Divo's en diva's in het nieuwe seizoen

Amsterdamse Stadsschouwburg. Beeld anp

• Dans

Hans van Manen werd deze zomer benoemd tot 'Commandeur des Arts et des Lettres', de hoogst mogelijke kunstonderscheiding in Frankrijk. Dat geeft wel aan dat zijn ster wereldwijd nog steeds blinkt, ook al bereikte hij afgelopen juli de respectabele leeftijd van 85 jaar. Het Nationale Ballet brengt gedurende het hele seizoen 2017-18 een ode aan deze internationaal toonaangevende meesterchoreograaf met een aantal van zijn mooiste balletten.

Tekst loopt door onder afbeelding

Hofesh Shechter Beeld RV

Of hij het kaliber van Hans van Manen ooit zal bereiken, zal de tijd leren, maar de Israëlische choreograaf, danser en muzikant Hofesh Shechter (foto) is in elk geval de spannendste 'jonge' dansmaker van dit moment. Zijn werk is dynamisch, sexy en rauw en heeft de energie van een popconcert. In 'Grand Finale' toont hij een wereld die z'n einde voelt naderen. Dans alsof het voor het laatst is. Mét humor en een relativerende touch om Shechters apocalyptische boodschap verteerbaar te maken.

Jan Fabre is al meer dan dertig jaar een van de opwindendste Europese theatermakers. In 'Belgian Rules' neemt hij op zijn bekende nietsontziende wijze (denk: naakt, extreme uitputtingsslagen in beweging, kots en de poëzie van het lelijke) zijn gespleten geboorteland op de korrel. Maar geen enkele wereldburger ontkomt aan zijn kritiek op verwoestende nationalistische tendensen. Beeldenstorm gegarandeerd! Hopelijk deze keer zonder gebruik van dieren.

Welke choreograaf is níét schatplichtig aan Martha Graham? Deze pionier van de moderne dans ontdeed het ballet medio vorige eeuw van zijn verheven karakter en gaf het een techniek die dansers letterlijk meer adem biedt. Psychodrama's worden haar balletten genoemd, vanwege de menselijke zielenroerselen die zij erin toonde. Graham overleed in 1991 maar er toert nog steeds een gezelschap onder haar naam de wereld rond. En dat komt naar Nederland tijdens het Holland Dance Festival met een programma rond haar mooiste werken.

Divo in de dop

Een stralende lach, fantastisch danstalent en zinderende podiumuitstraling; Martin ten Kortenaar van Het Nationale Ballet heeft alles in zich om de publiekslieveling van de dans te worden. Anders dan zijn naam doet vermoeden, is hij geboren en getogen in Canada, hij vond zijn weg naar het ballet via het kunstschaatsen. Zijn back-upplan voor als hij de ballettop niet zou bereiken? 'Dan word ik lekker football player,' zei hij ooit. Het lot beschikte anders. Gelukkig maar! Hij viel hij op als danspartner van Igone de Jongh tijdens een duet voor het Holland Festival 2016 en schitterde als een van de minnaars van Mata Hari in het gelijknamige ballet kort daarna. In no time promoveerde Ten Kortenaar van Junior Company-lid tot grand sujet, en een solistenpositie zal niet lang uitblijven.

Tekst loopt door onder afbeelding

Jeangu Macrooy Beeld Jeangu Macrooy 4 - Anne-Marie Kok rv

• Popmuziek

Met afstand het grootste concert komend najaar wordt dat van vier divo's die meer dan een halve eeuw geleden ook al de nodige oproer in den lande veroorzaakten. The Rolling Stones komen voor twee concerten naar Nederland. De eerste op 30 september, in de Johan Cruijff Arena, op herhaling twee weken later op 15 oktober in de Gelredome. Hun Europese #NoFilter-tournee begint op 9 september in Hamburg, het laatste bezoek van Jagger & co in Nederland vond in 2014 plaats op Pinkpop.

Een ander dubbelconcert waar muziekliefhebbers reikhalzend naar uitkijken is dat van LCD Soundsystem. De roemruchte dancepunkpioniers uit New York zijn weer bij elkaar en zetten hun te verschijnen album 'American Dream' luister bij met twee optredens in het Amsterdamse Paradiso, op 11 en 12 september.

Een ander te verschijnen album dat al getipt wordt voor de eindejaarslijstjes is dat van de Amerikaanse indieband The War on Drugs, die 1 november in concertzaal AFAS Live mogen bewijzen de stap naar Grote Rockband te hebben gezet.

In de naburige Ziggo Dome vindt op 1 oktober één van interessantste optredens dit najaar plaats. Nick Cave & The Bad Seeds komen naar Nederland, voor hun eerste optreden sinds het overlijden van de zoon van Cave. Die tragedie verwerkte hij in het album 'Skeleton Tree', de tournee zal in het teken staan van dat album. Of die duistere, intieme plaat zich leent om in de grote concerthal vertolkt te worden, gaan we meemaken.

Divo in de dop

Een Nederlandse divo in de dop waar onze muziekredactie een hoop van verwacht is Jeangu Macrooy (foto). Razendsnel gaat het met de Surinaamse soulzanger: begin dit jaar debuteerde hij op Noorderslag, met zijn volle stem maakte hij indruk op North Sea Jazz en Lowlands, zijn album is nét uit, en volgende week begint zijn najaarstournee. 

Tekst loopt door onder afbeelding

Teodor Currentzis Beeld RV

• Klassiek

Hoe je het ook wendt of keert, het komend seizoen staat vooral in het teken van het 100-jarig bestaan van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Het wordt pas officieel gevierd in juni volgend jaar - de oprichtingsvergadering vond plaats in juni 1918 - maar de jubileumconcerten op 9 en 10 juni met wereldster Joyce DiDonato werpen hun heugelijke schaduw vooruit. Sommigen zien die data met enige weemoed tegemoet omdat die tevens het afscheid markeren van chef-dirigent Yannick Nézet-Séguin. Na tien seizoenen gaat hij zich vooral richten op zijn banen in Montréal, Philadelphia en New York. Het Rotterdamse seizoen is daarom ook zijn seizoen waarin hij een paar enorme composities zal dirigeren zoals de Achtste symfonie van Mahler en de 'Turangalîla- symfonie' van Messiaen.

Het Muziekgebouw aan 't IJ borduurt voort op de succesvolle formule van de Cello Biënnale en komt eind januari met de eerste editie van de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam. Gedurende een week zijn meer dan veertig concerten te bezoeken, geprogrammeerd tussen de vaste onderdelen Vroege Haydn (ochtend) en Late Beethoven (avond). Het wereldberoemde Emerson String Quartet komt masterclasses geven en in 'Extending string quartet' gaat men met onder anderen Louis Andriessen en Jörg Widmann de grenzen van het strijkkwartet verkennen.

Bij het Koninklijk Concertgebouworkest staan alle nog levende voormalig chef-dirigenten komend seizoen op de bok. En dat is best bijzonder. Bernard Haitink komt Mahlers Negende doen, Riccardo Chailly dirigeert Stravinsky's 'L'oiseau de feu' en Mariss Jansons leidt Sjostakovitsj' Zesde. De huidige chef Daniele Gatti gaat in rap tempo door met zijn Mahlercyclus en zal de Eerste en de Vierde symfonie ongetwijfeld in Gatti-hoogglans zetten.

In TivoliVredenburg, waar hij vorig jaar zijn spetterende Nederlandse debuut maakte, keert de flamboyante Teodor Currentzis (foto) met zijn MusicAeterna terug. Een maand later zijn Currentzis en zijn orkest te gast bij De Nationale Opera waar ze voor Peter Sellars enscenering van Mozarts 'La clemenza di Tito' in de bak zitten. Diezelfde opera staat ook op de lessenaars van het Orkest van de 18de Eeuw, dat er in oktober met dirigent Kenneth Montgomery en veel Nederlandse zangers mee langs de concertzalen trekt.

Tekst loopt door onder afbeelding

Simone Kleinsma Beeld RV

• Musical

Natuurlijk kent het komende musicalseizoen een paar gouwe-ouwe voorstellingen die terugkeren: 'My Fair Lady' en 'Fiddler on the roof'. De laatste met Thomas Acda in de hoofdrol, dus dat is nieuwsgierigmakend. Fijner is het dat er daarnaast ook wat minder voor de hand liggende kwaliteitsproducties te zien zijn: 'Sweeney Todd' en 'Urinetown', allebei op kleine schaal al bewonderd en geprezen.

Maar het meest gelukkig wordt de musicalliefhebber toch wel van alle nieuwe producties die uitkomen. Voor het eerst in Nederland te zien, is 'On Your Feet!', een pittige Latin dansmusical over het leven van Gloria en Emilio Estefan. En compleet nieuw zijn: 'VAMOS!', een musicalcomedy over drie vrouwen met koffers vol 'emotionele bagage' die naar Spanje vertrekken om daar een B&B te beginnen. 'Het verzet kraakt', een theaterspektakel in Almelo, met medewerking van honderden bewoners, over een waargebeurde bankroof als verzetsdaad in 1944. Of over ons culturele erfgoed: 'Was getekend, Annie M.G. Schmidt', een biografische musical over de vrouw achter de schrijfster, met Simone Kleinsma (foto) in de titelrol. En dan is er nog 'LIESBETH, List de Musical', óók nieuw.

Diva in de dop

De warme, lichthese stem. De intense interpretatie. Renée van Wegberg (32) kruipt in het lijf van Liesbeth List. Op de castpresentatie van de musical was van Wegberg al indrukwekkend. Ze zette List tamelijk waarheidsgetrouw neer. In 2004 werd Van Wegberg in 'AVRO's Sterrenjacht' al uitgeroepen tot zang- en danstalent. De doorbraak bleef nog uit, maar grote kans dat dat met deze musical gaat gebeuren. 'Heb me lief', zingt ze op de presentatie, heel doorleefd, met de welbekende doordringende blik van La List. De echte List zit er naast en kijkt toe. Met waterige ogen, duidelijk geraakt. De omhelzing van de twee diva's na afloop zegt genoeg.

Tekst loopt door onder afbeelding

Carine Crutzen Beeld RV

• Theater

De wereld zindert van de smeulende en uitgebarsten conflicten. Theatermakers geven daar graag hun visie op en doen dat dit seizoen aan de hand van oude verhalen. Het Noord-Nederlands Toneel gebruikt in de voorstelling 'Salam' het Bijbelverhaal van Abraham en zijn zonen Izaäk en Ismaël om te laten zien dat wereldconflicten klein beginnen: bij jaloezie tussen twee broers. Theu Boermans neemt bij Het Nationale Theater de Griekse tragedie 'De Oresteia' als uitgangspunt voor een actueel verhaal over de Trumps en Poetins van deze wereld. Shakespeare's 'King Lear' is bij Zuidelijk Toneel de koning van een land dat à la Europa geen legitimiteit meer heeft bij de jongste generatie.

Geheel nieuwe verhalen komen er ook. Na het succes van deel 1, 2 en 3 van 'The Nation' van Het Nationale Theater volgen dit najaar deel 4 tot en met 6. Regisseur Eric de Vroedt neemt de kijkers mee naar de Schilderswijk waar een islamitisch jongetje is verdwenen.

Ook de kleine wereld van het relatie- of familiedrama zal te zien zijn in een aantal interessant ogende producties. Zo zal Oostpool na het zeer geslaagde 'Angels in America' opnieuw een werk van Tony Kushner spelen: 'iHo, The Intelligent Homosexual's Guide to Capitalism and Socialism with a Key to the Scriptures', over een gezin dat bijeenkomt als de vader op sterven ligt.

Erik Whien en Jacob Derwig bewerkten voor Theater Rotterdam het boek Revolutionary Road van de Amerikaanse schrijver Richard Yates, over een huwelijk dat in een loopgravenoorlog verandert.

Filmregisseur Nanouk Leopold maakt haar theaterdebuut bij Toneelgroep Amsterdam met Ingmar Bergmans 'Uit het leven van marionetten'.

Verder: een nieuwe theaterversie van het leven van Anne Frank, door regisseur Johan Doesburg. En bij Suburbia komt 'Neelie', over het leven van Neelie Kroes met Carine Crutzen (foto) in de titelrol. Om naar uit te kijken: In Brandhaarden, het internationale minifestival van de Amsterdamse Stadsschouwburg, komt de legendarische en inmiddels 92-jarige regisseur Peter Brook met zijn Franse gezelschap Théâtre des Bouffes du Nord.

Tekst loopt door onder afbeelding

Eva Crutzen

• Cabaret

Het heeft iets geks: tips voor een nieuw cabaretseizoen, terwijl er zo veel moois óók nog gewoon te zien is in de theaters: 'Schoft' van Kommil Foo bijvoorbeeld, 'Vankwaadtoterger' van Theo Maassen en, mijn absolute favoriet, 'Släpstick' van de Wëreldbänd. Gelukkig zijn er ook veel verse voorstellingen die de nieuwsgierigheid prikkelen. Om te beginnen Paulien Cornelisse. Zij komt met haar vierde programma 'Om mij moverende redenen'. Hopelijk wil ze daarin wel toelichten hoe ze aan die typische titel komt. Sowieso zal ons idioom een belangrijk onderdeel zijn, want in haar vorige programma's bracht Cornelisse al een vrolijke mix van zin en onzin over taal. Net als in haar bestsellers trouwens. Ze heeft een prettig absurde blik en biedt op vaak droge wijze een totaal andere verklaring voor dingen die wij als volstrekt normaal beschouwen.

Twee jaar geleden overrompelde Ashton Brother Joost Spijkers met een prachtig programma vol hartstochtelijke liederen waarin zijn grote liefde voor de Balkan duidelijk te horen was. Zijn verhalen over vriendschap, vriendinnen, drank en alledaagse dwaasheid waren in poëzie gegoten door Peer Wittenbols en Spijkers zong ze, samen met zijn band, met hart en ziel. Een van die liedjes, 'Alle Seizoenen', werd onmiddellijk genomineerd voor de Annie M.G. Schmidtprijs. Nu begint Spijkers aan het vervolg: 'Spijkers II'. Nog rauwer, eerlijker en ontroerender belooft hij.

Als laatste aanbeveling een bijzonder duo dat je niet snel bij elkaar zou verwachten. Dolf Jansen, hogesneldheidscabaretier met een focus op actualiteit en maatschappelijk engagement, doet een oudejaarsconference samen met Louise Korthals, kampioen liedjesschrijven en meer persoonlijk geëngageerd. Ze delen dezelfde regisseur en die stelde de samenwerking voor. Jansen is toe aan zijn 26e oudejaars, Korthals debuteert in dit genre. Eén ding is zeker: ze zijn zo verschillend dat ze elkaar alleen maar kunnen aanvullen. Het belooft in ieder geval spannend te worden op het toneel in 'Omdat we het waard zijn'.

Diva in de dop

Met haar energieke verschijning, haar talent voor typetjes en oorspronkelijke aanpak is Eva Crutzen (foto) een jonge ster in cabaretwereld. Haar fraaie liedjes gaan vaak gepaard met knallende beats. Om vrolijk van te worden, terwijl ze in de tekst 'tegenkleurt'. In haar vorige voorstelling 'Spiritus' - genomineerd voor de Neerlands Hoop - sneed ze sprankelend hedendaagse thema's aan. De (dwingende) rol van social media en hedendaags technisch vernuft had ze slim verwerkt. Haar kracht is haar twijfel. Crutzen is beslist geen cabaretière die ons eens even gaat uitleggen hoe de wereld in elkaar zit, daarvoor stuntelt ze zelf veel te veel. Dat maakt dat we uitzien naar haar nieuwe voorstelling 'Opslaan als'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden