economie Wetenschap

Dit paprikaras is ongevoelig voor virussen

Beeld ANP, Koen van Weel

Onderzoekers van het Nederlandse bedrijf KeyGene kunnen een paprika-ras telen dat ongevoelig is voor het gevreesde gemini-virus.

Het is de ergste nachtmerrie voor iedere teler: een virus dat zich in het gewas nestelt. En al helemaal als dat het geminivirus is, een beruchte pestkop van bijvoorbeeld paprika. Deze ziekteverwekker zorgt voor opbrengstverliezen bij boeren wereldwijd. Tot overmaat van ramp kan de witte vlieg het virus nog verder verspreiden. Alleen met chemische bestrijdingsmiddelen is die een halt toe te roepen.

Tot nu toe. Het veredelingsbedrijf KeyGene uit Wageningen is erin geslaagd een paprikaras te ontwikkelen dat ongevoelig is voor het gemini­virus. Zo’n ras bestond nog niet. “Ik houd mij al vijftien jaar met dit probleem bezig. Dit is voor een wetenschapper natuurlijk een enorme kick en de vlag gaat uit”, zegt Marcel Prins, afdelingshoofd groentegewassen bij KeyGene. 

Gevoeligheidsgenen

Het gaat nadrukkelijk niet om een paprikaras dat resistent is tegen het virus. Dat zou geen definitieve oplossing zijn; resistente planten kunnen zich weliswaar verdedigen tegen virussen, maar niet meer als het erfelijk materiaal ervan verandert. Daarom zochten de onderzoekers het in een strategie die op resistentie lijkt: het ontwikkelen van gewassen die niet vatbaar zijn en zich dus ook niet hóéven te verdedigen tegen de ziekte.

Prins: “Het gaat om gevoeligheidsgenen. Hoe kun je ervoor zorgen dat je het gen vindt dat die gevoeligheid voor het geminivirus veroorzaakt? Want als je dat kunt opsporen, kun je het ook uitschakelen.” 

Dat is dus nu gelukt. De onderzoekers van KeyGene ontdekten paprikaplanten die door een heel kleine verandering in het zogenaamde DTP-gen niet meer vatbaar waren voor geminivirussen.  

Ontleden en kruisen

De onderzoekers van KeyGene verbeteren gewassen door gebruik te maken van de natuurlijke eigenschappen van een plant. Het techbedrijf ontleedt het DNA van gewassen en kruist de planten op een dusdanige manier dat een gewenste eigenschap naar voren komt. KeyGene kan met zijn technieken het DNA beter ‘lezen’, maar verandert het niet.

Om uit te testen of hun kruising bij de paprika echt werkt, maakten de onderzoekers de ongevoelige planten weer vatbaar door via genetische modificatie het intacte DTP-gen weer in te bouwen. Dat lukte zelfs met DTP-genen uit een andere plantensoort. 

Prins: “Het is niet heel moeilijk om te zoeken naar gewassen waarbij dit gen kan worden uitgeschakeld. Je kunt ze ook zelf kweken door middel van zogeheten mutatieveredeling. Wij hebben dit nu voor paprika gedaan, maar dit gen zit ook in andere groentes, en bijvoorbeeld ook in katoen en cassave, planten die veel last hebben van geminivirussen.”

KeyGene hoopt dat deze ontdekking kan bijdragen aan het verminderen van het gebruik van chemische middelen om de witte vlieg te bestrijden. Daarnaast zal de vondst een positief effect hebben op de opbrengst van telers. Prins: “Van Japan tot Mexico. Ook de consument is er blij mee, omdat er nu minder hoeft te worden gespoten tegen insecten om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Dit is voor de hele keten geweldig nieuws.”

Lees ook: 

Bij KeyGene maken ze meloenen nog gezonder en mooier.

Bij KeyGene in Wageningen, gespecialiseerd in precisie-veredeling, onderzoeken ze de eigenschappen van planten om die te ontwikkelen tot betere versies van zichzelf.

‘Technologie in voedsel is niet eng’

Als er technologie aan het produceren van voedsel te pas komt, wordt het een beetje eng gevonden, terwijl natuur en techniek heel goed bij elkaar passen, meent  de directeur van Food Valley in Wageningen.

Tomatentechniek is veelbelovend in de strijd tegen aardappelziekte.

Het bedrijf Solynta zegt over een techniek te beschikken waarmee het snel aardappelen kan kweken die resistent zijn tegen de aardappelziekte phytophthora.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden