Dit kabinet bemoeit zich flink met ons gedrag

"Ook minister Ivo Opstelten (VVD, veiligheid en justitie) hoor je met zijn war on drugs niet zozeer over een omgang met drugs die hij mensen wil opleggen." Beeld anp

Paradoxaal: terwijl de Nederlandse senaat vandaag besluit om betrokkenheid bij illegale hennepteelt strafbaar te stellen, zet de Uruguese regering een vergunningenstelsel voor henneptelers op. De productie van de cannabisplant en de verkoop van de oogst, werden er vorig jaar gelegaliseerd. Verschuift Nederland van tolerant naar restrictief land?

Duidelijk is dat het huidige kabinet veel meer dan het vorige boven op het gebruik van genotmiddelen zit. De versoepeling van het rookverbod in kleine cafés is drie weken geleden per direct geschrapt, de minimumleeftijd voor de verkoop van tabak en alcohol is begin dit jaar verhoogd van 16 naar 18 jaar en nu wordt ook hulp aan een hennepplantage groter dan vijf planten strafbaar (zie kader).

Hoewel het vorige kabinet zich met de alweer gesneuvelde wietpas ook wel met het drugsgebruik bemoeide, vereenzelvigde het zich toch vooral met de titel van het regeerakkoord: 'Vrijheid en verantwoordelijkheid'. Minister Edith Schippers (VVD, volksgezondheid) draaide het rookverbod in kleine cafés terug en besloot geen geld meer uit te trekken voor de 'betuttelende' leefstijlcampagnes van Stivoro en Postbus 51. "Burgers zijn zelf verantwoordelijk voor hun leven, of het nu om roken gaat, alcohol, bewegen of seks", zei ze.

Drugsgebruik
Dat het huidige kabinet zich paternalistischer opstelt, heeft voor een deel te maken met nieuwe coalitiegenoot PvdA, die iets meer taken voor de overheid ziet weggelegd. Tijdens de formatie in 2012 verhuisde het tabak- en alcoholbeleid van Schippers naar de nieuwe PvdA-staatssecretaris Martin van Rijn. Die mocht, zoals afgesproken, de teugels aantrekken en deed dat ook.

Maar ook de VVD laat van zich horen. Een maand geleden keurde VVD-Kamerlid Arno Rutte het drugsgebruik op dancefeesten af. Drugstests zouden het gebruik impliciet rechtvaardigen; hij wil dat organisatoren streng controleren wat bezoekers bij zich dragen. Kort daarvoor pleitte hij ervoor om 'zuipketen' onmiddellijk te verbieden. Niks eigen verantwoordelijkheid dus, maar handhaven.

Daarbij kiest de VVD'er wel voor een liberale aanvliegroute. Gedragsverandering staat voor Kamerlid Rutte niet voorop, eerder gaat het hem om een overlastvrije samenleving en een zuivere economie. Zo hamert hij op het gebrek aan toezicht op de zuipketen en de illegaliteit ervan.

Hennepteelt
Ook minister Ivo Opstelten (VVD, veiligheid en justitie) hoor je met zijn war on drugs niet zozeer over een omgang met drugs die hij mensen wil opleggen. Zijn uitgangspunt is dat het illegale drugscircuit de veiligheid van de samenleving onder druk zet. Als minister van veiligheid en justitie strijdt hij daartegen.

Om die reden wil hij niets weten van het vrijgeven van de hennepteelt. Want al kunnen coffeeshops hun waar dan legaal inkopen, het zal zorgen voor overlast in buurten en de oogst zal vooral naar het buitenland verdwijnen. Bovendien vergt zo'n gereguleerde productie extra handhaving en dus geld.

Betuttelen mag dan niet de gedachte zijn achter de VVD-plannen, het resultaat is gelijk: jongeren die hun zuipkeet moeten opdoeken of xtc moeten inleveren, zullen klagen over ingeperkte vrijheid. Henneptelers die netjes willen werken, zoals de twee Groningse telers die daarom onlangs geen straf kregen van de rechter, voelen zich verder beknot in het softdrugs gedogende Nederland. Jaloers kijken ze naar Uruguay.

Teelt voorbereiden wordt strafbaar

Wie op enigerlei wijze bijdraagt aan de hennepteelt in Nederland, kan rekenen op een gevangenisstraf tot drie jaar of een geldboete tot 81.000 euro. Dat is in de kern het voorstel van minister Ivo Opstelten (VVD, veiligheid en justitie) waar de Eerste Kamer vandaag mee instemt. Het is al strafbaar om meer dan vijf hennepplanten te telen, maar Opstelten wil ook verhuurders van loodsen en schuren en elektriciens die illegale elektrische installaties aanleggen, kunnen aanpakken. Doel is om de illegale hennepteelt verder aan banden te leggen. In de Tweede Kamer stemden VVD, PVV, CDA, ChristenUnie en SGP voor. In de senaat hebben zij samen 40 van de 75 zetels.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden