'Dit vonnis is uniek en gaat heel ver'

De staat doet niet wat de staat heeft beloofd, oordeelt de rechter over het klimaatbeleid van de overheid. Burgers worden onvoldoende beschermd tegen de gevolgen van klimaatverandering. Jonathan Verschuuren, hoogleraar internationaal milieurecht aan de Universiteit Tilburg, vindt het een mooi vonnis.

Is de uitspraak opvallend?

"Ja, zeker, dit had ik niet verwacht. Deze uitspraak gaat internationaal veel aandacht trekken. Wellicht dat in meer landen nu zaken zullen worden aangespannen en dat is heel interessant in de aanloop naar de klimaatconferentie in Parijs. Het vonnis is heel vergaand, maar ook mooi. De rechter gebruikt allerlei niet juridisch bindende uitspraken die de overheid in het verleden heeft gedaan. De overheid heeft zelf gezegd dat het terugdringen van de uitstoot met 25 procent in 2020 haalbaar en wenselijk is. Daardoor komt de rechter tot de conclusie dat de staat maatschappelijk onzorgvuldig handelt nu dat niet gaat lukken. Er is dus een strakker klimaatbeleid nodig is. Maar het is nogal wat, om dat in vijf jaar tijd te realiseren."

Wat kan de overheid hier tegenin brengen?

"De staat heeft zich verdedigd met het argument dat de doelstelling op de lange termijn, in 2050, wel gehaald zal worden. Maar de rechter vindt dat niet reëel. Dat leidt tot extra hoge kosten omdat er in een later stadium dan meer maatregelen nodig zijn. De staat kan in hoger beroep gaan om deze uitspraak terug te draaien. Maar voor het imago zal dat niet zo goed zijn; dan lijkt het alsof de overheid het klimaatbeleid niet serieus neemt. Een hoger beroep is zeker niet kansloos, het Hof zal waarschijnlijk kritischer zijn."

Wat kunnen burgers doen als de staat niet in beroep gaat, maar de overheid toch in 2020 die 25 procent niet haalt?

"De overheid kan zeggen: we hebben echt ons best gedaan. Maar op basis van dit vonnis is er dan wel een onrechtmatige daad begaan. Burgers kunnen schade claimen, omdat de overheid ze onvoldoende heeft beschermd tegen de gevolgen van klimaatverandering. Dat is uniek. Er is nog geen voorbeeld van zo'n uitspraak in de wereld."

Politici reageren op het vonnis van de rechter

Jan Vos (PvdA): "Als we volgende generaties willen behoeden voor de desastreuze gevolgen van klimaatverandering, moeten we niet alleen op lange maar ook op korte termijn meer doen. Dat betekent minder CO2. Dat is bovendien goed voor onze economie. En zeker beter voor de leefwereld van onze kinderen."

Remco Dijkstra (VVD): "Het is van belang balans te houden tussen welvaart en werkgelegenheid en vermindering van uitstoot. Die moeten samengaan, anders is het: Nederland armer, de wereld warmer! Laten we ons richten op innovatie in plaats van belastinggeld verkwisten in de rechtszaal."

Stientje van Veldhoven (D66): "Urgenda heeft een historische rechtszaak gewonnen. Helaas heeft dit kabinet meerdere keren zijn ambities verlaagd. Zo blijven we afhankelijk van regimes als Rusland en Saudi-Arabië. D66 wil dat het kabinet nu start met het versterken en verlengen van het energieakkoord."

Eric Smaling (SP): "Unieke uitspraak van de rechter voor dapper Urgenda over het naleven van klimaatdoelen. Lef loont! Duurzaam leven is vanaf vandaag definitief geen modegril meer, maar de maat der dingen."

Carla Dik-Faber (ChristenUnie): "De uitspraak van de rechter is een overwinning voor het klimaat. De ChristenUnie pleit voortdurend voor een dikke plus bovenop het energieakkoord. De uitspraak van de rechter onderstreept dat dat nodig is."

Liesbeth van Tongeren (GroenLinks): "Dat de rechterlijke macht eraan te pas moet komen om de staat op haar zorgplicht te wijzen is schandelijk. Ik ga ervan uit dat de regering dit nu, in aanloop naar de klimaattop in Parijs, met urgentie gaat aanpakken. Ook de rechter oordeelt dat de tijd van pappen en nathouden en onderzoeken achter ons ligt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden