Do's en don'ts voor dictators

Voor een democratisch gekozen leider is het krijgen van absolute macht geen sinecure. Kijk maar naar Hitler, of recenter, naar Mugabe, Poetin of Erdogan. Zeven handige tips voor ambitieuze dictators, uit mijn boek 'De natuurlijke leider'.


Vergroot uw machtsbasis door middel van corruptie en vriendjespolitiek


Deze tactiek wordt niet alleen in derdewereldlanden toegepast. Schandalen zoals Watergate en de Lockheed-affaire tonen aan dat de machtigen altijd manieren vinden om hun privileges te misbruiken. Zorg ervoor dat je je omringt met trouwe dienaren, liefst leden van je eigen familie.


Geef het volk welvaart


Lee Kuan Yew was meer dan dertig jaar premier van Singapore. Lee vond dat het bestuur niet kon worden toevertrouwd aan gewone mensen. De economie was de belangrijkste stabiliserende kracht in de samenleving. Om zijn economische beleid uit te voeren, stond Lee slechts één politieke partij toe, één krant, één vakbeweging en één taal. Hij moedigde ouders aan hun kinderen meer discipline bij te brengen, deelde forse boetes uit voor zwerfvuil, en verbood pornografie. Singaporezen tolereerden deze beperkingen van hun vrijheid zolang de welvaart toenam.


Verwerf de steun van leger en politie


Dictators kunnen niet lang overleven zonder steun van leger en politie. Voormalige dictators zoals Musharraf van Pakistan en Mobutu van Congo waren legerofficieren die gewapend de democratie in hun land omverwierpen. Mensen blijken een dictatuur te prefereren boven chaos. Dit verklaart de nostalgie naar massamoordenaars als Stalin en Mao. Herstel de orde en het volk zal je eeuwig dankbaar zijn.


Schakel je politieke vijanden uit


Idi Amin, die in Oeganda na een militaire staatsgreep aan de macht kwam, nam dit advies letterlijk. Tijdens zijn regime werden tussen de 80.000 en 300.000 mensen vermoord. Onder zijn slachtoffers waren ministers, rechters, bankiers, intellectuelen, journalisten en een oud-premier. Je kunt je politieke rivalen ook op vreedzame wijze uitschakelen. Obama gaf Hillary een ministerspost, Rutte knuffelde Samsom en de PvdA dood.


Voer oorlog


Dictators leven van oorlogen en andere bedreigingen omdat deze hun bestaan rechtvaardigen. Legendarische krijgsheren zoals Alexander de Grote, Julius Caesar en Napoleon konden door oorlogssuccessen hun gang gaan in eigen land. Bijna 90 procent van de dictators van de vorige eeuw was betrokken bij een oorlog. Democratisch gekozen leiders vinden oorlog voeren lastiger, omdat de meeste oorlogen niet populair zijn bij kiezers. Om hun steun te krijgen moet je jezelf verkopen als verdediger in plaats van als aanvaller. Margaret Thatcher kreeg een lucky boost in haar populariteit toen Argentinië, een militaire dwerg, de Falklands binnenvielen. Als je positie onzeker wordt, creëer dan een gemeenschappelijke vijand. Generaals in je regering kunnen je helpen.


Manipuleer hart en geest van je volk


Een aspirant-dictator is gebaat bij het beperken van de vrije informatiestroom in een samenleving. De militaire junta van Myanmar legde daarom de media volledig stil. Democratisch gekozen leiders zijn meer ingetogen, maar als ze voldoende bevoegdheden hebben, kunnen ze een verkiezing manipuleren of bemoeizieke journalisten de mond snoeren. Je kunt ook de media als propaganda-instrument inzetten. Als geld geen rol speelt, bouw dan je eigen media-imperium. Italië's ex-premier Berlusconi had bijna de helft van de Italiaanse media in handen. Als dat te hoog gegrepen is, twitter er dan op los met alternatieve feiten.


Ga op zoek naar een ideologie die je positie rechtvaardigt


Veel historische leiders verzonnen een ideologie die hun positie rechtvaardigde. Stamhoofden in traditonele culturen zijn vaak zowel politieke leiders als priesters die met de goden kunnen communiceren. Hun wordt ingefluisterd waarom juist zij de uitverkorenen zijn. Ze bouwen tempels, torens en paleizen om hun macht te laten zien. De Engelse koning Henry VIII begon zijn eigen religie toen de paus weigerde zijn huwelijk met Catharina van Aragón te ontbinden. Andere alleenheersers bouwden een persoonlijkheidscultus om zich heen, zoals Ataturk, Castro en Kim Il-sung. De les: richt monumenten op in jouw naam en krijg de kerk aan je zijde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden