column

Dit wordt het kabinet dat niemand wilde

Lex Oomkes Beeld Maartje Geels

Is er eigenlijk iemand die uitkijkt naar de aankondiging van de geboorte van het derde kabinet-Rutte? Dat die aankondiging aanstaande is, wordt door niet veel mensen betwijfeld, maar is er ook ergens enthousiasme te bespeuren over de samenwerking van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie?

Als de voortekenen niet bedriegen, hebben de vier partijen voor de vorming van dit kabinet dermate ingewikkelde compromissen moeten sluiten dat van het regeerakkoord uiteindelijk geen spectaculaire vooruitgang te verwachten valt op een heleboel onderwerpen die al een behoorlijk lange tijd doorzeuren in de nationale politiek.

Daar zitten onderwerpen bij die echt om een snelle oplossing schreeuwen. Het ontslagrecht leverde in het vierde kabinet-Balkenende bijvoorbeeld al crisis op crisis op. Nu slagen werkgevers en werknemers er opnieuw niet in de formerende partijen gezamenlijk van advies te voorzien over ontslagrecht en flexibele arbeidscontracten. De kans dat daar ferm beleid op zal worden aangekondigd in dan ook nihil.

Een belastinghervorming zit er absoluut niet in. Omdat er geen geld is om alle negatieve koopkrachtgevolgen van een nieuw belastingstelsel te voorkomen, heet het. Maar het is ook heel goed voorstelbaar dat de formerende partijen ideologisch dermate ver uit elkaar liggen, dat een nieuw belastingstelsel, hoe wenselijk ook, de basis onder samenwerking onmiddellijk wegslaat.

Waar de noodzaak tot samenwerking en niet te overbruggen ideologische tegenstellingen toe leiden, hebben we al mogen zien in de uitgelekte afspraak over euthanasie en de mogelijkheid van zelfdoding bij voltooid leven.

Het is een afspraak die grofweg neerkomt op agree to disagree: we zijn het eens dat we het oneens zijn. Juist op dit onderwerp is dat echter wel voorstelbaar. D66 liep, ook met de plannen voor een initiatief-wetsvoorstel, wel erg ver voor de troepen uit.

Nu er een clubje, Coöperatie Laatste Wil, is dat zijn leden de weg naar een zachte, vrijwillige dood wijst, zou je kunnen beweren dat het hoog tijd wordt voor een wettelijke regeling, maar de werkelijkheid is anders. Het antwoord op de vraag of er een regeling moet komen, is maatschappelijk nog bij lange na niet uitgekristalliseerd. Laat staan hoe die regeling er dan uit zou moeten zien. De vergelijking van een woordvoerder van de Coöperatie dit weekeind (‘de verkoop van touw is ook niet verboden en ook daarmee beroven mensen zich van het leven’) was vooral grotesk.

Sommige hervorming vragen meer tijd, maar het is zeer de vraag of dit kabinet tot welke hervorming dan ook in staat zal zijn. Er was geen alternatief. GroenLinks was naar de smaak van andere partijen te weinig een partij van het politieke midden, de PvdA was niet van plan het rouwproces te onderbreken voor regeringsverantwoordelijkheid.

Dit wordt het kabinet dat niemand echt wilde. Maar de kiezer liet op de keper beschouwd geen andere keuze. Of het had een kabinet moeten zijn met deelname van de PVV. Een wel erg theoretisch initiatief dat daarom niet in de overwegingen hoeft te worden meegenomen.

Of het ook het kabinet van de stilstand wordt, is nog geen uitgemaakte zaak, al stemmen de voortekenen niet al optimistisch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden