Dodelijke mijnen

Bijna wekelijks vallen er nog doden en gewonden in Iraaks Koerdistan. Niet meer door het geweld, maar door de mijnen die nog overal in de weiden, de velden en de bergen verborgen liggen.

Vorig jaar was er bijna iedere week wel een incident. Een herder die schapen verliest die op een landmijn stappen, boeren die hun akkers omploegen en op een oud explosief stuiten. Zoals het verhaal van de 21-jarige Hakim Salih, die samen met zijn vader op de boerderij aan het werk was in Shinawa, een dorp nabij Irbil. Toen ze de akker vrij wilden maken van stenen en wortels, raakte zijn vaders bijl een landmijn. De vader kwam om, en Hakim verloor beide benen.

Het zijn bekende verhalen. Iraaks Koerdistan heeft nog ruim 3000 gevaarlijke plekken, en een gebied van in totaal 776 vierkante kilometer is vervuild met landmijnen. De afgelopen jaren hebben die al 14.188 burgerslachtoffers geeist – 7609 doden en 6579 gewonden.

De meeste mijnen zijn gelegd tijdens de oorlog tussen Iran en Irak (1980-1988), en met name in de berggebieden waar het Koerdische verzet tegen Saddam actief was. Delen van dat verzet werkten samen met de Iraniers. Maar er zijn ook mijnen gelegd rond de dorpen die Saddam in de jaren tachtig en negentig in zijn strijd tegen het Koerdische verzet vernietigde, om de overlevenden ervan te weerhouden naar huis terug te keren.

Volgens de Iraakse regering liggen er nog zo’n 25 miljoen landmijnen in Irak – een voor iedere burger van Irak. Er wordt hard gewerkt aan het opruimen ervan, en aan voorlichting over de gevaarlijke plekken. Dat kan je zien als je door Koerdistan rijdt; er nog tal van plekken waar kleine waarschuwingsbordjes aangeven dat daar een ongeruimd mijnenveld is, of een veld waar vermoedelijk mijnen liggen. Soms staan er ook witte tentjes van de mijnenruimers, die in opvallende beschermende pakken aan het werk zijn.

De mijnen hebben ook gevolgen voor de ontwikkeling van het toerisme. Koerdistan zou een schitterend gebied zijn voor wandelvakanties met zijn bergen, dalen en stroompjes. Maar gezien de vele ongeruimde mijnen in de bergen, is het risico te groot om toeristen vrijelijk rond te laten wandelen.

Er is de afgelopen jaren een voorlichtingscampagne opgezet om de Koerdische burgers van de gevaren van landmijnen in hun omgeving op de hoogte te brengen. Dat heeft wel vruchten afgeworpen, melden de (buitenlandse) organisaties die zich ermee bezig houden. Na 2006 ging het aantal slachtoffers omlaag naar negentig en vorig jaar waren het er 42. De daling zet zich voort, want dit jaar telde men nog slechts 12 gevallen. Dat komt slechts deels doordat steeds meer mijnenvelden geruimd zijn, maar vooral doordat mensen weten waar ze op moeten letten.

Het gevolg is wel dat grote delen vruchtbaar land in Irak onbewerkbaar zijn geworden. Als eenmaal duidelijk is dat er mijnen liggen, nemen boeren het risico niet meer om het land te bewerken. En het zal nog wel even duren voor al die miljoenen mijnen geruimd zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden