'Dit soort onderzoek is spelen met vuur'

De rechterlijke uitspraak over het Peper-rapport van KPMG is vernietigend. Maar voor forensische accountants, die speuren naar financiële fraude, kan het ook een stap op weg naar volwassenheid van hun beroepsgroep zijn.

ROTTERDAM - KPMG is verongelijkt. Het gerenommeerde accountantsbureau heeft een berisping gekregen van het College van Beroep voor het Bedrijfsleven, omdat het een ondeugdelijk rapport heeft afgeleverd over de declaraties van oud-burgemeester Bram Peper.

Ruud Pruijm, hoogleraar informatiemanagement aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en zelf registeraccountant, noemt de uitspraak van het college 'vernietigend' voor KPMG. ,,Ze hebben het erg slordig gedaan.'' Volgens KPMG hebben de drie accountants wel degelijk een 'zeer gedegen en minutieus onderzoek' verricht. Toch zal KPMG de uitspraak 'grondig bestuderen'.

Het tekent de onzekerheid in deze tamelijk nieuwe beroepsgroep. KPMG was in beroep gegaan tegen de eerdere, mildere uitspraak van de Raad van Tucht voor accountants 'mede in het belang van de toekomst van de beroepsuitoefening'. Maar de uitspraak van het College van Beroep doet het oordeel van de tuchtraad verbleken.

Forensische accountants zijn in Nederland pas sinds het midden van de jaren tachtig aan het werk. Toen deed de recherche onderzoek naar koppelbazen en stuitte daarbij op gerotzooi met administraties. Financiële specialisten waren dringend nodig.

,,De gewone politie-agent kent, met alle respect, het onderscheid niet tussen debet en credit'', zegt Bart Bruin, voormalig forensisch accountant bij de Centrale Recherche Informatiedienst. Nadat de recherche successen boekte met de nieuwe afdeling, begon KPMG op dit terrein. De rest volgde: Deloitte & Touche, PriceWaterhouse, Ernst & Young en Arthur Andersen.

Dit jaar begon Bruin met twee partners een onafhankelijk bureau voor forensische accountancy, SBV Forensics, met twintig medewerkers. Het onderzoekt financiële fraude, ,,of het nu een zaak zoals die van Peper is, een directeur die een miljoen naar zichzelf overboekt of de secretaresse die er met de kas vandoor gaat''.

Op dit moment ziet Bruin nog 'te veel cowboy-achtige taferelen' in zijn branche. Hoor en wederhoor worden niet toegepast of de rapporten zijn niet onafhankelijk, vanwege een dubbelrol van het bureau in kwestie. Dan moeten forensische accountants het werk van hun collega's controleren.

De afgelopen jaren zijn er meer negatieve uitspraken geweest van de Raad van Tucht, onder meer met een rapport over de Zuidhollandse speculatie-affaire.

Bruin ziet een positieve kant aan de uitspraak over het Peper-rapport. ,,Dit is een stapje in de regulering van het vak.'' De forensische accountants lopen, wat de regulering betreft, jaren achter bij hun collega's die de jaarrekeningen van bedrijven controleren. Uitspraken van toezichthouders en rechters hebben hen in de loop der jaren duidelijk gemaakt wat wel en niet mag. ,,Bij ons moet dat nog gebeuren'', aldus Bruin.

,,Dit soort onderzoek is spelen met vuur. Je kunt iemand maken of breken en moet dus uiterste zorgvuldigheid betrachten.'' Bruin vraagt zich af of dat besef ook voldoende leefde bij de opstellers van het rapport over Peper. ,,Je kunt dat zelf wel vinden, maar je moet het ook aan de buitenwereld duidelijk maken.''

Pruijm ziet ook het verschil tussen de gewone accountants en hun forensische collega's. Hij meent bovendien dat de benaming 'forensisch' te veel pretendeert. ,,Dat suggereert iets gerechtelijks, ik spreek liever over investigative accounting.''

Pruijm erkent dat deze uitspraak het imago van de beroepsgroep in het algemeen geen goed zal doen, na eerdere publiciteit over bedrijven als Enron die sjoemelen met de cijfers. ,,Iedereen spreekt over accountants en dit is het zoveelste debacle. Dat het hier wel om een heel specifieke groep gaat, ontgaat de meeste mensen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden