'Dit niveau verbaast me niet'

INTERVIEW Met simpel concept werkt Ad Roskam aan mondiaal atletieksucces

ZÜRICH - Toen het Nederlandse zwemmen begin jaren negentig voor een sportief faillissement stond, was Ad Roskam de architect die de zaak vlot trok. Vorig jaar stapte hij als technisch directeur de keuken van de atletiek binnen op een moment dat de sportieve vooruitzichten nog nooit zo goed waren.

"Ik wist waar ik aan begon", aldus Roskam met zijn kenmerkende sarcasme. Maar hij beaamt dat hij met de neus in de boter is gevallen. "Dit is een superinteressante ploeg", zegt hij over de kansrijke equipe die vandaag aan de EK in Zürich begint. "Ik ben altijd een enorme atletiekfan geweest en wist wat er voor talenten rondlopen. Dit is een mooi instapmoment."

Daar kwam een enorme opsteker bij. Charles van Commenée volgde dit jaar na zijn terugtreden als technisch directeur bij UK Athletics en een sabbatical Roskam bij NOC-NSF op als prestatiemanager. "We hebben vier jaar samengewerkt toen Charles technisch directeur bij NOC-NSF was. Daar koester ik goede herinneringen aan. Een betere sparringpartner kun je niet wensen, niet alleen voor mijzelf, voor alle coaches en de hele atletiek."

Terugkeren in het zwemmen was vorig jaar een optie, maar niet voor Roskam. "Ik heb er tien jaar leiding aan gegeven, dat was mooi en succesvol. Nu is het een andere planeet, het kietelt mijn ambitie niet."

Voor het eerst in 25 jaar zal Roskam deze weken niet bij het grootste zwemkampioenschap (EK Berlijn) zijn. Anderhalf decennium was hij daar als zwemcoach, tien jaar als prestatiemanager van NOC-NSF. In die laatste hoedanigheid volgde hij ook de atletiek intensief. "Ik heb het altijd vanaf tribunes gevolgd, nu sta ik in de keuken."

Achteraf bezien schoot hij in dienst van NOC-NSF na de teleurstellende Olympische Spelen van Londen zichzelf in de voet. Bij de herverdeling van financiële middelen was er mede van hem een negatief advies voor handhaving van een aantal atletiekprogramma's. Nu hij zelf technisch directeur bij de atletiekunie is, moet hij in de schaarste van een financieel afbouwprogramma werken. Ondanks het feit dat de groep internationaal gekwalificeerde atleten breder is geworden, en de kwaliteit hoogwaardiger.

"Het huidige niveau heeft me niet verrast, ik heb de sport lang en intensief gevolgd. Je ziet hoe bond en coaches goede programma's opbouwen en rond atleten steeds betere faciliteiten worden gecreëerd. Het is een simpel concept dat bij NOC-NSF wordt gepromoot en waar ik volledig achter sta: breng de beste coaches, beste atleten en beste faciliteiten samen, in die volgorde, en je hebt de basisvoorwaarden voor mondiaal succes.

"We willen van Papendal het beste expertise- en trainingscentrum voor de atletiek maken. Dat werkt beter dan overal losse individuele plaatjes creëren. Dat er atleten zijn die hun eigen keuzes maken, is logisch en dat respecteren we. Maar elke persoonlijke keuze heeft consequenties. Al is het niet zo dat alle middelen naar programma's op Papendal gaan, zoals wordt gesuggereerd. En exceptionele talenten kunnen met goede resultaten extra bijdragen afdwingen.

"Veel componenten dragen bij aan het huidige succes. Antilliaanse atleten en Ignisious Gaisah die voor ons starten. Sifan Hassan die plotseling opduikt als talent van de horscategorie en met haar Dafne Schippers die zich verbijsterend snel ontwikkelt. Maar ook een ontwikkeling binnen Nederlandse verenigingsprogramma's. Het is een mix van veel factoren.

"Het financiële systeem van NOC-NSF is grotendeels gebaseerd op geleverde prestaties. Dat komt er achteraan, met de consequenties moet je dealen. We hebben harde keuzes moeten maken. Maar het beeld dat vol wordt geïnvesteerd in meerkamp en sprint, en de stekker uit andere programma's is getrokken, klopt niet. Een flink deel van het topsportbudget komt van de atletiekunie en gaat ook naar andere onderdelen."

Een probleem is dat atletiek moeilijk is te managen als grote verzameling van uiteenlopende disciplines van hoog mondiaal niveau. In vergelijking met zwemmen loopt Roskam tegen nog een verschil op: belastbaarheid. "Atletiek is extremer, carrières verlopen grilliger. In zwemmen zijn blessures nauwelijks nog een issue, daar zie je aan de neus van een zwemmer of die tegen de grens aan zit. In de atletiek is dat ondenkbaar, daar zitten de signalen veel dieper in het lijf."

"De helft van onze programma's bestaat uit blessurepreventie en revalideren. We moeten manieren vinden om in een vroeger stadium te signaleren dat atleten tegen het randje aanlopen. In de laatste jaren van een carrière heb je daar voordeel van, we kunnen wel degelijk atletiekcarrières verlengen."

'Ranglijsten onbetrouwbaar als voorspeller van succes'

Onder volgers van de Nederlandse atletiek is een ongebreideld optimisme gerezen. Een door Fanny Blankers Koen geschraagd record uit 1950 (acht medailles, vier gouden) kan in Zürich worden gekraakt.

Ofschoon Ad Roskam 'altijd voor optimisme' zegt te zijn, gaat hij niet mee in deze luchtfietserij. "Ik doe niet aan rankings, rangen en standen vooraf. Zeker in atletiek zijn ranglijsten heel onbetrouwbaar als voorspellende waarden. Je hebt een aantal kansen nodig om een keer te scoren, daarnaast heb je meevallers en tegenvallers. Atletiek kent nu eenmaal een aantal wispelturige onderdelen."

"Het is realistisch dat je verwacht met een aantal medailles terug te komen. Als dat resultaat uiteindelijk het beste ooit is, is dat mooi meegenomen maar op zich niet interessant. Dat is meer een extra slingertje dat je ophangt, dan dat het daarom gaat."

"Ik kijk vooral naar dit EK met de Olympische Spelen over twee jaar in het achterhoofd. En ik kijk of alle sporters in staat zijn hun persoonlijke records of beste seizoentijden te verbeteren. Of, als het om tactische nummers gaat, komen ze er hoger uit dan ze erin gaan. Dan doe je het goed."

Als contrast met de glorie van 1950 kan de EK van 1978 worden gememoreerd. Toen reisde een grote, sterke ploeg af naar Praag, om daar sportief te verzuipen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden