Dochter onderzoekt dood van moeder

Elena Ferrante

Grote opwinding onder Elena Ferrante-fans, afgelopen weekend: volgens de krant Corriere della Sera zou de Italiaanse bestsellerauteur, die haar identiteit al 24 jaar verborgen houdt, zijn ontmaskerd als Marcella Marmo, een verder onbekende docente moderne geschiedenis aan een universiteit in Napels. Haar levensloop zou opvallende overeenkomsten vertonen met die van Elena, de hoofdpersoon uit Ferrante's succesvolle Napolitaanse romans. Helaas: zowel Marmo als Ferrantes Italiaanse uitgeverij Edizioni E/O ontkent in alle toonaarden. Daarmee lijkt ook de zoveelste poging tot ontmaskering op niets uit te lopen.

De opschudding die het bericht teweegbracht op sociale media en in de binnen- en buitenlandse pers laat nog maar eens zien hoeveel faam Elena Ferrante inmiddels geniet. Kreeg haar werk in Nederland lange tijd nauwelijks aandacht, inmiddels heeft de FerranteFever ook hier toegeslagen, overgewaaid uit de Angelsaksische wereld. Vooral het Napolitaanse vierluik, over de levenslange vriendschap tussen twee meisjes die opgroeien in een achterstandswijk in Napels, is een groot succes (de laatste twee delen volgen nog).

Reden genoeg voor uitgeverij Wereldbibliotheek om ook 'Kwellende liefde', Ferrante's debuut uit 1992, opnieuw uit te geven. En volkomen terecht, zo blijkt. In haar - inmiddels verfilmde - eersteling grijpt Ferrante haar lezers net zo bij de keel als in het onthutsende 'Dagen van verlating' (2003) of 'De verborgen dochter' (2008). Net als die latere romans is 'Kwellende liefde' een intiem, persoonlijk verhaal van een vrouw die worstelt met haar vrouwelijke identiteit, haar seksualiteit, haar plaats in de wereld. En ook hier is Napels het even gehate als geliefde decor.

Delia, een ongetrouwde striptekenares van middelbare leeftijd, keert terug naar het Napels van haar jeugd na de dood van haar moeder. Zij is in zee verdronken met niets aan het lijf dan een dure beha uit een chique Napolitaanse lingeriewinkel - heel wat anders dan de afgedragen kleding die ze gewoonlijk droeg.

Om meer te weten te komen over haar moeders raadselachtige dood, onderneemt Delia een zoektocht door haar geboortestad. Die voert haar niet alleen terug naar die fatale nacht aan zee, maar gooit ook de herinneringen aan haar eigen jeugd volledig overhoop. Ergens zegt ze: "Ik was niets vergeten, maar ik wilde het me niet herinneren."

En wie zou het haar kwalijk nemen? Haar kindertijd in het naoorlogse Napels was allesbehalve een pretje. Armoede, fysiek en verbaal geweld waren aan de orde van de dag. En vrouwen moesten het altijd ontgelden. Delia's ziekelijk jaloerse vader sloeg zijn echtgenote geregeld tot moes. In de tram bleven mannen aan haar moeder plakken "als vliegen aan de kleverige, gelige stroken papier die in slagerijen hingen of die in delicatessenwinkels boven de toonbank bungelden, vol met dode insecten".

In beeldende taal schetst Ferrante een portret van een vrouw die zich probeert te verzoenen met haar verleden, met een moederfiguur die ze zowel bewondert als verafschuwt. Ze wil zich uit alle macht van haar losmaken, maar voelt tegelijkertijd dat haar moeder onder haar huid zit, 'als een warme vloeistof die me god weet wanneer was geïnjecteerd'. Welke dochter kent het niet?

Met deze heruitgave krijgt 'Kwellende liefde' in Nederland alsnog de aandacht die het verdient. Voor liefhebbers van Ferrantes Napolitaanse romans is het dé kans om kennis te maken met een scherpere, rauwere kant van haar werk. In de prachtige (herziene) vertaling van Manon Smits komt haar proza volledig tot zijn recht. Kan het iemand dan nog iets schelen wie er schuilgaat achter dat pseudoniem?

Elena Ferrante: Kwellende liefde

Vert. Manon Smits. Wereldbibliotheek; 176 blz. euro 17,99

Elena Ferrante

Wie ze is, houdt ze al 24 jaar geheim, maar dat verklaart niet haar succes. Dat dankt ze aan haar romans. 'The Story of the Lost Child' haalde onlangs de longlist van de International Man Booker Prize.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden