Dit vinden we typisch Nederlands: Wilhelmus, oliebollen en ijspret

Schaatsers in de Rypsjerksterpolder (2017). Nederlanders vinden molens en ijspret deel van hun identiteit. Beeld ANP

Wat bindt Nederlanders, wat vormt hun identiteit? Niet, zeggen zij zelf, de christelijke traditie, ook niet de euro. Maar wél: Elfstedentocht, Koningsdag, sportwedstrijden. Ook de vlag, het Wilhelmus en tradities als Sinterklaas, oliebollen en ijspret zijn belangrijke elementen.

In zijn Kerk en Wereldlezing over ontkerkelijking gaf Joep de Hart, religieonderzoeker bij het Sociaal en Cultureel Planbureau, en bijzonder hoogleraar aan de Protestantse Theologische Universiteit, gisteravond een voorproefje van onderzoek van het SCP naar de Nederlandse identiteit. Dat verschijnt in mei, daarom moest De Hart het laten bij trends. Cijfers volgen later.

Politici als Buma (CDA) en Wilders (PVV) mogen zich graag beroepen op de christelijke, of liever nog de joods-christelijke wortels van ons land. Klaver (GroenLinks) wil een nationale feestdag rond het Plakkaat van Verlatinghe uit 1581, zeg maar de Nederlandse onafhankelijkheidsverklaring.

Molens

Maar wie meer dan 5500 ‘gewone’ Nederlanders bevraagt, zoals het SCP heeft gedaan, komt tot de conclusie dat religie in het bewustzijn van Nederlanders nauwelijks een rol speelt en dat het volgens De Hart zelfs onzin is om te denken dat Nederlanders zich verbonden voelen door het Plakkaat van Verlatinghe.

De ondervraagden komen met heel andere dingen. Taal staat op nummer een, aldus De Hart. Discussie is er over andere symbolen die mensen in dit onderzoek noemen. Het Wilhelmus bijvoorbeeld – het idee van het CDA dit verplicht aan schoolkinderen te leren stuitte op veel hoon bij opiniemakers, maar staat wel in het regeerakkoord.

Verder noemen veel mensen ‘typisch Nederlandse’ fenomenen als Koningsdag en Dodenherdenking, pakjesavond, fietsen, molens, dijken en polders, de Deltawerken en ‘de Nachtwacht’. Gevraagd naar hun helden, komen ze niet met Abraham Kuyper of Spinoza, maar noemen ze Anne Frank en Johan Cruijff, en gewone burgers die een ander helpen.

Qua waarden gaat het hen om vrijheid, gelijkheid tussen mannen en vrouwen, tussen homoseksuelen en hetero’s, algemeen kiesrecht, vrijheid van meningsuiting en van onderwijs. De vrijheid van godsdienst ontbreekt in de opsomming. Wel wordt belang gehecht aan christelijke feestdagen, en aan een kerk in de buurt. 

Lees ook:

Nog nooit verloren kerken zo snel hun leden

Nederland ontkerkelijkt in rap tempo. Nog geen kwart van de bevolking is lid van een kerkgenootschap of levensbeschouwelijke groepering. Tegelijkertijd groeien migrantenkerken en zijn jonge kerkgangers gemotiveerder en orthodoxer dan oudere generaties.

‘Ontkerkelijking slaat kraters in de samenleving’

Dagelijks verliezen de Nederlandse kerken 267 leden – meestal door overlijden, maar ook doordat ze zich actief uitschrijven

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden