Dochter van een falende moeder

Als een 48-jarige vrouw aan het strand een moeder en dochter observeert, herinnert dat haar pijnlijk aan haar eigen moederschap.

Het klinkt ongeloofwaardig in een tijd als deze, waarin schrijvers voor hun succes zo afhankelijk zijn gemaakt van media-aandacht, maar de identiteit van de Italiaanse Elena Ferrante is nog steeds een goed bewaard geheim. Is het een vrouw of een man? Schuilt er een of misschien zelfs meer dan één beroemde schrijver achter deze naam? Ondanks de totale afwezigheid van de publieke persoon Ferrante, vinden haar romans (ik geloof dat we te maken hebben met een schrijfster) stuk voor stuk veel lezers. De eerste twee, ’Kwellende liefde’ en ’Dagen van verlating’, zijn bovendien zeer geslaagd verfilmd.

Eerder schreef ik naar aanleiding van ’Dagen van verlating’ dat een belangrijk deel van Ferrante’s succes waarschijnlijk voortkomt uit de brede herkenbaarheid, vooral voor vrouwen, van de door haar behandelde thematiek. Op indringende manier gaf Ferrante in deze roman een realistisch rauwe stem aan een vrouw die na vijftien jaar ogenschijnlijk gelukkig huwelijk plotseling wordt verlaten voor een meisje dat bijna haar dochter had kunnen zijn. ’De verborgen dochter’ vormt het derde deel van Ferrante’s intrigerende familieroman.

We vinden hier opnieuw de ambivalente houding tot de vormende, maar verstikkende jeugd in de moederstad Napels, de vlucht naar een modernere, maar ook kille en anonieme Noord-Italiaanse stad, en de problematische relaties in het gezin, vooral die tussen moeder en dochter. Deze thema’s worden nu verder uitgewerkt vanuit het perspectief van een vrouw in een andere levensfase: Leda is een gescheiden docente Engelse literatuur van bijna 48. Met haar twee volwassen dochters heeft ze een moeizame verhouding.

Tijdens een vakantie aan de Ionische kust wordt Leda onverwacht geconfronteerd met diepe, onverwerkte schuldgevoelens en trauma’s, uit haar kinderjaren en jeugd, maar vooral uit haar eigen moederschap. Deze pijnlijke herinneringen komen in alle hevigheid naar boven wanneer ze aan het strand de harmonische verhouding begint te observeren tussen een piepjonge moeder en haar dochtertje, dat op haar beurt in volmaakte symbiose lijkt te leven met haar poppenkind.

Leda raakt gebiologeerd door het zich dagelijks herhalende schouwspel, temeer omdat de jonge Nina en dochtertje Elena onderdeel blijken van een enorme, luidruchtige Napolitaanse familie. De mengeling van levendige hartelijkheid en hardvochtige opdringerigheid herkent Leda maar al te goed uit een verleden waaraan ze uit alle macht heeft proberen te ontsnappen. In de familie herkent Leda zich als meisje in Napels, als dochter van een falende moeder. In de jonge Nina herkent ze zich als falende moeder van twee dochtertjes. De dochter werd moeder en de geschiedenis herhaalde zich genadeloos.

Leda’s moeder in Napels en later Leda zelf worstelen zozeer met hun identiteit als vrouw, echtgenote en moeder dat de relatie met hun dochters onherstelbare deuken oploopt. Onrust en onvervulde verlangens naar zelfstandigheid en zelfontplooiing gaan over van moeder op dochter. Drie jaar lang liet Leda haar jonge gezin in de steek om haar eigen geluk te zoeken. Na haar terugkeer volgde de scheiding en uiteindelijk gaven haar dochters er de voorkeur aan om in Canada bij haar ex te gaan wonen.

Vanuit deze troebele achtergrond groeit Leda’s interesse voor Nina en de kleine Elena met de dag. Hun levens raken voor korte tijd verstrengeld en ook nu valt Leda ten prooi aan tegenstrijdige gevoelens. Op een dag is het kleine meisje zoek. Het is Leda die haar vindt en haar veilig terugbrengt bij haar moeder, maar tegelijkertijd neemt ze stiekem het geliefde poppenkind mee naar haar appartement. Waarom weet ze eigenlijk zelf niet. Zomaar een mysterieuze handeling, maar een die voortkomt uit een duister verleden en die opnieuw wonden slaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden