn: niet de daders. De organisaties roepen het Nationaal Comité 4 en 5 mei op om de slachtoffers centraal te stellen de dodenherdenking, en niemand anders.

Er is al langer discussie over de invulling van de 4 en 5 mei en of het daarbij gepast is aandacht te besteden aan de daders. In 2012 was er ophef over een scholier die een gedicht zou voorlezen tijdens de herdenking op de Dam. Het gedicht ging over een oudoom die zich aansloot bij de SS en werd uitgelegd als een oproep foute Nederlanders te herdenken. Vorig jaar ontstond in Vorden ophef over het plan van de burgemeester om tien Duitse soldaten te herdenken.

Hanneke Gelderblom vraagt zich namens de organisaties in het Nederlands Dagblad af waar het Comité mee bezig is. "De formulering is nu zo breed dat het volstrekt onduidelijk is wie er wordt herdacht. Deze ellende moet stoppen."

Verzoenen
De organisaties zien niets in het idee om ook de doden die vielen "aan de andere kant", Duitse en Japanse doden, te gedenken. Dit zou een verzoenend gebaar zijn, terwijl verzoenen iets is voor levenden. "Het is niet mogelijk het namens de doden te doen, daarom ook is verzoenen met de gesneuvelde daders van toen niet mogelijk."

De organisaties die zijn aangesloten bij het Caïro-overleg, en nog een achttal andere organisaties, vragen het Comité om de uitsluiting van daders van de herdenking expliciet op te nemen in het memorandum. Het Comité werkt nog aan dit plan waarin het beleid rond 4 en 5 mei wordt vastgelegd. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei heeft nog niet gereageerd.

Memorandum
De tekst van het memorandum luidt nu nog:

"Tijdens de Nationale Herdenking herdenken wij allen - burgers en militairen - die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties."

De organisaties doen een nieuw voorstel in een verklaring.
"Tijdens de Nationale Herdenking herdenken wij Nederlanders of de vluchtelingen die woonden in het Koninkrijk der Nederlanden, welke in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord, gesneuveld en gestorven, waarbij Joden, Sinti en Roma als slachtoffers van de genocide expliciet worden genoemd. Wij herdenken de slachtoffers, niet de daders. Ook gedenken wij Nederlanders die na de Tweede Wereldoorlog het leven lieten in oorlogssituaties en bij vredesmissies."

Slachtoffers latere oorlogen
Eerder kwam er al kritiek op de herdenking van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) en enkele organisaties die ook deze verklaring hebben ondertekend. Zij stelden toen dat tijdens de 4 mei herdenking alleen slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog zouden moeten worden herdacht. Slachtoffers van latere oorlogen zouden tijdens de Veteranendag kunnen worden geëerd.

"Wat wij heel graag zouden zien is dat de herdenking van 4 mei terug gaat naar de kern en de kern is het herdenken van de Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog", zei Esther Voet, directeur van het CIDI, destijds in Nieuwsuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden