Dode zwangere moet blijven ademen

Weduwnaar Erick Muñoz,op de achtergrond een foto van zijn vrouw en zoon. Beeld ap
Weduwnaar Erick Muñoz,op de achtergrond een foto van zijn vrouw en zoon.Beeld ap

Voor de weduwnaar en de ouders is het onverdraaglijk: op 26 november vorig jaar overleed Marlise Muñoz, maar nog steeds hebben ze haar niet mogen begraven. Sterker nog, dankzij de inspanningen van het John Peter Smith ziekenhuis in Fort Worth, Texas, ademt ze nog. Het ziekenhuis wilde de beademing van de hersendode vrouw niet stoppen omdat ze zwanger bleek te zijn en van de foetus nog een hartslag te horen was.

Bas den Hond

De familie is woedend, en heeft deze week een rechtszaak aangespannen tegen het ziekenhuis. "Deze emotionele en persoonlijke crisis voor de familie is hun verantwoordelijkheid. Dit gaat niet over vóór of tegen abortus. We willen afscheid nemen. We willen hen nu rust gunnen", schreef de vader van Muñoz. In de dagvaarding schrijven de advocaten over 'wijlen Marlise Muñoz', en betitelen ze de behandeling die haar na haar dood ten deel valt als 'verminking en verstoring van het lichaam'.

Veertien weken zwanger
Was Muñoz niet zwanger geweest, dan waren de regels duidelijk: al sinds een geruchtmakende rechtszaak in 1977, over het lot van Karen Ann Quinlan, gaan artsen er vanuit dat bij een patiënt in dit soort omstandigheden de familie mag beslissen elke behandeling te staken.

Had de moeder nog geleefd, dan waren de regels ook helder geweest. In heel de Verenigde Staten geldt dat een vrucht tot ongeveer 24 weken nog niet levensvatbaar wordt geacht, en dan mag de vrouw zelf beslissen tot een abortus. Toen Muñoz in november door een hersenbloeding werd getroffen, was ze veertien weken zwanger.

Maar bij die landelijke abortusregel, afgekondigd door het Hooggerechtshof in 1973, heeft het conservatief-christelijke deel van Amerika zich nooit neergelegd. Dat uit zich in regelgeving die het abortusklinieken zo moeilijk mogelijk maakt, en in wetten die in algemenere zin het ongeboren leven moeten beschermen. In zo'n wet in Texas is Muñoz nu verstrikt geraakt. Die schrijft al sinds 1989 voor dat artsen het leven van een terminaal zieke patiënt niet mogen beëindigen als die zwanger is.

Angst voor juridische gevolgen
Voor echtgenoot Erick Muñoz is het duidelijk: zijn vrouw is geen patiënt, want ze is dood. Maar het ziekenhuis interpreteert de wet anders. Daarbij speelt een rol dat het een overheidsziekenhuis is, bestuurd door het zeer conservatieve Tarrant County. Sinds 1988 mogen in dat ziekenhuis bijvoorbeeld geen abortussen worden verricht. En anti-abortusgroepen in Texas stellen zich vierkant achter het ziekenhuis op: "We hebben hier een ongeboren kind dat bescherming verdient", zei Joe Pojman van de Texas Alliance for Life tegen de krant Star-Telegram in Fort Worth.

Maar zelfs een arts die had geholpen bij het schrijven van die wet is het met de familie eens. "Deze patiënte is niet terminaal of onomkeerbaar ziek", zei dr. Robert Fine, die het bureau voor medische ethiek leidt bij de zorgorganisatie Baylor, tegen het persbureau AP. "Volgens de Texaanse wet is deze patiënte dood."

De weigering van het ziekenhuis om Muñoz ook werkelijk de laatste adem te laten uitblazen, lijkt vooral te zijn ingegeven uit angst voor de politieke en juridische gevolgen. Een woordvoerder noemde het 'bemoedigend' dat Muñoz zich tot een rechter had gewend: volgens het ziekenhuis de meest geschikte plaats om de kwestie te beslechten.

'In Nederland is dit geen euthanasie en geen abortus'
In Nederland zou de situatie van Marlise Muñoz niet tot een dergelijk dilemma leiden, zegt dr. J. Legemaate, hoogleraar gezondheidsrecht bij het AMC. "In zo'n geval staken we de medische behandeling omdat die niet langer zinvol is, maar we noemen dat geen euthanasie. Hier is sprake van een vrij vroege zwangerschap, daar hebben we in Nederland geen specifieke wetgeving over, het is dan zoeken naar normen, en daarbij laten we de mening van de patiënt zwaar wegen."

Dat de beslissing van de patiënt ook een ongeboren kind raakt, verandert daar niets in. "Het zou misschien anders zijn als het kind op het punt van geboren worden staat. Maar als het zo vroeg gebeurt, met veertien weken, dan gaat de mening van de moeder voor elke andere overweging. Tot 24 weken beslist in Nederland de vrouw over haar eigen lichaam en leven, ook als dat consequenties heeft voor het overleven van de foetus."

En als artsen dan de behandeling staken, heet het ook geen abortus. "Het overlijden van het kindje is niet waar het handelen op gericht is, het is het gevolg van iets heel anders."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden