Djihadisten rukken op onder de Syrische rebellen

Een strijder van de salafistische verzetsgroep Al Noesra. 'Vooral het noorden van Syrië, waar nog veel dorpen zijn met een stammensamenleving, is vruchtbare grond voor de salafisten'. Beeld reuters
Een strijder van de salafistische verzetsgroep Al Noesra. 'Vooral het noorden van Syrië, waar nog veel dorpen zijn met een stammensamenleving, is vruchtbare grond voor de salafisten'.Beeld reuters

Het Westen is nog steeds bang om steun te geven aan de Syrische rebellen, uit angst dat de hulp in handen komt van extremisten. Jane's Defence Weekly, de wekelijkse analyse van het Britse onderzoeksbureau Jane's, bevestigt die angst.

Het gezaghebbende instituut schat het aantal radicale islamisten binnen de Syrische oppositie op de helft van de ruim honderdduizend strijders. Zo'n tienduizend van hen zouden zelfs banden hebben met extremistische groepen. Deskundigen zijn het erover eens dat dit aantal verder groeit.

Salafistische groepen als Al Noesra en de Islamitische Staat in Irak en de Levant (Isis) zijn de bekendste extremistische bewegingen. Ken Sofer, onderzoeker bij de Amerikaanse liberale denktank Center for American Progress in Washintgon, denkt evenwel dat het aantal extremisten lager ligt dan Jane's Defence Weekly meent: "Ik ga ervan uit dat 25 tot 30 procent van de totale gewapende oppositie bestaat uit salafisten. Maar zelfs dit percentage blijft een ruwe schatting; er zijn te weinig deskundigen in Syrië om dit goed na te gaan."

'Sterke ideologie'
Volgens Amer Al-Azm, hoogleraar Midden-Oosterse geschiedenis aan de Shawnee universiteit in Ohio, is de stad Dera een goed voorbeeld van hoe de extremisten zich in steden naar binnen werken. "In Dera is een hulporganisatie die probeert de burgers te voorzien van levensmiddelen en medische hulp, en helpt met ophalen van vuilnis. Helaas is er te weinig geld voor benzine. Om hen in te kapselen bood Al Noesra een maand geleden aan te betalen voor de benzine, mits hun logo op de wagens mocht komen. De organisatie probeert nog steeds Al Noesra te weerstaan, maar ik ben bang dat ze het niet lang meer volhouden."

Sofer van de denktank wijt de aandacht voor de extremisten aan het feit dat zij van alle rebellengroepen vaak het beste uit de bus komen: "De djihadisten zijn goed getraind en vechten in de frontlinies. Velen hebben ervaring opgedaan in Irak. Ze zijn beter georganiseerd dan bijvoorbeeld het Vrije Syrische Leger, de officiële troepenmacht van het verzet. Ze weten van elkaar waar ze zitten en coördineren hun aanvallen. Hun succes heeft ook te maken met hun sterke ideologie en hun gezamenlijke visie over een theocratische staat na de val van Assad."

'Overschat'
Hoogleraar Al-Azm, die zelf Syrisch is en zich inzet voor de oppositie, stelt dat de extremisten ook op het platteland veel terreinwinst boeken via de bevolking. "Vooral het noorden van Syrië, waar nog veel dorpen zijn met een stammensamenleving, is vruchtbare grond voor de salafisten."

Sofer stelt echter dat het belang van de salafistische strijders binnen de oppositie ietwat overschat is. "Het is belangrijk om hun ontwikkeling in de gaten te houden, maar hun aantal is nog steeds veel kleiner dan het gematigde deel van het verzet." Beiden zeggen dat er maar één oplossing is: een overgangsregering waaraan beide groepen deelnemen.

Volgens Sofer ligt daar juist ook het probleem: "Het verzet heeft geen verenigd gezag. Het kan nog jaren duren om eenheid binnen de oppositie op te bouwen."

Ondertussen werken de salafisten door aan hun opmars. Al-Azm: "De internationale gemeenschap had twee jaar geleden al moeten ingrijpen. Door de oppositie niet goed te ondersteunen is er binnen hun gelederen een machtsvacuüm ontstaan. Hoe langer er gewacht wordt, hoe meer de djihadisten erin slagen dat op te vullen." Een definitief einde van het conflict is volgens Sofer en Al-Azm dan ook nog lang niet in zicht.

Wie maken deel uit van de oppositie?
In anderhalf jaar tijd is het aantal verzetsstrijders toegenomen tot meer dan honderdduizend. Toch is er nauwelijks sprake van samenwerking tussen de verschillende groepen.

Gematigde fracties zoals het Syrische Bevrijdingsfront en het Syrische Islamitisch Front lopen steeds meer vast door hun onvrede over het bestuur van de zogeheten overkoepelende Syrische Raad.

De top van het Vrije Syrische Leger, met 50.000 strijders veruit de grootste gewapende verzetsgroep, heeft op zijn beurt problemen met gezag handhaven. Er doen meerdere verhalen de ronden over troepen van het leger die na offensieven in Homs en Aleppo overgegaan zijn tot plunderingen en standrechtelijke executies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden