Diversiteit is geen kracht, maar bron van conflicten

Voor veel Nederlanders is de smeltkroes van mensen en culturen in New York een voorbeeld van hoe mooi diversiteit kan zijn. Al die verschillende mensen die in dezelfde stad wonen en werken, maken New York tot de bruisende en kleurrijke stad die zij is. In Europa en ook in Nederland wordt diversiteit als iets moois gezien, zelfs als de fundamentele kracht van onze vrije en open samenleving. Maar als diversiteit zo fantastisch is, waarom ontvluchten mensen het dan?

Als het percentage allochtonen in een wijk of in een buurt te veel toeneemt, trekken autochtone Nederlanders weg: de zogenaamde 'witte vlucht'. Hetzelfde geldt voor scholen. Zodra een witte school door de toename van allochtone leerlingen zwart kleurt, gaan Nederlandse ouders op zoek naar een andere school. Ze fietsen graag een paar straten verder zodat hun kroost in de klas kan zitten naast Nederlandse kinderen.

Terwijl we dus met de mond belijden dat diversiteit iets prachtigs is, gaan verreweg de meeste mensen het in hun dagelijks leven zo veel mogelijk uit de weg. Omdat diversiteit een bron is van spanning en conflicten en mensen het om die reden liever mijden.

In zijn boek 'Trust' uit 1995 constateerde Francis Fukuyama dat etnisch diverse samenlevingen leiden tot een verlies aan vertrouwen waardoor de economische groei wordt gedrukt. De Amerikaanse onderzoeker Robert Putnam stelde in 2000 vast dat in etnisch diverse steden en wijken het sociaal kapitaal erodeert en mensen zich als oesters in hun schelp opsluiten. En uit onderzoek van de Nederlandse onderwijssocioloog Jaap Dronkers bleek dat kinderen op etnisch diverse scholen slechter presteren dan kinderen op homogene scholen. Het is ook iets dat veel mensen intuïtief al weten: hoe meer etniciteiten, talen en religies in de wijk of bij de voetbalvereniging, des te meer wantrouwen en conflicten.

Het failliet verklaren van de multiculturele samenleving is niet genoeg. Er is een verandering nodig in de wijze waarop wij tegen diversiteit aankijken. Diversiteit is niet iets wat we zouden moeten nastreven. Het leidt tot spanningen tussen groepen mensen en ondermijnt de sociale cohesie. Overal ter wereld waar mensen elkaar de hersens inslaan, is er sprake van grote diversiteit. Of die diversiteit nu etnisch, religieus, linguïstisch of gewoon cultureel is.

België is zo goed als onbestuurbaar door het schisma tussen het Franstalige en het Nederlandstalige deel. In het Midden-Oosten is het voortdurend raak tussen de verschillende etnische en religieuze groepen in hetzelfde gebied. In Rwanda hebben Hutu's in de jaren negentig honderdduizenden Tutsi's afgeslacht, om over de rest van Afrika nog maar te zwijgen.

Natuurlijk zijn er allerlei individuele uitzonderingen van mensen die uitstekend met elkaar overweg kunnen, maar in etnisch diverse samenlevingen is er door de groepsdynamiek onvermijdelijk sprake van spanningen en conflicten. Beter is dan ook te stoppen met het actief streven naar meer diversiteit voor de Nederlandse samenleving. Voor het beleid van de Nederlandse overheid betekent dat concreet: de immigratie van niet-westerlingen tot een minimum beperken en inzetten op confirmatie aan en integratie in de Nederlandse cultuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden