Epidemie

Dit is wat we nu weten over het wuhanvirus

Een vrouw in Singapore laat haar temperatuur opmeten.Beeld EPA

Wat is de stand van zaken van onze kennis over het wuhanvirus? Wetenschap-redacteur Willem Schoonen maakt de balans op.

De Wereldgezondheidsorganisatie WHO bestempelde de uitbraak van het wuhanvirus eerst niet, maar nu wel als mondiale noodsituatie. Waarom?

Het predicaat Internationale Noodsituatie in de Publieke Gezondheidszorg is nu toegekend, omdat aantal infecties blijft stijgen, evenals het aantal landen waar infecties met het wuhanvirus zijn geconstateerd. Het predicaat-noodsituatie verplicht alle landen om verdachte en geconstateerde gevallen te melden aan de WHO, maar ook eventuele reisbeperkingen en controles die ze instellen.

Het dodental door de uitbraak van het nieuwe coronavirus in China is opgelopen naar 259. De autoriteiten in de zwaar getroffen provincie Hubei maakten melding van 45 nieuwe sterfgevallen. Inmiddels zouden meer dan 11.700 mensen zijn besmet. Inmiddels zijn besmettingen gemeld in meer dan twintig landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Rusland en Zweden. Die landen maakten vrijdag melding van de eerste ziektegevallen.

Een evacuatievlucht die vrijdagavond is vertrokken uit Parijs, zal 18 Nederlanders vanuit de Chinese stad Wuhan terugbrengen naar Europa. Zondagavond komen zij naar verwachting aan in België, waarna ze in Nederland veertien dagen in quarantaine zullen gaan. Aan boord van de vlucht worden ook enkele tientallen Belgen, Denen, Tsjechen en Slowaken meegenomen.

Groot-Brittannië trekt een deel van zijn ambassadepersoneel en mensen van consulaten terug uit China in verband met de verspreiding van het nieuwe coronavirus. Dat maakte de Britse regering zaterdag bekend.

“Met ingang van 31 januari worden sommige stafleden en ondergeschikten van de Britse ambassade en consulaten teruggetrokken uit China. Essentieel personeel voor belangrijk werk zal blijven. In het geval dat de situatie in China verder verslechtert, zal de assistentie die de ambassade en consulaten aan Britten verleent, minder kunnen worden.”

Er is nog geen enkel geval gemeld in Afrika. Kan het virus dat continent niet bereiken of weigeren Afrikaanse landen te rapporteren?

Dat eerste is zeker niet het geval. Tussen veel Afrikaanse landen en China bestaat intensief verkeer van werkers, zakenlieden en studenten. Verscheidene Afrikaanse luchtvaartmaatschappijen hebben hun vluchten inmiddels beperkt en in veel landen worden reizigers op vliegvelden gecontroleerd. Dat Afrikaanse besmettingsgevallen worden verzwegen klopt ook niet; enkele landen hebben verdachte gevallen gemeld. Die personen worden in afzondering gehouden, in afwachting van laboratoriumtesten. Besmettingen verzwijgen is ook niet gemakkelijk, want in de meeste Afrikaanse landen heeft de WHO kantoren.

Hoe besmettelijk is het wuhanvirus?

Het verloop van de epidemie laat onomstotelijk zien dat het virus van mens op mens kan worden overgedragen. Er zijn nu bijna tienduizend besmette personen, waarvan het overgrote deel in China. Zoveel infecties in zo korte tijd krijg je niet als mensen alleen kunnen worden geïnfecteerd door de oorspronkelijke bron. Dit nieuwe coronavirus moet zijn ontstaan in dieren – er wordt gedacht aan slangen, maar een vleermuis of zoogdier zou ook kunnen – en heeft het vermogen ontwikkeld om van mens naar mens te gaan. Hoe die overdracht verloopt, is nog niet precies bekend. Direct lichamelijk contact is waarschijnlijk.

Virologen schatten dat iemand die ziek is geworden door een infectie het wuhanvirus aan twee of drie andere mensen kan doorgeven. Volgens berekeningen van deze experts moeten ten minste 60 procent van de overdrachtswegen tussen mensen geblokkeerd worden om de epidemie tot staan te brengen. Dat kan, niet alleen door ongekend drastische maatregelen te nemen, zoals in Wuhan en omgeving, maar ook doordat mensen zich bewust worden van het risico en hun gedrag aanpassen.

Een illustratie vrijgegeven door het Amerikaanse Center for Disease Control and Prevention (CDC) van het coronavirus in kwestie.Beeld EPA

Dus deze epidemie zal snel over haarhoogtepunt heen zijn?

Dat is niet gezegd. Wat virologen verontrust, is dat het besmettingsgevaar weinig lijkt te variëren. Normaal hangt het besmettingsgevaar af van de ernst van de ziekte. Iemand die een virus oploopt maar alleen een beetje grieperig wordt, is voor anderen een kleiner gevaar dan iemand die ernstig ziek is. Zo was het bijvoorbeeld met Sars, veroorzaakt door een vergelijkbaar coronavirus, achttien jaar geleden. Voor dit wuhanvirus lijkt het echter niet veel uit te maken; ook milde ziektegevallen geven het virus door. Hoe hard die bal verder rolt kunnen virologen nog niet zeggen.

Dit virus heeft inmiddels meer mensen geïnfecteerd dan het Sarsvirus destijds. Deze epidemie is groter, maar het aantal doden ligt beduidend lager. 

Het aantal bevestigde besmettingen op 31 januari om 14.00 uur.Beeld Louman & Friso

Nederlanders die nu nog in Wuhan zijn, komen mogelijk dit weekend terug. Vormen zij geen gevaar voor de volksgezondheid?

Zeker en daarom moeten ze bij terugkeer eerst in quarantaine. Zo’n twintig Nederlanders in Wuhan hebben op vraag van de ambassade gezegd dat ze naar Nederland willen als dat kan. Mogelijk komen de eersten dit weekend aan. Die worden twee weken in afzondering gehouden. Die periode is lang genoeg om te zien of ze het wuhanvirus bij zich dragen en of ze ziekteverschijnselen ontwikkelen. Quarantaine hoeft niet per se op een hermetisch afgesloten ziekenhuisafdeling, maar kan ook in een hotelkamer of thuis.

Zelfs als iemand ziek wordt door het wuhanvirus, is thuisblijven een optie. In Nederland is dat nog niet aan de orde, en mocht het gebeuren dan hebben de ziekenhuizen capaciteit, maar in andere landen is die er misschien niet. Dan kan de patiënt thuis worden verzorgd, zegt de WHO, als de basisregels voor hygiëne in acht worden genomen: de patiënt in een aparte, goed geventileerde kamer, liefst niet meer dan één verzorgende. Die verzorger moet een mondkapje dragen, lichamelijk contact zoveel mogelijk vermijden, na ieder contact de handen wassen en alleen papieren zak- en handdoekjes gebruiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden