Djihadisme is geen hype

Een rechtbanktekening van oktober vorig jaar, tijdens de uitspraak in de eerste twee zaken tegen mensen die volgens justitie vanuit Nederland naar Syrië wilden om te vechten in de jihad. Beeld ANP

Vanwege 'toegenomen dreigingen' en 'djihadisten en terugkeerders uit oorlogsgebieden die een een substantiële bedreiging voor ons land vormen' wil minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken 25 miljoen euro per jaar extra uittrekken voor veiligheidsdienst AIVD. Plasterk  schreef vandaag een brief aan de Tweede Kamer waarin hij dit motiveerde.

Geen hype, maar structureel probleem
Volgens de inlichtingendienst zijn de afgelopen 2 jaar 14 djihadstrijders uit Nederland omgekomen in de strijd in Syrië. Ongeveer 130 mensen zijn naar het strijdgebied afgereisd, dat sinds kort is uitgebreid naar Irak. Bijna 30 van hen zijn inmiddels teruggekeerd.

De naar schatting 80 mensen die op dit moment nog in Syrië of Irak zitten, zijn daar om mee te strijden in de djihad. Onder hen zijn een 20-tal vrouwen, zo meldde Rob Bertholee, het hoofd van de AIVD. Volgens Bertholee is er sprake van een brede radicalisering en dat is een risico voor Nederland. Sinds begin 2013 is er een snelle omslag en groei te zien in het fenomeen djihadisme, zei hij. De AIVD-topman denkt niet dat het om een hype gaat, maar dat het blijvend is.

Offensief
De 'nadrukkelijke aanwezigheid' en de 'veelomvattende' terroristische dreiging van de internationale djihadistische beweging in Nederland, maakt het volgens minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie) noodzakelijk om alle beschikbare middelen in te zetten om dit aan te pakken. Hij schreef dat vandaag in een brief aan de Tweede Kamer.

Hij wil de gevaren bestrijden door een zeer intensieve nationale en internationale uitwisseling van informatie over de reisbewegingen van djihadstrijders en de contacten tussen extremisten. Daarnaast wordt het risico van iedere terugkeerder uit Syrië of Irak in kaart gebracht. Op basis daarvan worden specifieke maatregelen genomen. Verder wordt het uitreizen van djihadgangers 'met alle beschikbare middelen' belemmerd. Dat gebeurt onder meer door het bevriezen van tegoeden en het intrekken van paspoorten.

Capaciteitsprobleem
Veel maatregelen moeten de serieuze dreiging op lange termijn tegengaan, laat de minister weten. Uit het rapport van de AIVD blijkt dat die reëel is. Vorige maand werd die zelfs tastbaar toen er een aanslag was op het Joods Museum in Brussel, waarbij een Franse teruggekeerde Syrië-ganger, Mehdi Nemmouche, vier mensen doodschoot.

De AIVD heeft momenteel moeite de groeiende stroom Nederlandse djihadisten in eigen land goed te volgen. Veiligheidsdeskundige Rob de Wijk van het Centrum voor Strategische Studies in Den Haag bevestigt dit en spreekt van een groot capaciteitsprobleem.

'Veiligheid is niet per ons te koop'
VVD en D66 maken zich ook zorgen om het risico dat uitgaat van teruggekeerde Syrië-gangers, lieten de partijen weten in een reactie naar aanleiding van het rapport van de AIVD. "Dit rapport onderbouwt dat de AIVD er goed op zit, en bevestigt wat we al vreesden: namelijk dat de dreiging zeer reëel is", zei VVD-Kamerlid Klaas Dijkhoff.

Gerard Schouw (D66) noemde de situatie 'ernstig'. Hij maakt zich vooral zorgen of de AIVD wel over voldoende capaciteiten beschikt om de teruggekeerde Syrië-gangers in de gaten te houden. D66 en de VVD zullen hier woensdag in een Kamerdebat vragen over stellen aan minister Plasterk (Binnenlandse Zaken). Dan moet ook duidelijk worden of de bezuinigingen op de AIVD geheel van tafel gaan. De oppositiepartijen D66, SP, PVV en CDA hebben daar al voor gepleit en ook de VVD lijkt er voor te voelen. VVD en D66 wilden vorig jaar al dat de bezuiniging in 2014 werd gehalveerd. Premier Mark Rutte zegde toen toe de structurele bezuiniging met jaarlijks 10 miljoen te verminderen.

Dijkhoff zegt nu dat het overeind houden of verder terugdraaien van bezuinigingen op de AIVD moet afhangen van de inhoudelijke gevolgen voor de dienst. "Veiligheid is niet per ons te koop", aldus Dijkhoff. PVV-leider Geert Wilders reageerde snerend op de zorgen van D66 en VVD: "Krokodillentranen van politiek correcte bangerikken die 100 procent medeverantwoordelijk zijn voor alle ellende nu. Iedere aanslag in Nederland is mede het gevolg van hun wegkijken en islamgeknuffel de afgelopen jaren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden