Dj worden? Tegenwoordig kan iedereen het: ‘Dj is de nieuwe brandweerman’

Lotje van den Dungen en haar zus Doortje vormen sinds kort dj-duo de Sugarsisters Beeld Martijn Gijsbertsen

Wie overweg kan met een draaitafel en een playlist, noemt zich tegenwoordig dj. En heel veel jongeren willen het ook worden.  De dj als de nieuwe brandweerman. Twintiger Lotje van den Dungen en haar zus besloten een dj-duo te vormen. Ze volgden toch eerst maar even een cursus.

Daar staan we dan. Mijn zus Doortje en ik, en onze dj-instructeur Denzell. Vol ongeloof en met trillende knieën staren we naar de draaitafel vanwaar we straks ons eerste optreden hebben. In de ene hand een biertje, in de andere onze usb-stick met zorgvuldig uitgekozen nummers. Op de bovenste verdieping van club Nyx in Amsterdam, een van de drukstbezochte clubs in de Reguliersdwarsstraat, staat onze dj-booth tussen de wc’s en de rokersruimte.

Wat we draaien, vraagt een andere dj die vóór ons is geboekt. “Guilty pleasures”, zeg ik bij gebrek aan een beter antwoord.

Het idee om een dj-duo te vormen met mijn zus begon als een grap. We gaven een feest voor vrienden met als thema ‘Sugababes’ – een Britse meidengroep die hun muzikale piek bereikten in de jaren negentig. Van tevoren maakten we een afspeellijst op muziekdienst Spotify. Een mengelmoes van hits uit de jaren tachtig en negentig, met uitzondering van alle mannelijke artiesten. Geen Backstreet Boys dus, maar Kylie Minogue, Madonna, Jennifer Lopez en natuurlijk Sugababes. De lijst bleek een groot succes. Nummer na nummer slaakten onze vrienden een kreet van herkenning. “Hier moeten we iets mee doen”, zei mijn zus.

Dat ‘iets doen’, werd uiteindelijk dj-duo The Sugarsisters. Alleen al in mijn omgeving schijnt iedereen tegenwoordig overweg te kunnen met een draaitafel en een afspeellijst met ‘lekkere nummers’. Twee studievrienden schreven zich afgelopen herfst in voor een dj-workshop. Mijn zwager kreeg voor zijn verjaardag een draaitafel cadeau, om thuis te oefenen. Weer een andere vriend is al jaren amateur-dj, naast zijn reguliere baan.

Wachtlijst

Dj-workshops en -opleidingen zijn razend populair en worden aangeboden door verschillende creatieve centra. In klassen of privélessen, voor volwassenen en kinderen. DJ School Nederland, die sinds 2005 dj’s opleidt in Den Bosch, zegt vorig jaar 500 cursisten te hebben begeleid. Nieuwe cursisten komen op een wachtlijst van drie weken. Sinds drie jaar neemt vooral het aantal vrouwen toe dat zich aanmeldt. Landelijke cijfers zijn niet bekend, maar in Nederland zijn ruim vijftig dj-scholen die draailessen aanbieden.

“Hoe moeilijk kan het nu zijn?” vroeg ik me hardop af toen mijn zus en ik tekenden voor een vijf lessen durende privécursus voor 200 euro. Eerlijk is eerlijk: mijn zus en ik hebben nooit een instrument bespeeld. En met een afspeellijst waar jaren negentig bands als 2 Unlimited (There’s No Limit) en de Vengaboys (We’re Going to Ibiza!) de standaard bepalen, beschouw ik ons ook niet bepaald op de hoogte van de nieuwste muziektrends. Maar als iedereen dj kan zijn, dan wij ook. Toch?

Paul Nederveen , alias DJ St. Paul draait al ruim twintig jaar op festivals als Into The Great Wide Open en bij poppodium TivoliVredenburg in Utrecht. Beeld Martijn Gijsbertsen

“Dj worden als je later groot bent. Het is de nieuwe brandweerman”, zegt Paul Nederveen (43), beter bekend onder zijn artiestennaam DJ St. Paul. Nederveen is geregeld te gast bij radioprogramma’s en podcasts en organiseert al ruim twintig jaar Pop-O-Matic in het Utrechtse poppodium TivoliVredenburg. Hij draait op festivals als Lowlands, Best Kept Secret en Into The Great Wide Open. De groeiende dj-hype onder jongeren is ook Nederveen bekend. “En geef ze eens ongelijk. Dj zijn is het mooiste beroep op aarde”, zegt hij.

Het succes van jonge dj’s als Martin Garrix spreekt enorm tot de verbeelding, zegt Nederveen. “Een stadion vullen met dansend publiek. Wie wil dat nou niet?” Er is een groot verschil tussen dj’s die muziek draaien en dj’s die zelf muziek produceren, legt Nederveen uit. Garrix en Armin van Buuren bijvoorbeeld produceren en spelen hun eigen tracks. Dat is een heel andere tak van de industrie. Zelf draait Nederveen muziek van anderen. Net als mijn zus en ik van plan zijn te gaan doen. Misschien heeft DJ St. Paul nog een tip voor The Sugarsisters? “Ik geloof niet in ‘guilty’ pleasures”, zegt hij. “Er bestaan alleen pleasures. Als een hit goed is, dan is het goed.”

Een usb-stick is genoeg

Nederveen begon zijn dj-carrière als 18-jarige in Nijmegen. Niet via een opleiding of workshop, maar in de lokale discotheek heeft hij alle kneepjes van het vak kunnen leren. “Het was de plek waar ik als maatschappelijk gehandicapte terecht kon. Met mijn plaatjes de nacht in en zieltjes veroveren.” Het is nu een stuk toegankelijker om dj te worden, ziet hij. “In principe hoef je alleen een usb-stick met muziek te hebben en je kunt overal draaien.”

Een dj hoeft zelf geen apparatuur mee te nemen als hij of zij gaat werken. Een koptelefoon en een usb-stick met muziek volstaat. Vooral die stick is heilig. Zonder muziek kun je niet draaien. Een professionele dj-booth, zoals in clubs staat, kost duizenden euro’s. Wil je daar als amateur dj mee oefenen, dan kun je bijvoorbeeld een studio huren. Gemiddeld kost dat zo’n 20 euro per uur.

Dj-controllers voor thuis zijn overal online te koop voor zo’n vijftig tot driehonderd euro. Liedjes kopen of downloaden en op een stick zetten hoeft dan niet eens. Je sluit de controller aan op een laptop, opent een softwareprogramma en speelt de muziek uit je eigen Spotify-afspeellijst. Er bestaat tegenwoordig zelfs software die automatisch nummers voor je mixt. Dan hoef je helemaal niks te kunnen. “Het is heel makkelijk om jezelf een dj te noemen”, zegt Nederveen. “Het begrip is aan inflatie onderhevig. Het stelt niet meer automatisch veel voor.”

Jij bent de baas

De drempel om te beginnen is inderdaad niet hoog. Op Marktplaats kochten mijn zus en ik voor twee tientjes een tweedehands controller. Een kleine plastic namaak dj-booth: twee draaischijven en zo’n tien knopjes die licht geven als je ze indrukt. Op de schijven hoeven geen echte langspeelplaten zoals vroeger, je kunt er geüploade ‘tracks’ (liedjes) mee voor- of achteruit spoelen, versnellen of vertragen. Via You Tube kijken we tutorials die uitleggen wat de overige knoppen doen: de basfrequentie hoger of lager zetten bijvoorbeeld. Even experimenteren en het apparaatje wijst zich redelijk vanzelf.

Wat kenmerkt een goede dj in de zee van jongeren met dj-aspiraties? Vertrouw allereerst op je eigen gevoel, zegt Nederveen. “Dat klinkt misschien cliché, maar wat muziek met jou kan doen, doet het vaak ook voor de ander.” Daarna volgt de platenkeuze, techniek en gevoel voor dynamiek: hoe bouw je bijvoorbeeld een climax op. “Het belangrijkste bij uitstek: jij bent de baas. En dat lukt alleen door dicht bij jezelf te blijven. Als jij alleen maar Sugababes wilt draaien de hele avond, dan moet je dat doen.”

In een klein gehuurd studiootje krijgen we onze eerste les achter een grote professionele draaitafel. Mijn zus wordt in het begin vooral zenuwachtig van alle knoppen. Het zijn er een stuk meer dan op onze draagbare controller thuis. Ik druk op mijn beurt elke keer een halve tel te laat op de de playbutton. “Het is allemaal timing, timing, timing”, aldus onze instructeur Denzell Denneboom (22). Ieder nummer heeft zijn eigen BPM: ‘beats per minute’. Als je twee nummers in elkaar wilt mixen, moet dat tempo gelijk zijn. Tot vier blijven tellen. Geen vocals door elkaar heen laten lopen. Is rommelig. Let op de opbouw van het nummer. Als de beat dropt, knal je de volgende erin. “1, 2, 3, 4… Timing sisters!”

Wie zijn de Sugarsisters?

Denzell – wij mogen Denz zeggen – leert ons niet alleen hoe de draaitafel werkt, maar ook hoe we ons als dj-duo moeten profileren op social media. We moeten live gaan op Instagram. Daarmee trekken we aandacht en vangen we meer volgers. En belangrijker nog: we moeten ons kunnen onderscheiden, zegt Denzell. “Wie zijn The Sugarsisters? Jullie achtergrondverhaal moet sterk staan als jullie groot willen worden.” Slik. Groot worden?

Wil je in deze tijd dj worden, dan moet je inderdaad handig zijn op sociale media, bevestigt Paul Nederveen. Zoveel mogelijk likes en volgers hebben. Je moet niet alleen kunnen draaien, maar ook van zaken weten. “Er is een heel duidelijk succesmodel. Een pad dat je moet bewandelen, met als heilige graal dat volle stadion.” Het is juist die nadruk op succes waar Nederveen zijn zorgen over uit. “De dj is een product geworden.”

Beeld Martijn Gijsbertsen

Nederveen was jurylid bij de categorie dj van de Kunstbende, een landelijke talentenwedstrijd voor jongeren. Wat hem opviel: de jonge dj’s begonnen bij het eerste nummer al uitbundig in hun handen te klappen. Ze trekken de aandacht van hun publiek, net zoals hun voorbeelden. “Ik was onder de indruk van de toewijding. Maar ik zei dat ze normaal gesproken eerst iets moeten laten horen voordat ze de volle overgave van het publiek kunnen verwachten. Je zou toch ook raar opkijken als een voetballer na de eerste aftrap al juichend een rondje om het veld rent? Hij moet eerst een doelpunt scoren!”

De taak van een dj die zelf niet produceert, is muziek van anderen zo goed mogelijk tot zijn recht laten komen, vindt Nederveen. Daar past een bepaalde nederigheid bij. “Dat botst wel een beetje met het idee van zoveel mogelijk likes hebben.”

Meer vrouwen

Als reactie op de geëxplodeerde dj-hype, is Tom de Kort (33) vijf jaar geleden feestjes gaan organiseren waar alleen niet-dj’s mogen optreden. Dat wil zeggen: mensen die niet kunnen draaien en ook geen ambitie hebben om dj te worden. Iedere niet-dj mag een half uur zijn of haar lievelingsmuziek draaien. “Vaak zijn dat hitjes, maar we hebben ook death metal en hardcore voorbij horen komen.”

De Kort was klaar met de hele commercialisering van de dj-cultuur. “Natuurlijk zijn we zelf nu ook een onderdeel van die industrie”, geeft hij toe. “Alleen draait het bij ons niet om succes. Ik bedoel: het klinkt soms voor geen meter.”

Dj St. Paul vindt het in elk geval een goede ontwikkeling dat steeds meer vrouwen hun plek innemen achter de dj-booth. “Ik geef dj-les aan jongeren uit het speciaal onderwijs. De meiden zijn ritmisch veel beter dan de jongens. Unaniem!”, lacht hij.

Of The Sugarsisters een succes worden hangt af van dat eerste optreden in de nachtclub. Mijn zus en ik nemen plaats achter onze draaitafel. Er is beangstigend veel publiek op dit tijdstip. Aan de bar staat een lange rij, mensen lopen in en uit de rokersruimte. Het is warm. Of zijn het de zenuwen? De dj voor ons rondt af. Usb-stick in het apparaat. Nog een blik op dj-instructeur Denzell die zijn duim omhoog steekt. “Go sisters!”

Wij drukken op play. Het is begonnen. We gaan van Madonna, naar Jennifer Lopez, naar toch even de Vengaboys. Hier en daar wat mixfoutjes, niemand lijkt het te horen. Het publiek denkt: als we maar kunnen dansen. En tot onze grote verbazing gaat dat bijzonder goed. We maken er anderhalf uur lang een feestje van. Mensen dansen tussen de wc’s. We zijn een hit.

Kun je dan toch dj worden zonder enige voorkennis? Met twee zussen, vijf lessen en een ‘goed achtergrondverhaal’ lijkt het gelukt te zijn. Al was het maar voor een avond.

Dj Daniël van Ringelstein: ‘Dat gevoel als je daar staat. Magisch’

DJ Daniël van Ringelstein Beeld Martijn Gijsbertsen

“Dat gevoel als je daar staat. Magisch”, zegt amateur dj Daniël van Ringelstein (26), als hij terugdenkt aan de eerste keer. “Een paar gasten uit Leiden hadden gezien dat ik een fijne afspeellijst had op Spotify. Ze vroegen of ik kon draaien op een feest dat zij organiseerden. ‘Ja hoor!’, had ik volmondig gezegd. Maar dat was gebluft. Ik kon nog helemaal niet draaien.” Gelukkig had Daniël vrienden met een draaitafel. “Twee weken van tevoren heb ik als een gek staan oefenen. Set voorbereid van anderhalf uur. Uiteindelijk ging het heel lekker.”

Die eerste keer was anderhalf jaar geleden. Nu staat Daniël geregeld achter de dj booth. Je moet jezelf wel kunnen onderscheiden in die wereld, zegt hij. Sommige dj’s mixen niet alleen op tempo, maar ook op toonhoogte. Draaien met vinyl is ook een vak apart. En mixnummers ‘stelen’ van andere dj’s is uit den boze. “Als je gaat kopiëren, word je nergens meer gevraagd.” Uiteindelijk moet je vooral goede muziekkennis hebben. “Met de juiste nummers kun je al snel een feestje bouwen.”

Daniël omschrijft zichzelf als een echte muziekliefhebber. Terwijl zijn vrienden vroeger goed waren in voetbal, onderscheidde hij zich bij muziekles. Drummen, gitaar spelen. “Ik luister de hele dag muziek. Alleen niet als ik net wakker ben, dat is mijn enige rustmoment. Zodra ik ’s ochtends op de fiets stap, stop ik muziek in mijn oren.” Daniël liep stage bij talentenwedstrijd de Kunstbende. Ook daar heeft de categorie dj sinds een paar jaar veruit de meeste inschrijvingen, vertelt hij.

Zou hij het leven als dj kiezen boven zijn studie sociale psychologie? Stiekem wel, zegt hij. “Maar ik ben ook realistisch. Je moet wel echt goed zijn voor je het kunt maken in de dj-wereld.”

Dj Meyke Pietjouw: ‘Het is echt geen hogere wiskunde‘

Meyke Pietjouw, dj Beeld The Photocrew

In principe hoef je alleen tot vier te kunnen tellen, zegt Meyke Pietjouw (22) uit Breda. “Het is echt geen hogere wiskunde.” Meyke studeert integrale veiligheid, staat achter de bar van een café en is daarnaast ook amateur-dj.

Een aantal jaar geleden kwam ze voor het eerst in aanraking met een draaitafel. “Mijn ex is professioneel dj. Ze verdiende veel meer dan ik destijds achter de kassa bij de supermarkt. Ik dacht: dat kan ik ook wel.” In het begin leken die tientallen knoppen op een labyrint, maar al snel had Meyke het mixen onder de knie.

“Toen ging het razendsnel. In 2017 werd ik elk weekend geboekt. Dan stond ik vier uur lang techno te pompen.” Voor een avond kreeg Meyke 150, soms 200 euro. “Ik ben technisch geen goede dj. Dat zeg ik eerlijk. Ik heb volgens mij op heel veel plekken gestaan omdat ik een vrouw ben. Een meid die draait is nog steeds best zeldzaam.”

Voor Meyke eisten het drukke nachtleven en de vele boekingen op een gegeven moment hun tol. “Op een avond reisde ik van Enschede naar Zwolle. Tijdens een boeking zakte ik in elkaar en moest ik naar het ziekenhuis.” Het bleken nierstenen te zijn. Snel daarna stopte ze ermee. Haar draaitafel verkocht ze. “Nu draai ik soms in het café waar ik werk. Guilty pleasures dan. Heel af en toe krijg ik een boeking voor een technofeest. Dat doe ik alleen als ik het echt leuk vind. Voor mijn carrière hoeft het niet. Ik wil het vooral gezellig hebben, lekker met een biertje erbij.”

Lees ook:

Hoe houd je het leuk als drukbezet dj?

In 2018 stond Âme tussen de nachtelijke hoofdacts op de 26ste editie van Lowlands. Het is een van hun favoriete festivals. Dj Kristian Beyer praat over de druk op de dj

Hoe Martin Garrix nuchter blijft

Het succes kan niet op voor de 21-jarige Martijn Garritsen, alias superster Martin Garrix. Hij scoort hit na hit, vliegt met zijn tour de wereld over en is uitgeroepen tot de beste dj. ‘Mijn leven is bizar’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden