Dit is het rechtse antwoord op Obama

Carsons levensgeschiedenis is er een van het soort dat Amerikanen aanspreekt. Beeld afp

Nauwelijks hebben de Amerikanen de Congresverkiezingen van vorige week verteerd, of hun aandacht wordt al gevraagd voor de presidentsverkiezingen van 2016. Op televisie kunnen ze bijvoorbeeld kiezen tussen de gebruikelijke politieke praatprogramma's of een documentaire van veertig minuten, in gekochte zendtijd (en ook op YouTube) over Ben Carson.

'Een frisse wind' moet dienen als 'kennismaking' met de zwarte gepensioneerde neurochirurg die daarmee als eerste van de Republikeinse gegadigden zijn campagne is begonnen. Helemaal officieel is het nog niet, maar de uitzending spreekt boekdelen en Carson heeft zich vorige week ook alvast als Republikein geregistreerd.

Naar verwachting zullen andere prominente Republikeinen begin volgend jaar hun intenties kenbaar maken. Senatoren als Ted Cruz en Rand Paul, en gouverneurs Chris Christie van New Jersey en Bob Jindal van Louisiana gedragen zich al maanden als kandidaten. Ze bezoeken bijvoorbeeld regelmatig sleutelstaten als Iowa en New Hampshire, waar begin 2016 de eerste voorverkiezingen worden gehouden.

Studiezin
Carsons levensgeschiedenis is er een van het soort dat Amerikanen aanspreekt: zijn moeder stond er alleen voor, was straatarm en analfabeet en wilde dat het voor haar twee zoons anders zou aflopen. Dus liet ze hen in plaats van tv kijken boeken lezen en daar verslagen over schrijven - die ze op de gok voorzag van onderstrepingen en goedkeurende vinkjes.

Carson kreeg de studiezin te pakken en schopte het tot neurochirurg in het vooraanstaande Johns Hopkins ziekenhuis in Baltimore. Zijn eerste landelijke bekendheid kreeg hij toen een door hem geleid team in 1987 een veertien maanden oude Siamese tweeling, twee Duitse jongetjes waarvan de hoofden met elkaar vergroeid waren, wist te scheiden. Zijn levensverhaal vertelde hij in een boek, dat een bestseller werd en in 2009 een tv-bewerking kreeg. Er volgden meer boeken met persoonlijke en politieke wijsheid en Carson werd een veelgevraagd spreker voor rechts en christelijk Amerika.

In 2013 brak hij door na een toespraak bij het 'Nationale gebedsontbijt', een jaarlijkse bijeenkomst voor prominente politici. Met president Barack Obama vlakbij in beeld keerde hij zich tegen de hoge staatsschuld, progressieve belastingen en het nieuwe zorgstelsel Obamacare. En hij leek het helemaal op de president gemunt te hebben toen hij opmerkte dat 'advocaten hebben geleerd om te winnen, linksom of rechtsom, maar artsen hebben geleerd om beter te maken'.

Tea Party
Op dezelfde conversatietoon als bij dat ontbijt legde hij afgelopen zomer op een conservatieve conferentie in Denver getuigenis af van zijn radicaal-rechtse denkbeelden: rijken en ondernemers moeten niet door de belastingen worden gestraft; het in dienst nemen van illegale immigranten moet strafbaar worden, dan gaan ze vanzelf weg; en armen gaan ook vanzelf betere keuzen maken als de staat ze minder vertroetelt.

Daar in Denver vielen zijn boodschap en stijl buitengewoon goed. In een peiling onder de aanwezigen, meest aanhangers van de 'Tea Party' binnen de Republikeinse partij, won Carson het ruimschoots van de al even rechtse, maar in zijn manier van doen veel agressievere senator uit Texas, Ted Cruz.

Maar als je een steekproef onder alle Republikeinen houdt, zoals een paar maanden later tv-netwerk ABC deed, blijkt een grotere groep te opteren voor een gematigder politicus: Jeb Bush, de broer van oud-president George W. Bush, die 'aan het nadenken is' of hij een gooi naar het presidentschap zal doen.

De race is bij de Republikeinen dan ook nog helemaal open. Dat blijkt ook uit het feit dat de grootste groep in die enquête, 20 procent, koos voor iemand die juist bezweert geen enkele interesse meer te hebben: de verliezer bij de laatste presidentsverkiezingen, Mitt Romney.

Republikeinen verkleuren langzaam

Ben Carson als genomineerde voor het presidentschap - dat zou de Republikeinen bevrijden van hun imago als partij waarin alleen blanke mannen hoog kunnen stijgen, dankzij de stemmen van oudere blanke kiezers.

De Congresverkiezingen van vorige week hebben daar al wel iets aan verbeterd, met als meest opvallende voorbeeld de verkiezing van de 37-jarige zwarte Mia Love uit Utah. Maar het gaat voetje voor voetje: de website 'Cook Political Report' berekende dat het percentage blanke mannen onder de afgevaardigden en senatoren van de partij daalde van 89 procent naar 87 procent.

Nog stemmen minderheden als zwarten en latino's overwegend op de Democraten. Maar die schrokken vorige week wel toen de Republikeinse kandidaat voor gouverneur in Texas, Greg Abott, won met de steun van 44 procent van de latino's in de staat. Veel latino's zullen zijn thuisgebleven uit teleurstelling over het weinige dat president Obama en de Democraten tot nu toe hebben gedaan voor de miljoenen illegale buitenlanders in de VS.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden