Dit is oorlog

De meesten van ons zijn in volle vredestijd opgegroeid, in een democratie waarin we respect en mensenrechten met de paplepel kregen ingegoten. Wij kunnen ons daarom alleen maar verbijsterd afvragen in welk hoofd zo'n koelbloedige, gecoördineerde actie kan opkomen om ten koste van vermoedelijk duizenden onschuldige burgers de Verenigde Staten in het hart te treffen. Zo'n daad zal de Amerikanen er niet toe brengen de eisen van wie of wat dan ook in te willigen. Eerder ligt het voor de hand dat de standpunten zich zullen verharden en bestaande breuklijnen nog scherper gemarkeerd worden. Zo er dus al een berekenend doel achter deze actie zit, dan lijkt de realisering daarvan verder weg dan ooit.

Willem Breedveld

Met deze maar al te begrijpelijke redenering zien we vermoedelijk de kern van de zaak over het hoofd, namelijk dat dit precies de bedoeling is. In augustus 1998 bliezen de handlangers van de Saoedische terrorist Bin-Laden de Amerikaanse ambassades op in Kenia en Tanzania. Kort daarop luchtte een vooraanstaande redacteur van een onafhankelijk weekblad in Cairo, geen extremist en een tegenstander van welke terroristische actie dan ook, zijn hart met de woorden: ,,Dit nieuws was een droom voor me. Glorie voor de wreker. Deze brandhaarden herinneren me aan de vuren in Bagdad. Mijn hart bloedt voor de Afrikaanse slachtoffers, maar ik ben blij wat de Amrikanen is overkomen. Het is balsem op onze ziel. Vraag het de Arabische massa's van de Golf tot de Atlantische oceaan en je zult blijdschap in hun ogen zien (...): laat ze maar boeten. Jazeker, Amerikanen, we zijn sterk''.

Dit citaat wordt ons in herinnering gebracht door de islamkenner dr. Abdelwahab El-Affendi in een doorwrocht artikel over terrorisme en het democratische imperatief, dat dezer dagen verscheen op de website van het International Forum for Islamic Dialogue (www.islam21.net). Wat mij frappeerde is dat de gebeurtenissen van gisteren dezelfde reacties uitlokten bij tenminste een deel van het Palestijnse volk. Arafat veroordeelde deze aanslagen, maar ook hij kon niet verhinderen dat enkele duizenden mensen in Nablus de straat opgingen om deze 'goddelijke wraak' voor de Amerikaanse politiek in het Midden-Oosten toe te juichen. Bin-Laden, aldus het verzoek van de massa, moest in één adem door Tel Aviv ook maar bombarderen.

Met deze reacties staat overigens allerminst vast dat Bin-Laden hier achter zit. Wel is zeker dat deze afschuwelijke daad door een flink deel van de Arabische wereld wordt opgevat als een regelrechte oorlogsdaad. Niet als een waanzinnige terroristische actie die uitsluitend weerzin opwekt, maar als een heldendaad. Zo zal de Leidse terrorisme-deskundige Alex Schmid zo'n actie nooit omschrijven. Maar ook hij is geneigd deze acties als oorlogsdaden te omschrijven, om precies te zijn als oorlogsmisdaden. Deze definitie is allerminst een rechtvaardiging, oorlogsmisdaden zijn niet te rechtvaardigen. Zij biedt wel aanknopingspunt om zulke gebeurtenissen te plaatsen en er hopelijk ook het juiste antwoord op te vinden.

Voor het stellen van een oorlogsdaad is een oorlogsstemming nodig. Het is een teken aan de wand dat El-Affendi op dit punt verre van optimistisch is. In zijn artikel wijst hij er op dat de Arabieren gebukt gaan onder sterke gevoelens van machteloosheid en frustratie. Dat was voelbaar toen de Amerikanen Bagdad bombardeerden, schrijft hij, en dezelfde gevoelens roepen thans de vernederingen op die het Palestijnse volk ondergaat. Vanzelfsprekend zien Arabieren hierin de hand van de Amerikanen. Dat vinden wij absurd, Arabieren zijn toch warempel wel in staat hun eigen problemen op te lossen. In plaats daarvan is er de verleiding de VS als de vijand te zien en oorlog te voeren. Daarmee is een gevaarlijke geest uit de fles gekomen. Het is aan de Arabische landen én het getroffen Amerika die geest weer in de fles te krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden